Osmanlı İmparatorluğu, buhrana nasıl sürüklendi?

2018-01-23 12:03:37

XVII. yüzyılın ilk yarısında İstanbul halkı ikiye bölünerek, büyük bir dini tartışma yaşandı. Ancak bu dini tartışmanın kökeni XVI. yüzyıla iniyordu. Osmanlı İmparatorluğu’nun klasik yapısı, XVI. yüzyılın sonlarından itibaren değişmeye başladı. Avrupa’da coğrafi keşifler sonucunda, kıymetli maden bolluğu, askerî sistemlerdeki değişiklikler, nüfus artışı, ticaret yollarının değişmesi, uzun süren Avusturya ve İran savaşları gibi faktörler Osmanlı İmparatorluğu’nda büyük bir buhrana sebep oldu.

Buhran hem halkı, hem de yöneticileri etkiledi. Buhranın sebepleri araştırılmaya başlandı. Osmanlı aydınlarına göre problemin kaynağı, Kanuni Sultan Süleyman dönemindeki uygulamaların terkedilerek işlerin rüşvetle halledilir hale gelmesi ve işin ehli olmayan kişilerin önemli makamlara getirilmesiydi.

Yazarların, idealleştirdikleri dönem de Kanuni dönemiydi. Ancak herkes meseleye aynı şekilde yaklaşmıyordu. Kadızâdeliler diye adlandırılan gruba göre problemin asıl sebebi, dini emirlerin terkedilip, Hazreti Muhammed döneminde bulunmayan birçok uygulamanın dine sokulmasıydı.