Teknoloji dünyası, daha önce eşi benzeri görülmemiş bir "bellek krizi" ile karşı karşıya. Bilgisayarların ve akıllı telefonların temel bileşeni olan RAM fiyatları, yapay zeka (YZ) devlerinin bitmek bilmeyen iştahı nedeniyle kontrolsüz bir yükselişe geçti.

Teknoloji dünyası, daha önce eşi benzeri görülmemiş bir "bellek krizi" ile karşı karşıya. Bilgisayarların ve akıllı telefonların temel bileşeni olan RAM fiyatları, yapay zeka (YZ) devlerinin bitmek bilmeyen iştahı nedeniyle kontrolsüz bir yükselişe geçti.

Yapay zeka veri merkezlerinin devasa bellek ihtiyacı, küresel RAM piyasasını altüst etti. Bazı modellerde fiyatlar son birkaç ayda yüzde 500’e yakın artarken; telefon, bilgisayar ve oyun konsollarına dev zamlar yolda. Hayatımıza çok hızlı şekilde giren yapay zeka uygulamaları bazı küresel üretim ve tedarik zincirlerini bozacak gibi duruyor… Büyük veri merkezlerinin bitmeyen RAM ihtiyacı, üreticilerin normal kullanıcılara yönelik planlamasını aksattı. Bu durumun bilgisayardan cep telefonuna çok farklı kalemlerde ciddi fiyat artışına neden olabileceği konuşuluyor.

Bir ürünün fiyatının belirlenmesinde en temel yollardan biri arz ve talep dengesi... Piyasada çok fazla bulunan ürünlerin fiyatının düşük olması, zor bulunanların fiyatının ise sürekli fiyatının artması normal bir durum. Ancak bazı durumlarda arz-talep zincirindeki dengenin ani kırılmaları hiç beklenmedik sorunlara yol açabiliyor. Dünyanın en büyük teknoloji forumlarında bugünlerde en çok tartışılan meselelerden biri tam da böyle bir süreci konu oluyor. Cep telefonundan televizyona, bilgisayardan farklı teknolojilerdeki ürünlere kadar neredeyse her şeyde kendine yer bulan RAM'lerin fiyatları kısa zamanda yüzde 500’e yakın yükseldi. Bu durum sadece belirli ürünlerde fiyat artışını getirmekle kalmayacak belki de tüketim alışkanlıklarını da kökten değiştirecek.

RAM FİYATLARI NEDEN ARTIYOR? RAM, yani rastgele erişimli bellek, elektronik cihazların çalışması için hayati öneme sahip. Bir bilgisayarın ya da akıllı telefonun yazılımları çalıştırabilmesi için kodların geçici olarak bu bellekte tutulması gerekiyor. Özellikle yapay zeka uygulamalarında kullanılan yüksek bant genişlikli belleklerde talep patlaması yaşanıyor.

‘Fiyatlar neden arttı?’ sorusuna verilen yanıtların hepsinde temel sebep olarak yapay zeka gösteriliyor. Hayatımıza hızlı şekilde giren bu yeni teknoloji aslında çok ciddi enerji tüketimini beraberinde getiriyor. Ayrıca ‘büyük veri’ olarak bilinen kavram da kendi içinde ciddi süreçler geçiriyor. Ve tüm bu yenilikler için son derece hızlı işlem gücüne ihtiyaç duyuluyor. İşte tam da bu noktada Amazon, Google, Apple ve benzeri teknoloji devlerinin yüksek kapasiteli bellek talebi ortaya çıkıyor. Bugün geldiğimiz noktada talep mevcut üretim kapasitesinin üzerine çıktı. Bu da az önce bahsettiğimiz arz-talep dengesini bozarak bellek fiyatlarını yukarı çekiyor.

RAM KULLANAN HER ÜRÜNE ZAM GELEBİLİR Bu yıl içerisinde 16 GB RAM’e sahip bir dizüstü bilgisayarın üretim maliyetinin 40–50 dolar artabileceği belirtiliyor. Akıllı telefonlarda ise üretim maliyetlerinin yaklaşık 30 dolar yükselmesi bekleniyor.

Dünyada RAM üreticisi firma sayısı belli ve oldukça sınırlı. Artan talep karşısında yaptıkları ilk hamlelerden biri ‘çok daha fazla sayıda alım yapabilecek’ dünya devleriyle yola devam etmek. Fiyatların üç ay öncesine kadar yüzde 500’e yakın arttığı sektörde herkesin konuştuğu bir gerçek. Ancak parasını bastırıp yine de RAM alamayacağınız bir senaryo da giderek gerçeğe dönüşüyor. Dünyanın en büyük RAM üreticisinin uzun yıllardır yola devam ettiği müşterilerine ‘elimizde bu yıl size verebilecek RAM yok’ yanıtıyla döndüğünü konuşuluyor. Normal koşullarda bir bilgisayarın toplam maliyeti içinde belleğin payı yüzde 15–20 seviyesinde. Ancak sektör temsilcilerine göre bu oran son dönemde yüzde 30–40’a kadar çıkmış durumda. Tüm bunları alt alta eklediğimizde kaçınılmaz son kendini açıkça gösteriyor. RAM kullanan her üründe bir şekilde fiyat artışına kesin gözüyle bakılıyor.

KULLANICI ALIŞKANLARI DEĞİŞEBİLİR RAM’e olan ihtiyaç normalden çok daha fazla. Üretim sınırlı. Ve dünya devleri için bu RAM’ler hayati önemde. Elimizdeki bu bilgileri birleştirdiğimizde bizi nasıl bir yeni dönemin beklediğini daha net görebiliyoruz. Yaşananlar ‘RAM nedeniyle fiyat artışları yaşanacak’ deyip geçebileceğimiz bir durum değil bu. Tam bu noktada iki seçenek öne çıkıyor. Normalden çok daha yüksek fiyatlara razı olmak mı yoksa daha düşük performanslı bir cihazlarla yetinmek mi? Belli ki hem bu yıl hem de önümüzdeki senelerde tüketiciyi zor bir seçim bekliyor…