II. Osman’ın hataları nelerdir?

2018-01-22 19:19:41

II. Osman’ın en önemli hatası kendisini sıradanlaştırmasıydı. Padişahın halk gözündeki şerefini yücelten teşrifat kurallarına uymaması halk ve devlet adamları tarafından eleştirilmiştir. Osmanlı tebaasının bu yüzyılda hükümdara sadakati, artık kişiden soyutlanıp hanedana bağlılık haline gelmişti. Bu yüzden padişahın halkın gözündeki yeri kazandığı zaferler ve onu kutsallaştıran protokol kurallarını uygulaması, yani haşmeti ile belli oluyordu.

Hükümdarın halktan soyutlanmış ve herşeyin üzerinde olması gerektiği düşünülüyordu. Padişahın halka görünmeden gözükmesi gerekirken Genç Osman alenen ortaya çıkıp, meyhanelerde yeniçeri kovalayıp, bir kısmını dövdü veya hançerle yaraladı. Bu durum da padişahın asker ve halk gözünde sıradanlaşmasına sebep oldu. 1621-1628 yılları arasında İstanbul’da elçilikte bulunan İngiliz Thomas Roe’nin, II. Osman’ın tahttan indirilmesi konusundaki görüşleri bu durumu açıkça gösterir: ''Eğer sokaklarda ve meyhanelerde kendisine yaraşmayacak işler yaparak, askerleri küçük hataları yüzünden kollukçular gibi tutuklayarak, sadece görülecek ve korkulacak bir tür insanüstü varlık olması gereken kendi şahsını sıradan, basit ve onlar tarafından hor görülür hale getirerek azamete eşlik eden korku ve saygıyı baştan yitirmeseydi, padişah bu kadar aşağılara düşmezdi.''

II. Osman’ın diğer bir hatası ise savaşta cesaret gösterip, düşman öldüren veya esir alan askerlere karşı cimri davranmasıydı. Lehistan seferi sırasında düşmana kayıp verdirenlere ve esir getirenlere, önceki padişahlara nazaran oldukça az bahşiş vermesi, padişahlarda bulunması gereken ve onu yücelten cömertlik özelliğine uymamıştı. Harem ağalarının verilen bahşişten memnun kalmayan askerlerle ''Getirdiğiniz baş bir akçeye değer mi'' şeklindeki alayları da, yeniçeri ve sipahların izzet-i nefsini
kırmış ve onları gücendirmişti. Yine genç padişahın Lehistan seferi sırasında yeniçeri subaylarına güvenmeyerek, askeri tek tek önünden geçirterek saydırtması, yeniçeri subaylarını da incitmişti. II. Osman’ın gençliğinden dolayı aşırı dik kafalı olması, kendi etrafındaki iki-üç kişiden başka kimseye itibar etmemesi, yerleşmiş geleneğin aksine saray dışından soylu bir ailenin kızı ile evlenmesi ve ortalık karışmışken hala hacca gitmek için ısrarcı olması sonunu hazırlayan diğer hatalarıdır.