Osmanlı hanedanındaki ilk şehzâde isyanı nasıl gerçekleşti?

2018-01-19 19:21:36

I. Murad’ın üç oğlu vardı. Bunların her biri bir Osmanlı sancağında yöneticiydi. Şehzade Bayezid, Kütahya’da; Yakup Çelebi, Karesi’de; Savcı Bey ise Bursa’da görevliydi. Sultanın en küçük oğlu Savcı Bey’in çok geniş taraftara sahip olması babası I. Murad’ın gözünden kaçmamıştı. Bu yüzden, oğulları içinde yaşça en büyüğü olan Bayezid’e mektup yazarak, kardeşleri hakkında kendisine bilgi vermesini istedi.

Şehzade Bayezid, cevaben yazdığı mektubunda, Yakub’un çok sessiz ve sakin olduğunu, ancak Savcı’nın, çevresinden etkilenerek bazı yanlış hareketlerde bulunabileceğini söylüyordu.

Osmanlı İmparatorluğu’nda yaşanan bu olaya çok benzer bir durum Bizans Devleti’nde de yaşanıyordu. Bizans imparatorunun oğlu Andronikos, babasının kendisine haksızlık yaptığını düşünüyor ve kardeşi Manuel’in yükselişini hazmedemiyordu. Veliahtlığı kaybederek uzaklaştığı hükümdar olma hayalini, bu kez imparator olarak geri almak niyetindeydi.

Bu yüzden, muhtemelen, kendisi gibi düşündüğünü bildiği genç Osmanlı şehzadesine haber göndererek birlikte isyan etme teklifi yaptı. Savcı Bey de devletin başına geçmeyi istiyordu. Bu yüzden yanındakilerin de teşvikiyle kendisine yapılan teklife olumlu yanıt verdi. Asiler için ortam çok müsaitti. Tarih kitapları, Savcı Bey’in, adına hutbe okutup para bastırdığını belirtirler.

Babalarının Anadolu’da seferde olması bu iki prense isyan için uygun ortamı sağlamıştı. I. Murad, 1385’te isyan eden beylere haddini bildirmek amacıyla Anadolu’ya sefere çıkmıştı.

Bizans İmparatoru V. Ioannes de dostluk antlaşması gereği Sultan Murad’ın yanındaydı. Andronikos ve Savcı, babalarının henüz Anadolu’ya geçmiş olduklarını ve geri dönünceye kadar idareyi çoktan ele geçireceklerini düşünüyorlardı. Ancak her ikisi de babalarının eskiden beri onları izlediklerinden habersizdi.

Beklenen isyanı ilk anlayan Sultan Murad oldu. Murad Hüdavendigar, Anadolu seferini iptal ederek asilerin üzerlerine yürüdü. Osmanlı kaynaklarına göre, Bursa’da Kete ovasında; Bizans kaynaklarına göre, Edirne civarında çarpışma meydana geldi. Çarpışma sırasında Savcı’nın yanında yer alan askerlerin çoğu şehzade tarafından kandırıldıklarını ileri sürerek Murad Hüdavendigâr tarafına geçtiler.

Asilerin ordusu kısa sürede dağıtıldı ve Savcı Bey ile Andronikos kaçarak Dimetoka Kalesi’ne sığındılar. Sultan Murad kaleyi kuşattı. Açlık sıkıntısı çekmeye başlayan kale halkı, başka çareleri olmadığını ve sultana karşı direnmenin anlamsız olduğunu bildikleri için kalenin kapılarını açtılar. Savcı Bey ve Andronikos ele geçirildi.

I. Murad, vassali halindeki Bizans İmparatoru V. Ioannes’ten asi oğlunun gözlerini oydurmasını istedi. İmparator bu işe taraftar olmamasına rağmen sultandan korktuğu için oğlunun ve torununun gözlerine mil çektirdi. Ancak yine de hafif mil çektirdiği için Andronikos’un sadece bir gözü kör oldu.

Osmanlı cephesinde ise, Savcı Bey hemen cezalandırılmadı. Kaynaklar Sultan Murad’ın oğlunu affetmek niyetinde olduğunu, bu yüzden onu hemen cezalandırmadığını belirtirler. Sultan Murad, oğlunu bir parça azarlamak sonra da affetmek niyetindeydi.

Ancak, padişahın bu iyi niyetini anlamayıp babasına karşı hoş olmayan davranışlarını söze de döken şehzade, Sultan Murad’ı daha da öfkelendirdi. Sultan Murad da Şehzade Savcı'nın gözlerine mil çektirdi. Ancak, oğlunun bu hareketine çok kızdığı için, yaptıklarını bir türlü hazmedemiyordu. Sonuçta oğlunu boğdurttu.

Şehzadelerin babalarına karşı isyan etmesi Osmanlı Beyliği’nde daha önce örneği görülen bir durum değildi. Savcı Bey bir ilk oldu. Genç şehzade muhtemelen Andronikos’tan etkilenmişti. Çünkü Bizans İmparatorluğu’nda bu tip örneklere sıkça rastlanıyordu. Osman Bey ve Orhan Bey döneminde böyle bir olaya rastlanmamıştı.

Ancak Savcı Bey’in bu hareketi Osmanlı tarihinde kanlı sayfaların açılması için bir dönüm noktası oldu. Kardeşinin isyanından ders alan Yıldırım Bayezid, babasının Kosova Savaşı’nın hemen sonrasında şehid edilmesi üzerine tahta çıktığında, ilk iş olarak kardeşi Yakub Çelebi’yi boğdurttu.