Restorasyon maliyetlerinin yüksekliği ve mirasçıların anlaşmazlıkları, Antalya Akseki’deki 800 yıllık tarihi düğmeli evleri yok olmanın eşiğine getirdi. Bir zamanlar Osmanlı mimarisinin gururu olan bu yapılar, şimdi sessizce kaderine terk edildi.

Restorasyon maliyetlerinin yüksekliği ve mirasçıların anlaşmazlıkları, Antalya Akseki’deki 800 yıllık tarihi düğmeli evleri yok olmanın eşiğine getirdi. Bir zamanlar Osmanlı mimarisinin gururu olan bu yapılar, şimdi sessizce kaderine terk edildi.

Antalya’nın Akseki ilçesine bağlı Alaçeşme Mahallesi, Osmanlı sivil mimarisinin en güzel örneklerinden düğmeli evlere ev sahipliği yapıyor. Ancak yaklaşık 800 yıllık bu tarihi miras, yüksek restorasyon maliyetleri ve mirasçıların ilgisizliği nedeniyle yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. 2008 yılında koruma altına alınan 7 tarihi evden 5’i, bakım ve onarım yapılamadığı için çökme noktasına geldi. Mahalle muhtarı Hasan Uluğkay, “Bir çivi bile çakılamadığı için evler yıkıma terk edildi” diyerek tarihi evlerin acı akıbetine dikkat çekiyor.

Alaçeşme mahallesi muhtarı Hasan Uluğkay, “Alaçeşme, resmi kayıtlarda 800-900 yıllık tarihe sahip, Yörükler ve Rumlar köy sakinleri arasındaydı. Osmanlı kayıtlarında "Alakilise" veya "Alakilisa" diye geçer. Bu isim köyde eskiden yer alan ve bakımsızlıktan yıkılan işlemeli Rum kilisesinden gelir. İl Meclisince ismi "Alaçeşme" olarak değiştirildi, 1928 yılında Dahiliye Vekâleti kayıtlarında da "Alaçeşme" ismiyle yer aldı” dedi.

Alaçeşme Mahallesi Muhtarı Hasan Uluğkay, mahallenin çocukluk yıllarında 55-60 yıl önce çok kalabalık olduğunu ve bir çok insanın iş bulmak için köyden Antalya, Aydın, Milas, İzmir, İstanbul gibi yerlere yerleştiklerini söyledi. Başka şehirlere göç eden ailelerin evlerinin boşalması nedeniyle bakımsızlıktan onlarca tarihi evlerin yıllar içerisinde çöktüğünü, çok az sayıda düğmeli evin kaldığını söyledi.

2008 yılında geleneksel konut mimarisinin nitelikli örneklerinden 7 ev, tarihi mezar taşları ile anıtsal nitelikli ağaçların bulunduğu mezarlık ve köyü yaylaya bağlayan taş döşeme yolların koruma altına alındığını anlatan Uluğkay, 2008 yılında Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu uzmanlarınca, eski muhtar Mustafa Pınarbaşı döneminde Alaçeşme köyünde yapılan çalışmalar sonucunda hazırlanan rapor doğrultusunda, taş ve ahşap malzemeyle inşa edilen, Akseki bölgesi geleneksel konut mimarisinin nitelikli örneklerinden olan 7 yapının, taşınmaz kültür ve tabiat varlığı olarak tesciline karar verildiğini ve söyledi.

Köyün yaklaşık 800 yıl önce kurulduğunun tahmin edildiğine değinen Uluğkay, "Köydeki tarihi evler, Akseki'deki hatıllı evler sınıfındadır. Korumaya alınan evler, yaklaşık 250-300 metrekare alana yerleştirilmiş, her odasında banyo bulunan 6 ve 7 odalı evlerdir. Bunların kafesleri cumba olarak anılmaktadır ve dışa açık şekilde bulunmaktadırlar. Cumbalar evin hem ön tarafında hem de arka tarafında mevcuttur. Sabahtan sabah güneşini alırken,öğleden sonra ise akşam güneşini alıyor. Zamanında muhteşem bir mimari yapılmış. " dedi.

Alaçeşme Mahallesi'nde koruma altına alınan, bir çivi çakılmasına dahi izin verilmeyen ancak restorasyon çalışmaları da yapılmayan düğmeli evlerin çatılarının tamamen göçtüğünü ve düğmelerinin çürümeye başlayarak yıkılmaya başladığına dikkat çeken Uluğkay, şu bilgileri verdi:

"Mahallemizde 2008 yılında Antalya Koruma kurulu tarafından korumaya alınan 7 adet tarihi özelliği olan bina var. 5 evin asıl sahipleri öldü. Bunlar mirasa kalan evlerdir. Koruma altına alındığından bir çivi dahi çakılmıyor. Bu evlerin çatılarından su aldığı anda ev yıkılmaya başlar. Eskiden çatılarını bakımlarını yaptırıyorlardı. Şimdi ise bir çivi dahi çakamıyorlar. Bazıları ise Kültür ve Turizm Bakanlığı her ne kadar destek verse bile kendilerinin ekonomik durumlarının iyi olmaması nedeni ile yaptıramadılar. Sadece 2 kişi restorasyonunu yaptırabildi. Bunlar da Turizm Bakanlığından bir miktar yardım alarak yaptırdı. Maalesef 5 ev kullanılamaz hale geldi. Bu evlerin kırılan kiremitleri bile değişseydi bugün hepsi ayakta olacaktı. Fakat maalesef izinsiz çivi bile çakılamıyor. Evler yıkıma mahkum edildi. Tarihi köyün tarihi düğmeli evleri yıkılmaya terk edildi. Devletimiz inşallah bu evlere bir çözüm bulur” şeklinde konuştu.