Sokollu Mehmed Paşa’nın Osmanlı tarihindeki yeri nedir?

2018-01-22 16:16:37

Sokollu Mehmet Paşa son derece ileri görüşlü bir veziriazamdı. Don-Volga ve Süveyş kanalları teşebbüsleri, onun bu yönünü en iyi gösteren örneklerdir. 1578 yılında İran’a sefer düzenlenmek istendiğinde, karşı çıkıp bazı başarılar elde edilse de kalıcı sonuç alınamayacağını belirtmesi Sokollu’nun ileri görüşlülüğünü gösterir.

Nitekim Safeviler’le aralıklarla yaklaşık 50 yıl savaşılmasına rağmen bir sonuç alınamamıştır. Sokollu, Kıbrıs seferine itiraz ederken de, bir Haçlı tehlikesiyle karşı karşıya kalınacağını söylemişti. İnebahtı Savaşı Sokollu'yu haklı çıkarmıştır.

Lehistan’a karşı izlediği siyasetin önemi İkinci Viyana bozgunundaki Leh faktörü dikkate alındığında daha iyi anlaşılır. Sumatra’da Portekiz tehlikesi altında bulunan Müslüman Açe hükümdarlığı Osmanlılar’dan yardım isteyince, İskenderiye Kaptanı Kurtoğlu Hızır Reisi bir filoyla oraya göndertmişti. Onun döneminde Afrika’daki İspanyol ve Portekiz tehdidi sona erdirilmiş, Tunus Osmanlı topraklarına katılırken, Fas himaye altına alınmıştır.

Son derece hayırsever birisi olan Sokollu Mehmed Paşa, imparatorluğun birçok yerinde hayır eserleri yaptırmıştı. Sokollu, imparatorluğun menfaatlerine göre davranmış, gerektiğinde barışı gerektiğinde savaşı öne çıkarmıştır. Üç padişah döneminde yaklaşık 14 yıl veziriazamlık yapması ve bu dönemde izlediği siyaset sayesinde Osmanlı İmparatorluğu’nun gücünün parlaklığından dolayı, bazı tarihçiler ''Yükseliş Devri''ni Sokollu’nun ölüm tarihi olan 1579 ile bitirirler.