Kalp krizi çoğu zaman filmlerdeki dramatik sahnelerle değil, sessiz ve sinsi belirtilerle kendini gösteriyor. Göğüs ağrısı, nefes darlığı, mide bulantısı ya da omuz ve kolda hissedilen baskı gibi işaretler, birçok kişi tarafından önemsenmiyor. Oysa bu belirtiler ortaya çıktığında vakit kaybetmeden harekete geçmek hayati önem taşıyor.

Kalp krizi çoğu zaman filmlerdeki dramatik sahnelerle değil, sessiz ve sinsi belirtilerle kendini gösteriyor. Göğüs ağrısı, nefes darlığı, mide bulantısı ya da omuz ve kolda hissedilen baskı gibi işaretler, birçok kişi tarafından önemsenmiyor. Oysa bu belirtiler ortaya çıktığında vakit kaybetmeden harekete geçmek hayati önem taşıyor.

be giden kan akışı azaldığında, kalp kası ölmeye başlıyor ve her saniye kritik bir değer taşıyor. Uzmanlar, özellikle şeker hastaları ve yüksek tansiyon hastalarının bu konuda daha dikkatli olması gerektiğini belirtiyor.

Kalp krizi geçirme yaşı dünyada giderek daha genç yaşlara kayıyor. Avrupa’da kalp krizi yaşı ortalama 65-70, Türkiye’deyse 60-65 yaş. Yaklaşık beş yıldır Türkiye’de her üç ölümden birinin sebebi kalp ve damar hastalıkları.

The New York Times’a konuşan kardiyoloji profesörü Donald Lloyd-Jones, insanların kalp krizi belirtileri hissettiğinde acil servise gitmekte tereddüt ettiğini söyledi: ‘‘İnsanlar ‘abartıyor muyum acaba?’ diye düşünüyor. Bu çok insani bir tepki. Kimse boşuna paniklemiş görünmek istemez.’’

‘HER KALP KRİZİ FİLMLERDEKİ GİBİ YAŞANMIYOR’ John Hopkins Medicine’de kardiyolojist Seth Martin, ’’Tedaviyi geciktirmek kalpte kalıcı hasarlara sebep olabilir’’ dedi. Hayati müdahaleler ve halk sağlığı önlemleri sayesinde 1970’ten bu yana kalp krizinden ölümler yaklaşık yüzde 90 azaldı. Fakat sayılar hala yüksek: Türkiye’de 2023’te yaklaşık 78 bin 700 kişi kalp krizi ve benzeri kalp hastalıkları nedeniyle öldü; ABD’deyse her yıl yaklaşık 805 bin kişi kalp krizi geçiriyor ve araştırmalar, bunların yüzde 12’sinin ölümcül olduğunu gösteriyor. Stanford University’de kardiyoloji profesörü Latha Palaniappan, kalp krizlerinin her zaman şiddetli ve ani olmadığını söyledi: ‘‘Her kalp krizi filmlerdeki o anlık göğsünü tutup yere yığılma sahnesi gibi yaşanmıyor.”

PEKİ KALP KRİZİNDE EN YAYGIN BELİRTİLER NELER? GÖĞÜS AĞRISI VEYA RAHATSIZLIĞI Kalp krizinin başlıca belirtilerinden biri göğsün ortasında ağrı veya rahatsızlık hissetmek. Hemen hemen bütün uzmanlar bu ağrıyı aynı benzetmeyle tarifliyor: ‘Göğsünüze fil oturmuş gibi’. Martin bunun göğüste baskı, sıkışma ya da doluluk hissi şeklinde ortaya çıkabileceğini söyledi. Ayrıca bazı insanların bu belirtileri mide yanmasıyla karıştırabileceğini belirti. Fakat mide yanması genellikle baskı veya sıkışma hissinden farklı olarak ‘yakıcı bir his’ yaratıyor. “Eğer ağrı birkaç dakika boyunca sürüyorsa veya aralıklarla tekrar ediyorsa durumu çok önemseyerek bir an önce yardım almalısınız” diyor Martin.

ÇENE, BOYUN, SIRT YA DA KOLLARDA AĞRI Lloyd-Jones göğüs ağrısının çoğu zaman vücudun başka bölgelerine yayılabileceğini söylüyor. Öyle ki ağrı boyna, omuzlara ya da kollara doğru ilerleyebilir ve genellikle baskı hissedilebilir. Martin’se ağrının en sık sol kolda hissedildiğini ama sağ kolda da ağrı hissedilebileceğini ekliyor: ‘‘Kalp vücudun sol tarafında yer aldığı için bu bölgede ağrı daha yaygındır.’’ Bazen göğüs ağrısı sırta ya da çeneye de vurabiliyor. Bu durumdaysa sızlama veya donuk bir ağrı hissediliyor.

NEFES DARLIĞI Lloyd-Jones, hasar gören kalp kasının yeterince kan pompalayamadığını ve böylece akciğerlerde sıvı birikmesine yol açtığını söylüyor. İşte bu, nefes darlığına sebep oluyor. Martin nefes darlığının genellikle aniden başladığını hatta göğüste ağrı hissetmeksizin, sabit otururken bile görülebileceğini söylüyor. Yorgunluk, baş dönmesi ya da mide bulantısı Kalp krizinin en bildik belirtisi göğüs ağırısı olsa da, yorgunluk gibi daha az bilinen bazı işaretler var. Babası 1984’te kalp krizinden ölen Palaniappan, özellikle sebepsiz yorgunluk hissine karşı uyarıyor: “Belirtiler alışılmadık bir yorgunlukla başlamıştı.”

Martin’se mide bulantısı ve baş dönmesinin önemli uyarılar olduğunu, ayrıca buna ani kaygı hissinin, soğuk terlemenin veya cildin buz kesilmesinin de eşlik edebileceğini söylüyor. Ayrıca kalp krizlerinin yüzde 20’sinden fazlası alarm vermiyor ve fark edilmeden yaşanıyor. Öyle ki bazen belirti bile görülmüyor. Martin ‘‘Bazen sadece grip veya hazımsızlık sanılabilir’’ diyor ve şöyle ekliyor: ‘‘İnsanlar çoğu zaman kalp krizi geçirdiklerini fark etmiyorlar ama daha sonra yapılan testlerde kalp kasında hasar tespit edilebiliyor.’’ Yani vücudunuzda alışılmadık belirtiler varsa bir uzmana danışmak kesinlikle iyi fikir.