Kardeş ülke Azerbaycan ile savunma alanındaki işbirliği derinleşiyor. Bakü yönetimiyle yapılan son görüşmelerde HÜRKUŞ'ün alımında sona gelindi.

Kardeş ülke Azerbaycan ile savunma alanındaki işbirliği derinleşiyor. Bakü yönetimiyle yapılan son görüşmelerde HÜRKUŞ'ün alımında sona gelindi.

Türk Havacılık ve Uzay Sanayii aslında uzun bir süredir Azerbaycan Hava Kuvvetleri’nin eğitim uçağı ihtiyacının HÜRKUŞ üzerinden karşılanması için çeşitli görüşmeler gerçekleştirmekteydi. ADEX 2018 Fuarı sırasında yaptığım görüşmeler sırasında her iki ülke Hava Kuvvetlerinde pilot eğitim süreçlerinde standardizasyona gidilmesi hedefi çerçevesinde Azerbaycan Hava Kuvvetleri’nin Temel Uçuş Eğitimi için HÜRKUŞ-B, Tekamül Jet ve Harbe Hazırlığa Geçiş Eğitimleri için de HÜRJET Uçaklarını kullanabileceği yönünde değerlendirmeler yapılmaktaydı.

Bilindiği üzere Türk Hava Kuvvetleri pilot adayları Başlangıç Uçuş Eğitimi’ni Super Mushshak (SMK)’da aldıktan sonra Temel Uçuş Eğitimlerini 2026 yılından itibaren 122’nci Filo Komutanlığı’nda HÜRKUŞ-II Yeni Nesil Temel Eğitim Uçağı (YNTEU)’nda görecekler. Tekamül Jet ve Harbe Hazırlığa Geçiş Eğitimleri ise 2027 sonundan itibaren HÜRJET ile verilmeye başlanılacak. İlk uçuşunu 29 Aralık 2024 tarihinde gerçekleştiren ve geliştirme ve sertifikasyon test uçuşları devam eden HÜRKUŞ-II YNTEU’dan Türk Hava Kuvvetleri için toplamda 55 adet tedarik edilecektir. HÜRKUŞ-II’nin Şubat 2026’dan itibaren 2’nci AJÜ’nde ilk olarak Öğretmen Pilotların eğitim uçuşlarında kullanılmaya başlanılması ve Haziran 2026’da hizmete girmesi bekleniyor. 2026 yıl sonuna kadar 15 +15 olmak üzere toplamda 30 HÜRKUŞ-II YNTEU’nun HvKK hizmetine girmesi bekleniyor.

Pakistan Havacılık Kompleksi (Pakistan Aeronautical Compleks/PAC) Firmasından 52 adet Super Mushshak Uçağı tedarik eden Türk Hava Kuvvetleri gibi Azerbaycan Hava Kuvvetleri de Pakistan’dan 10 adet Super Mushshak Başlangıç Eğitim Uçağı (BEU) tedarik etmiştir. Sözleşmenin imzalanması durumunda iki ülke Hava Kuvvetlerinde pilot eğitim süreçlerinde standardizasyona gidilmesi hedefi çerçevesinde Azerbaycan Hava Kuvvetleri pilot adayları da Super Mushshak Başlangıç Eğitim Uçağı’nın ardından Temel Uçuş Eğitimlerine HÜRKUŞ-II Eğitim Uçağı ile devam edecekler. Bir sonraki aşamada ise Azerbaycan Hava Kuvvetleri’nin Tekamül Jet ve Harbe Hazırlığa Geçiş Eğitimleri için HÜRJET Eğitim Uçağı tedarik etmesi bekleniyor.

