Dünyadan yüzlerce kilometre yukarıda görev yapan astronotlar için özgürlük değil, sıkı disiplin geçerli; Uluslararası Uzay İstasyonu’nda alkol yasağından en küçük eşyanın kullanımına kadar uzanan kurallar, hem hayat kurtarıyor hem de günlük yaşamı beklenmedik ölçüde zorlaştırıyor. Uluslararası Uzay İstasyonu, dışarıdan bakıldığında uçsuz bucaksız bir macera gibi görünüyor. Dünyadan 400 kilometre yukarıda süzülmek ve gezegeni camın arkasından izlemek pek çok kişinin hayallerini süslüyor. Ancak bu yüksek teknolojili metal yığınının içinde yaşam, sanıldığı kadar özgür değil. Aksine ISS, insanın hayatta kalabileceği en tehlikeli ortamlardan birinde olduğu için buradaki yaşam, her saniyesi önceden planlanmış çok sert kurallarla yönetiliyor. Dünyada çok normal karşılanan birçok eylem, yerçekimsiz ortamda ölümcül birer tehdit haline geliyor. İşte kozmonot ve astronotların uzaydayken kesinlikle yapmaması gerekenler…

Dünyadan yüzlerce kilometre yukarıda görev yapan astronotlar için özgürlük değil, sıkı disiplin geçerli; Uluslararası Uzay İstasyonu’nda alkol yasağından en küçük eşyanın kullanımına kadar uzanan kurallar, hem hayat kurtarıyor hem de günlük yaşamı beklenmedik ölçüde zorlaştırıyor. Uluslararası Uzay İstasyonu, dışarıdan bakıldığında uçsuz bucaksız bir macera gibi görünüyor. Dünyadan 400 kilometre yukarıda süzülmek ve gezegeni camın arkasından izlemek pek çok kişinin hayallerini süslüyor. Ancak bu yüksek teknolojili metal yığınının içinde yaşam, sanıldığı kadar özgür değil. Aksine ISS, insanın hayatta kalabileceği en tehlikeli ortamlardan birinde olduğu için buradaki yaşam, her saniyesi önceden planlanmış çok sert kurallarla yönetiliyor. Dünyada çok normal karşılanan birçok eylem, yerçekimsiz ortamda ölümcül birer tehdit haline geliyor. İşte kozmonot ve astronotların uzaydayken kesinlikle yapmaması gerekenler…

ALKOL VE KOKULU KİŞİSEL ÜRÜNLER YASAK: Uzayda başarılı bir görevin ardından kadeh kaldırmak kulağa hoş gelse de ISS içinde tek damla alkol dahi bulunmuyor. Bunun ilk sebebi güvenlik; yerçekimsiz ortamda alkolün etkisiyle yaşanacak bir koordinasyon kaybı, hassas cihazlara zarar verebilir ve tüm mürettebatı tehlikeye atabilir. Diğer sebep ise istasyonun su geri dönüşüm sistemiyle ilgili. Uzayda içilen suyun her damlası, hatta astronotların nefesinden çıkan nem bile geri dönüştürülüyor. Alkol sisteme karıştığında filtreleme cihazlarını bozabiliyor. Bu yüzden içinde alkol bulunan ağız çalkalama suları veya tıraş losyonları bile kapıdan içeri giremiyor.

HER EŞYA SIKI BİR DENETİMDEN GEÇİYOR: Astronotlar yanlarında istedikleri oyuncağı veya aleti getirme lüksüne sahip değil. Yanlarına alacakları her bir eşyanın fırlatma öncesinde onaylanması gerekiyor. Çünkü dünyada masum görünen bir kalem, uzayda büyük bir soruna dönüşebiliyor. Kalemin içinden sızan mürekkep veya fırlayan küçük bir yay, havalandırma sistemini tıkayabiliyor ya da hassas deney düzeneklerini kirletebiliyor. Ayrıca bazı plastik ve yapıştırıcıların kapalı ortamda yaydığı gazlar mürettebatın sağlığını bozduğu için her materyal tek tek test ediliyor.

AÇIK ALEV VE SİGARADAN UZAK DURULUYOR: Uzayda ateş, dünyadakinden çok daha farklı ve öngörülemez bir şekilde yanıyor. Yerçekimi olmadığı için alev yukarı doğru yükselmiyor; bunun yerine yandığı maddeye tutunarak mavi bir küre halini alıyor. İstasyonun oksijen zenginliğiyle birleşince küçük bir kıvılcım bile tüm üssü kısa sürede yok edebilir. Sigara yasağı ise sadece yangın riskiyle ilgili değil. Kapalı devrede sürekli dönen havada sigara dumanı filtreleri tıkıyor ve temizlenmesi imkansız parçacıklar bırakıyor. Bu yüzden istasyonda kullanılan kumaşlardan cırt cırtlı bantlara kadar her şey yanmaz malzemelerden seçiliyor.

ÖZEL HAYAT VE PROFESYONELLİK DENGESİ: ISS içinde cinsel aktivite resmi olarak yasaklanmış durumda. Milyarlarca dolarlık projeleri yöneten profesyonellerin odağının sadece iş ve güvenlikte kalması isteniyor. Oldukça dar bir alanda, aylarca bir arada yaşamak zorunda kalan küçük ekipler arasında yaşanabilecek duygusal gerilimlerin görevi tehlikeye atmasından çekiniliyor.

EŞYALARI FIRLATMAK BÜYÜK RİSK TAŞIYOR: Bir arkadaşınıza kalem fırlatmak dünyada zararsız bir şaka olabilir ama ISS'te bu durum bir kazaya davetiye çıkarıyor. Fırlatılan bir nesne, yerçekimi olmadığı için hızı kesilmeden devam ediyor ve karşıdaki hassas bir kabloya veya ekrana çarparak ciddi hasarlar verebiliyor. Bu yüzden astronotlar bir şeyi birbirine verirken ya doğrudan elden ele teslim ediyor ya da eşyaları lastik bantlar ve cırt cırtlar yardımıyla sabitleyerek hareket ediyor. Kaybolan küçük bir vida bile istasyonun hava akışını bozabilecek kadar tehlikeli olabiliyor.