Celalilerin Osmanlı hanedanını yıkma niyetleri var mıydı?

2018-01-22 18:09:06

Celali isyanı çıkaranların çoğunun hanedanı ortadan kaldırma gibi bir niyeti yoktu. Kalenderoğlu gibi bazı eşkıyalar niyetlerinin, Osmanlı otoritesinin Üsküdar’dan ileriye geçmemesi ve Anadolu’da hakimiyet kurmak olduğunu söylemişlerdir. En tehlikeli asilerden birisi olan Canbolatoğlu Ali Paşa ise Kuzey Suriye’de ayrı bir devlet kurma niyetini taşıyordu.

Bunun için kendi adına hutbe okutmuş, para bastırmıştı. Bu isyanı çıkaran insanlar haksızlığa uğradıkları için devleti yıkma amaçları olmadan bürokrasiyle bütünleşmeyi istiyorlardı. Bu yüzden isyanları sisteme muhalefet değil, sistem içinde hareketlilik kazanabilmek için yapılan manevralardı. Osmanlı İmparatorluğu da buna paralel olarak Celalileri kendi hakimiyetini sağlamlaştırmak için kullanarak halk üzerindeki denetim gücünü artırdı.

Devlet, eşkıyaları otoritesini sağlamlaştırmakta, halk üzerinde bir tehdit olarak kullandı. Muhtemel rakiplerini saf dışı bıraktı ve taşradaki önemli mevkilere güvendiği güçlü kişileri atadı. Celali liderlerinin çoğu devlete karşı herhangi bir toprak iddiasında bulunmadığından çeşitli konumlarda devlet görevlisi oldular.

Bir sancakbeyinin hizmetine girmek ya kethüdalık yapmak ya da mütesellim olmak istiyorlardı. Bunların devletten bağımsızlık kazanmak gibi bir amaçları yoktu. Asıl amaçları devletin memurları olmak ve devleti yönetmekti. Osmanlı esasen böylesi gruplarla her dönemde karşılaşmıştı. Ancak onlar genel olarak yerel olaylar şeklinde kalmıştı.