Merzifonlu Kara Mustafa Paşa’nın kafatası nerededir?

2018-01-23 13:16:02

Viyana bozgununda önemli suçu olmasına rağmen Kara Mustafa Paşa, orduyu tekrar toplayarak düşman saldırılarını püskürtür umuduyla görevinde bırakılmış, cezalandırılmamıştı. Ancak İstanbul’da bulunan rakiplerinin aleyhinde çalışması sonucunda, IV. Mehmed hakkında ölüm emrini verdi. 25 Aralık 1683 günü, İstanbul’dan gönderilen görevliler Kara Mustafa Paşa'yı boğdular.

Cenaze namazı kılındıktan sonra başı kesilip, kafa derisi yüzüldü ve içi doldurularak İstanbul’a gönderildi. Bir diğer iddiaya göre ise kafa derisi değil kesik kafası içi bal dolu bir keçeye konularak IV. Mehmed’e gönderildi. Bir diğer iddiaya göre ise gönderilen kafa derisi değil sadrazamın bal dolu bir keçeye konulmuş kesik kafasıydı.

Merzifonlu’nun kafatası meselesi 200 yıldır tartışılıyor. Ancak Tarihçi Richard Kreutel’in o yılların görgü şahitlerine, yani Kardinal Leopold Graf Kollonitsch’e, İstanbul’da bulunan Avusturya Tercümanı Georgio Cleronome ve Osmanlılar’ın eline esir düşüp sadrazamın sarayında hizmet eden Claudio Angelo di Martelli’ye ve Türk kaynaklarına dayanarak yaptığı araştırmalar Merzifonlu’nun kafasının değil, kafa derisinin yüzülerek IV. Mehmed’e götürüldüğü sonucunu ortaya çıkardı.

Kara Mustafa Paşa ile birlikte seferde bulunan Teşrifatçı’nın kaleme aldığı sefer günlüğünde cellatların boğduktan sonra sadrazamın kafasını kesmeyip, kellesini yüzdükleri yazılıdır. Ayrıca 1764’te papaz Laurenz Doberschiz, “Merzifonlu’nun kafası boğdurulduğu ipek halatla birlikte Viyana’da sivil halk silahhanesinde bulunmaktadır. Bunu gözümle gördüm” demekteydi. Merzifonlu’nun kafa derisi sultana gösterildikten sonra, Edirne’ye gömülmüş ve bir mezar yapılmıştı.

Merzifonlu’nun cesedi Belgrad’da sarayının karşısındaki caminin avlusuna defnedilmişti. Belgrad 1688’de Avusturyalılar’ın eline geçince, cami kiliseye dönüştürüldü, mezarı iki Cizvit keşişi tarafından açılarak kafatası alınıp Kardinal Leopold Graf Kollonitsch’e götürüldü. Leopold Graf Kollonitsch, gümüş işçiliği ile ünlüAugsburg’da gümüş bir kutu yaptırarak kafatasını içine koydurup, silah deposuna hediye etti. Uzun süre Viyana Belediyesi’nde saklanan kafatası daha sonra Viyana Şehir Müzesi’ne nakledildi. Yıllarca müzede ve çeşitli yerlerde sergilenen kafatası, ahlak kurallarına uygun olmadığı için son yıllarda artık sergilenmiyor ve ne yapılacağı tartışılıyor.

Avusturyalılar, Merzifonlu’nun yalnız kafatasını alıp, götürmemiş, kaburga kemiklerini de mezarından almışlardı. Avusturyalı araştırmacı Kertsin Tomenendal’in araştırmaları sonucunda paşanın kaburga kemiklerinin Kremsmünster Benedikten Manastırı’nın mahzenlerinde olduğu ortaya çıktı.

Avusturyalı askerler, yalnız Merzifonlu’nun değil birçok Türk’ün de mezarını açarak kafatası ve kemikleri ganimet olarak almışlardı. Tüccarlar Viyana’da şehid edilen Türkler’in kafalarını varillerle taşıyarak satttılar. Haçlı zaferinin anısına çok sayıda kurum bu kafaları satın aldı. 1684 yılında Leipzig’de kurutulmuş Türk kafalarının şehid askerin rütbesine göre fiyatlandırılarak satıldığı görülür.

Avrupalılar, o dönemde Osmanlılar’dan çok korktukları için Türkler’in kemik parçaları, derileri ve kafatasları muska olarak taşınırdı. Saraylarda Türk kemiklerinin bulunduğu “Turkenpopanz” adı verilen koleksiyonlar mevcuttu. Ayrıca kaleleri Türkler’e karşı dayansın, kuvvetli olsun diye kale temellerine Türk kafatasları gömerlerdi. Tarihçi Karl Teply, Karlstadt Kalesi’nin inşası sırasında kalenin temeline 900 Türk’ün kafatasının atıldığını söyler.