Osmanlı Mora'yı nasıl kaybetti?

2018-01-23 13:33:34

II. Viyana bozgunundan sonra Venedik Cumhuriyeti de harekete geçti ve 25 Nisan 1684’te Avusturya ile Kutsal İttifak Antlaşması’nı imzaladı. Venedik, bu ittifaka katılmakla aslında Girit’in elinden çıkmasının acısını çıkarmak istiyordu. Venedik tüccarlarının mallarının Sadrazam Kara Mustafa Paşa’nın emriyle müsadere edilmesi ve müsadere edilen malların şüpheli bir şekilde yanması, buna mukabil Venedikliler’in de Müslüman tüccarların mallarına el koymaları ve hatta bazılarını katletmeleri; II. Viyana bozgunundan sonra Merzifonlu’nun çadırını basan Avusturya birliklerinin çadırda Avusturya’dan sonra sıranın Venedik’te olduğunu belirten yazışmaları ele geçirmeleri Osmanlı-Venedik Savaşı'nı, görünürde başlatan sebeplerdi.

Venedik Cumhuriyeti 15 Temmuz 1684’te Osmanlı İmparatorluğu’na savaş ilan etti ve başta Papa, Floransa, Malta, Ceneviz ve İspanyol donanmalarının gemilerinden oluşmak üzere büyük bir donanma tertip ederek harekete geçti. Bu donanmanın komutasına da Girit’i Türkler’e terkeden Morosini getirildi. Osmanlı İmparatorluğu ise bu müttefik donanma karşısında bazı tedbirler aldı ise de bunlar yeterli olmayacaktı.

Morosini ilk iş olarak 8 Ağustos 1685’te Ayamavra Adası’nı işgal etti. Rumlar’ın da yardımı ile kale on beş günde Venedikliler’e teslim oldu. Bunun üzerine Osmanlı İmparatorluğu Boğaz muhafızı Şahin Mustafa Paşa’yı serdar olarak Mora’ya gönderdi. Mustafa Paşa, Limni’yi işgal etmek isteyen Morosini’yi bozguna uğrattı.

Ancak özellikle Mora, Yanya ve Yenişehir’in yerli halkının Venedik lehine isyan etmeleri Osmanlı yöneticilerini zor duruma sokuyordu. İçerden aldığı destekle birlikte Venedik donanması 28 Eylül 1685’te Preveze’yi işgal etti.

Venedik birlikleri Dalmaçya sahillerinde de saldırılar düzenlemekteydi. 7 Nisan 1685’te Sign’de Venedik askeri Bosna Valisi Fındık Mustafa Paşa tarafından mağlup edildi. Ancak 1687’de Sign, Kartaro ve Karnaro kaleleri Venedik’in eline geçti. 3 Haziran 1685’te Morosini komutasındaki Papa, İspanya, Ceneviz, Malta ve Venedik gemilerinden oluşan yaklaşık 220 parçadan oluşan müttefik donanması Koron önlerine geldi ve kale surlarını dövmeye başladı. Kaleye yardım için gelen Mora Seraskeri Halil Paşa muharebede şehid düştü ve yerine tayin edilen Siyavuş Paşa da aynı kaderi paylaştı.

Siyavuş Paşa’nın şehadeti üzerine Mora seraskerliğine Şahin Mustafa Paşa atandıysa da, paşa kaleye ulaşamadan Venedik askeri 12 Ağustos 1685’te surlardan içeri girdi. Bundan sonra da büyük bir katliam başladı. Morosini daha sonra Zarnata, Kalamata Kelfa ve Pasova kalelerini de ele geçirdi. 1686’da Morosini Navarin, Modon, Arkadia ve Argos’u da işgal etti. 1687’de de Korint, İnebahtı ve Mezistre ile 25 Eylül 1687’de de Atina Venedik birlikleri tarafından işgal edilmekten kurtulamadı.

Venedikliler adaya hakim olduktan sonra Mora’da Romanya, Lakonya, Mezonya ve Ahiya olmak üzere dört idarî bölge oluşturdular. Böylece kendi idarelerini yarımadada hakim kılmak isteyen Venedikliler yerli Ortodoks Rum halka Katolikliği dayattıkları için birçok Rum, Müslümanlar’la birlikte Ege adalarına kaçtı.

Mora Yarımadası Karlofça Antlaşması ile resmen Venedik’e verildi, ancak bu yenilginin rövanşı 1714-1716 Osmanlı- Venedik savaşında alındı ve bu savaştan sonra imzalanan Pasarofça Antlaşması’yla da Mora tekrar Osmanlı hakimiyeti altına girdi.