93 Harbi sırasında büyük devletlerin tutumu ne oldu?

2018-01-24 17:43:23

1853 yılında meydana gelen Kırım Savaşı'nda Osmanlı İmparatorluğu’yla beraber hareket eden Avrupa devletleri, ne 93 Harbi’nin başlangıcında, ne de ilerleyen safhalarında harekete geçmediler. Almanya savaşın başından itibaren Rusya’yı desteklemiş, Avusturya, Macar tebaasının Osmanlılar lehine yaptıkları gösterilere rağmen savaşın sonunda Bosna-Hersek’i almak şartıyla tarafsız kalmayı kabul etmişti. İngiltere ise bu savaşa karşı olmasına rağmen, Rusya’ya karşı bir tavır takınmadı.

II. Abdülhamid, Rusya’nın savaş ilan ettiği gün Avrupa devletlerine telgraflar çektirerek, Paris Antlaşması’nın sekizinci maddesine göre arabuluculuk yapmalarını istemişse de, bir karşılık bulamamıştı. Başta Fransa olmak üzere İngiltere, Almanya ve Avusturya hemen tarafsızlıklarını ilan etmişlerdi. Yalnız İngiltere, Osmanlı menfaatlerine karışmayacağını, ancak Rusya’nın İngiltere’nin menfaatlerini tehdit etmesi halinde tarafsız kalamayacağını Petersburg’a bildirdi. Bunun üzerine Rusya, İngiltere’ye gerekli teminatı vererek, tarafsız kalmasını sağladı.

Savaş sırasında II. Abdülhamid, Hobart Paşa aracılığıyla Avrupa kamuoyunu Osmanlı tarafına çekebilmek için mektuplar yayınlattı; yabancı gazetecileri bizzat kabul edip Rus zulmü hakkında bilgilendirdi ve onlara çeşitli nişanlar vererek etkilemeye çalıştı. Ancak Avrupa devletleri ve kamuoyu Osmanlı İmparatorluğu lehine önemli bir faaliyete girişmedi.

Savaşın sonlarında Edirne’nin düşmesi üzerine Osmanlı hükümeti, savaşın başından itibaren tarafsızlıklarını sürdüren Avrupalı devletlerden ateşkes için arabuluculuk yapmalarını istemişse de, yine olumlu bir cevap alamamıştı. İngiltere ve Fransa, ancak Ayastefanos Antlaşması’yla Ruslar’ın, Balkanlar’da büyük nüfuz kazanması ve Akdeniz’e inme imkanını bulmaları üzerine harekete geçerek, Berlin Antlaşması ile önceki antlaşmanın şartlarını biraz hafiflettiler.