Bir Müslüman'a yakışmayan bir davranış olan gıybet, insanı cehenneme kadar götürebilecek bir hastalık olarak dikkat çekiyor. İsmail Yaşar Hoca, gıybetin hangi durumlarda caiz olabileceğini açıkladı.

Bir Müslüman'a yakışmayan bir davranış olan gıybet, insanı cehenneme kadar götürebilecek bir hastalık olarak dikkat çekiyor. İsmail Yaşar Hoca, gıybetin hangi durumlarda caiz olabileceğini açıkladı.

Gıybet, dinimizce yasaklanmış, hatta Kur'an'da ölmüş bir din kardeşinin etini yemeye benzetilmiştir. İslam'da insan haklarının en önemlilerinden ve genellikle "ırz" kavramıyla ifade olunan kişinin dokunulmazlığı ilkesine büyük değer verilmiştir.

Bu itibarla bir kimsenin gıyabında hem şahsıyla ilgili maddi, manevi, ruhi, ahlaki ve dini kusurlarından söz edilmesi, hem de kendi çocukları, annesi, babası ve diğer yakınlarından hoşlanmayacağı şekilde bahsedilmesi gıybet sayılmıştır.

Ayrıca gıybetin sözle olduğu gibi yazı, ima, işaretle ve taklit gibi davranışlarla olabileceği de belirtilmiştir (Gazzâlî, III, 143-145; Nevevî, el-Eẕkâr, s. 534-535). Bu tür söz ve hareketlerin gerçeği ifade etmesi onun gıybet olma niteliğini değiştirmez.

İnsanın kalbinin kırılmasına, onurunun incinmesine, insanlar arasındaki sevgi ve saygı bağlarının incelmesine neden olması dolayısıyla Allah Resûlü, insanları gıybetten şiddetle sakındırmıştır. Ashâbıyla birlikte olduğu sırada onlara gıybetin ne olduğunu soran Hz. Peygamber, onların, “Allah ve Resûlü daha iyi bilir.” demeleri üzerine, gıybeti, “Kardeşini hoşlanmadığı bir şeyle anmandır!” şeklinde tanımlamıştır.

Konuyla ilgili bir sohbet sırasında konuşan İsmail Yaşar Hoca, gıybet sayılmayan beş durumu anlattı. Hoca yaptığı açıklamada, "Gıybet en büyük günahtır. İlla gıybet etmek istiyorsanız bu beş kişinin gıybetini yapabilirsiniz. İslamiyet bazı durumlarda gıybet etmenin caiz olduğunu belirtiyor. Mesela bir adam size geldi, ticaret yapmak istiyor. Ama ticaret yapmak istediği kişi sıkıntılı biri. İşte o kişinin sıkıntılı biri olduğunu söylemek caizdir.

. Birisi başka birisiyle evlenmek istiyor. Evleneceği kişi problemli birisi ise bunu söylemek gerekir. İşte bu da caizdir. Mazlum birisi zulme uğruyor. Birisi gelmiş onun hakkını gasp etmiş. Bu durumda bir kadıya bir mahkemeye gitmesi gerekiyor. Baktığınızda olay gıybettir. Ama burada kişi sıkıntısını gidermek için bunu yapıyorsa caizdir. İkincisi kötülüğü değiştirmek için yardım istemek. Mesela bir çocuğun yanlış hareketi var ve bunu anne babasını iletmek caizdir.

Üçüncüsü fetva sormak. Bir olayı açığa çıkartmak, doğruyu öğrenmek istemek caizdir. Dördüncüsü Müslümanları kötülüklerden sakındırmak için yapılan şeyler caizdir. Müslümanları kötülüklerden korumak caizdir. Beşincisi ise tanımlamak için yapılan caiz durumlar vardır. Mesela adamın bir lakabı var, topal, kör vs. bunlar söylenebilir. Bunun dışında gıybetten korunmak lazım. Allah hepimizi bu hastalıktan muhafaza eylesin" dedi.