Azerbaycan Hava Kuvvetleri envanterindeki Su-25M Tarruz/Yakın Hava Desteği Uçaklarının modern aviyonikler ve hava-yer mühimmatları ile donatılmasını kapsayan LAÇİN Projesi kapsamında Su-25M Uçakları TUSAŞ tesislerinde Merhale-I ve Merhale-II olmak üzere iki aşamada kapsamlı bir modernizasyondan geçirilmekteler. IDEF 2023 Fuarı sırasında imzalanan sözleşme altında Su-25M Uçakları Merhale-I kapsamında, kokpitte kapsamlı bir yapısal değişikliğe gidilmeden sadece KGK güdüm kitiyle donatılmış MK83 1.000 lb (KGK-83) ve MK82 500 lb (KGK) güdümlü bombalar ile QFAB-250 LG ve TEBER-82 gibi akıllı bombaların entegrasyonu için Uçaktan Bağımsız Atış Sistemi (UBAS) ile donatılmış ve bahse konu akıllı mühimmatlar ile atışlı testler icra edilmiştir. Yine UBAS üzerinden 2024 yılında Türkiye’de bir atış sahasında SOM-B1Seyir Füzesi ile başarılı bir atış testi de icra edilmişti. Konuyla ilgili olarak TÜBİTAK 2024 Yılı Faaliyet Raporu’nda, “Azerbaycan Su-25 Uçağından TÜBİTAK SAGE tarafından geliştirilen Pod ve Uçaktan Bağımsız Atış Sistemi (UBAS) ile SOM-B1 atışı başarıyla gerçekleştirilmiştir,” ifadelerine yer verilmişti. Merhale-II olarak adlandırılan ikinci aşama ise uçağın aviyonik sistemlerinin tamamen yeniden tasarlanmasını (yeni sayısal kokpit mimarisi), yeni INS, görev bilgisayarı ve haberleşme sistemleri entegrasyonunu ve GPS güdümlü HGK mühimmatları ile SOM ŞAHİN (SOM-B1 ALCM’nin Azerbaycan Hava Kuvvetleri’ne özel konfigürasyonu) gibi mühimmatların uçağa tam entegrasyonunu kapsamaktadır.

SOM-B1/SOM ŞAHİN Seyir Füzeleri’nin Azerbaycan Hava Kuvvetleri’ne teslimatlarına 2024 yılında başlanılacağı açıklanmıştı. Bahse konu mühimmatlar hem Su-25M hem de AKINCI SİHA platformlarında kullanılabilecektir. ROKETSAN Genel Müdürü Murat İKİNCİ Eylül 2024’de verdiği bir demecinde konuyla ilgili olarak şunları söylemişti, “ SOM Seyir Füzesi’nin Azerbaycan Ordusu’na teslimatları yakında başlayacak. Hem AKINCI, hem de Su-25 platformlarında kullanılacak SOM, Azerbaycan Ordusu’nun gücüne güç katacak.”

Hatırlanacağı üzere daha önce 2017 yılında SOM-B1'in Azerbaycan'a ihraç edilmesi gündeme gelmiş hatta 2018 Haziran ayında Azerbaycan Silahlı Kuvvetler Günü ve Azerbaycan Ordusu’nun 100’üncü kuruluş yıl dönümü kutlamaları kapsamında Başkent Bakü’nün ünlü Azadlık Meydanı’nda, Kara, Hava ve Deniz Kuvvetlerinin katılımı ile düzenlenen askeri geçit töreninde SOM-B1 Havadan Atılan Seyir Füzesi (ALCM) mock-up’ı askeri bir taktik tekerlekli araç üzerinde sergilenmişti. Ancak, o dönemde SAFRAN Power Untis ürünü TR-40 Turbojet Motorunun ihracat lisansı nedeniyle Fransız Hükümeti ile sorun yaşandığı için bu satış gerçekleşmemişti. Milli Bileşenlerin SOM’a Entegrasyonu Projesi kapsamında Turbojet Motoru (KTJ-3200), Tapa, Radar Altimetre, GNSS Alıcısı, Atalatesel Ölçüm Sistemi ve IIR Dedektör gibi kritik bileşenlerin yerlileştirilmiş olması sayesinde ‘ITAR Free’ statüsüne kavuşan SOM Seyir Füzesi Ailesi artık dost ve kardeş üklerere ihraç edilebilmektedir.

Flight International World Air Forces 2026 referans kitabına göre, 2025 itibarıyla Azerbaycan Hava Kuvvetleri envanterinde üçü MiG-29UB versiyonu olmak üzere 15 MiG-29 savaş uçağı ve biri eğitim maksatlı olmak üzere 21 Su-25 taarruz uçağı bulunmaktadır. Azerbaycan Hava Kuvvetleri envanterindeki Mig-29 savaş uçaklarını Pakistan’a sipariş ettiği 36 adet JF-17 Blok III Uçakları ile değiştirmektedir. JF-17 Blok III Uçaklarının teslimatına 2025 yılı son çeyreği içinde başlanılmıştı.

Kaynak: Defenceturkey