Gazze'ye yönelik zulüm devam ederken İsrail ile yapılan doğalgaz anlaşması tepkilere neden olmuştu. Yapılan anlaşmanın detayları ortaya çıktı.

Gazze'ye yönelik zulüm devam ederken İsrail ile yapılan doğalgaz anlaşması tepkilere neden olmuştu. Yapılan anlaşmanın detayları ortaya çıktı.

Aydınlık'ta yer alan habere göre, İsrail'den Mısır'a doğal gaz taşıyacak Nitzana Boru Hattı’nın, önümüzdeki iki hafta içinde onaylanması bekleniyor. İsrail ekonomi gazetesi Globes’a göre hattın tamamlanmasıyla İsrail, 2028 yılı itibarıyla Mısır’a doğal gaz ihracatını önemli ölçüde artırabilecek. Kahire'nin enerji güvenliğini Tel Aviv'e bağlaması eleştirilere neden oluyor.

Proje, ülkenin doğal gaz iletim altyapısını kurmak ve yönetmekten sorumlu devlet şirketi Israel Natural Gas Lines (INGL) tarafından yürütülüyor. Boru hattı, Mısır’a yıllık 6 milyar metreküp ek gaz taşıyacak şekilde tasarlandı.

Akdeniz’in en büyük doğal gaz rezervi, İsrail açıklarındaki Leviathan sahasını birlikte işleten ABD enerji şirketi Chevron ve İsrail’in NewMed Energy liderliğindeki İsrailli doğal gaz ihracatçıları konsorsiyumu, hattın inşasını kendi finansmanlarıyla karşılamayı kabul etmişti. Ancak grup, finansman tekliflerini defalarca sunamayarak beş teslim tarihini kaçırdı; son uzatma süresi bu hafta sona erdi ve şimdi imza atılması bekleniyor.

Globes’a göre, anlaşmazlığın merkezinde finans vardı. Konsorsiyum, boru hattının inşasına yatırım yapmanın ve ardından INGL’ye kullanım ücreti ödemenin adaletsiz olduğunu savundu. Chevron, Leviathan gaz sahasının bir kısmının Maliye Bakanlığı tarafından farklı bir yapıya devredilme planına karşı çıkarak, boru hattı onayını geciktirdi.

Bu anlaşmazlık, Washington’dan da gelen baskıyla aşıldı. ABD’nin İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee, İsrail’deki gaz sahalarının başlıca ABD yatırımcısı olan Chevron’a yönelik sert adımların tehlikeli olacağı uyarısında bulundu.

NewMed Energy’nin ağustos başında Kahire ile 35 milyar dolarlık anlaşmayı tamamlaması, İsrail tarihinin en büyük doğal gaz ihracat sözleşmesini oluşturdu. Anlaşma kapsamında İsrail, 2040’a kadar Mısır’a 130 milyar metreküp gaz teslim etmeyi taahhüt ediyor. Leviathan sahası, şu anda yıllık 12 milyar metreküp gaz üretiyor ve üretimin 2029’a kadar 21 milyar metreküpe çıkarılması planlanıyor. Mısır’a ihracat altyapısı, yılda 20 milyar metreküpten fazla gaz sağlayacak şekilde genişletiliyor. Bu, mevcut hacmin iki katı. Rezervde tahmini 600 milyar metreküp gaz bulunuyor. Sahadan Mısır’a gaz, üretim başladığı 2020’den kısa süre sonra, 2019’daki ilk 60 milyar metreküplük ihracat anlaşmasının ardından akmaya başladı.

Analistler, anlaşmanın Mısır’ı İsrail gazına uzun vadeli bağımlılığa soktuğu uyarısında bulunuyor. Responsible Statecraft’ta 14 Ağustos’ta yayımlanan analizde Elfadil Ibrahim, 35 milyar dolarlık anlaşmanın “Kahire’nin enerji güvenliğini 2040’a kadar İsrail gazına bağlı hale getirdiğini ve Mısır’ın Tel Aviv’i açıkça eleştirmesini imkânsız kıldığını” yazdı. Mısırlı yetkililer anlaşmayı 2019 sözleşmesine bir “değişiklik” olarak sunmaya çalışsa da, Ibrahim’e göre anlaşmanın boyutu – ithalatı neredeyse üç katına çıkarması – tehlikeli bir bağımlılığı ortaya koyuyor. Ibrahim, iç üretimin düşmesi, 110 milyondan fazla nüfus ve artan talebin Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi'yi bu anlaşmaya zorladığını belirtti. Yaz aylarındaki tekrarlayan elektrik kesintileri halkın hoşnutsuzluğunu artırmış durumda. Kahire, kesintileri önlemenin hükümet için “temel bir zorunluluk” olduğunu daha önce kabul etmişti.

Bloomberg ve Joint Organisations Data Initiative (JODI) verilerine atıf yapan Ibrahim, Mısır’ın günlük gaz açığının milyarlarca kübik feet olduğunu ve ithalat faturasının aylık 3 milyar dolara çıkmasının beklendiğini vurguladı. Sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithalatının maliyetli olduğunu, bu nedenle İsrail boru hattı gazının – önceki anlaşmaya göre yüzde 14,8 fiyat artışıyla bile – en ucuz ve güvenilir seçenek olduğunu belirtti.

Ibrahim, mayıs ayında Leviathan’daki planlı bakım nedeniyle Mısır’ın gübre ve petrokimya endüstrilerine geçici arz kesintileri yaşandığını, bunun İsrail’in Kahire’nin seçeneklerini ne kadar kolay kısıtlayabileceğini gösterdiğini ekledi. Ona göre bu bağımlılık İsrail’e Mısır’ın siyasi özerkliği üzerinde önemli stratejik bir avantaj sağlıyor ve Filistin meselesinde Tel Aviv’e baskı uygulama kapasitesini sınırlıyor; çünkü İsrail gazı istediği zaman “kapatma” gücüne sahip.

1979 Mısır–İsrail barış anlaşmasından bu yana Tel Aviv ile Kahire arasındaki ilişki, hükümet düzeyinde istikrarlı ve işlevsel bir “Soğuk Barış” olarak tanımlanıyor. Ancak Mısır nüfusunun büyük çoğunluğu, İsrail’in Filistin işgali ve Filistin halkına yönelik sistematik baskı ve soykırım uygulamaları nedeniyle normalleşmeye karşı çıkıyor.