Türkiye, F-35 savaş uçağı programına yeniden dahil olmak için diplomatik girişimlerini artırırken, en büyük sorun S-400 hava savunma sistemi olarak biliniyor. Ancak çok daha büyük bir engel daha var.

Türkiye, F-35 savaş uçağı programına yeniden dahil olmak için diplomatik girişimlerini artırırken, en büyük sorun S-400 hava savunma sistemi olarak biliniyor. Ancak çok daha büyük bir engel daha var.

Türkiye S-400 aldıktan sonra F-35 programından çıkarılmıştı. Üstelik sipariş verdiği F-16 Block 70 versiyonunu da filosuna katamadı.

Gazeteci Peter Suciu, Türkiye’nin ABD’den F-35 savaş uçaklarını yeniden tedarik etme çabalarına rağmen, bu sürecin hem askeri hem de diplomatik engellerle karşı karşıya olduğunu yazdı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye’nin 2017’de Rusya’dan aldığı S-400 hava savunma sistemi nedeniyle F-35 programından çıkarılmasının “haksız bir karar” olduğunu savunurken, Washington yönetimi bu sistemin NATO güvenliği açısından risk teşkil ettiği görüşünü koruyor.

Beyaz Saray, o dönemde yaptığı açıklamada, “F-35, gelişmiş yetenekleri hakkında bilgi toplayacak bir Rus istihbarat platformuyla birlikte var olamaz.” ifadelerini kullanmıştı.

Suciu’nun analizine göre, Türkiye’nin F-35 programına dönüşü için S-400 meselesinin çözülmesi şart.

Ankara, teslim edilmeyen uçaklar için 1,4 milyar dolar ödeme yapmış durumda ve bu konuda Washington ile yeni müzakereler yürütüyor.

ABD’nin Ankara Büyükelçisi Tom Barrack, geçtiğimiz ay yaptığı açıklamada “önümüzdeki 4 ila 6 ay içinde çözüm olasılığı” bulunduğunu söylemişti. Buna karşılık, S-400’lerin geleceğine dair farklı senaryolar gündemde:

Sistemlerin Rusya’ya iadesi (ancak bu Ukrayna savaşı bağlamında yeni riskler yaratıyor), Tarafsız bir ülkeye devredilmesi veya İmha edilmesi gibi seçenekler değerlendiriliyor. Ancak Rusya’nın bu olasılıkların tamamına karşı çıktığı belirtiliyor.

ashington ve Ankara teknik uzlaşmaya varsa dahi, F-35 meselesinin bir de İsrail boyutu bulunuyor. ABD yasalarına göre Washington yönetimi, F-35 gibi ileri teknoloji platformları ihraç ederken İsrail’in “niteliksel askeri üstünlüğünü” koruma yükümlülüğüne sahip. İsrail Dışişleri Bakan Yardımcısı Sharren Haskel, Yunan gazetesi Kathimerini’ye yaptığı açıklamada bu durumu açıkça ortaya koydu: “Bazı çekincelerimiz var. Uçağın içindeki teknolojinin büyük bir kısmı İsrail tarafından üretilen bir teknoloji. Açıkçası bu, onlarla paylaşmak isteyeceğimiz bir şey değil.”

Türkiye ile İsrail arasındaki diplomatik ilişkiler son yıllarda en düşük seviyesinde. Ankara’nın Hamas’a verdiği destek ve Doğu Akdeniz enerji rekabeti, iki ülke arasındaki güven krizini derinleştirdi. Bu durum, İsrail’in Türkiye’ye F-35 satışına yönelik itirazını daha da güçlendiriyor.

İsrail’in, Türkiye’nin bölgesel rakiplerinden Yunanistan’la savunma işbirliğini artırması da dikkat çekiyor. Atina yönetimi, İsrail yapımı silah sistemleri satın alırken, bu on yılın sonuna doğru F-35 uçaklarını envanterine katmayı planlıyor. Haskel, “Yunanistan ve İsrail arasındaki savunma mekanizmaları konusundaki işbirliği, bölge güvenliğine büyük katkı sağlayacak.” ifadelerini kullandı.

Peter Suciu’ya göre, Trump yönetiminin önündeki en büyük zorluk, müttefik çıkarları arasında denge kurmak. Bir yanda NATO üyesi Türkiye’nin programa geri dönme talebi, diğer yanda İsrail’in teknoloji paylaşımına karşı sert tutumu bulunuyor.

Suciu analizini şu ifadeyle noktalıyor: “En azından F-35 Lightning II söz konusu olduğunda, Washington’un görevi yalnızca bir uçak programını yönetmek değil, aynı zamanda birbirine güvenmeyen ortakları memnun etmeye çalışmak.” Haber Kaynağı: The National Interest