Milli Mücadele’nin dev ismi Kazım Karabekir Paşa, vefatının yıl dönümünde Doğu Cephesi’ndeki destansı başarıları ve siyasi hayatındaki hüzünlü kırılmalarla anılıyor. İstiklal Mahkemeleri’nde idamla yargılandıktan sonra Erenköy’deki köşkünde 11 yıl süren zorunlu bir inziva hayatı yaşayan Karabekir, ancak 1938 sonrası devletin zirvesine geri dönebilmişti. Protokolün iki numarası olan TBMM Başkanlığı koltuğuna otursa da, cumhuriyetin kurucu kadroları arasındaki o eski kırgınlığın burukluğunu ölene dek yüreğinde taşıdı.

Milli Mücadele’nin dev ismi Kazım Karabekir Paşa, vefatının yıl dönümünde Doğu Cephesi’ndeki destansı başarıları ve siyasi hayatındaki hüzünlü kırılmalarla anılıyor. İstiklal Mahkemeleri’nde idamla yargılandıktan sonra Erenköy’deki köşkünde 11 yıl süren zorunlu bir inziva hayatı yaşayan Karabekir, ancak 1938 sonrası devletin zirvesine geri dönebilmişti. Protokolün iki numarası olan TBMM Başkanlığı koltuğuna otursa da, cumhuriyetin kurucu kadroları arasındaki o eski kırgınlığın burukluğunu ölene dek yüreğinde taşıdı.

Kurtuluş Savaşı’nın en kritik anlarında sorumluluk alan, Doğu Cephesi’ndeki başarılarıyla Cumhuriyet’in temellerine yön veren Kazım Karabekir Paşa, vefatının yıl dönümünde hem askeri hem siyasi mirasıyla yeniden hatırlanıyor. Türkiye Cumhuriyeti'nin temelleri, umutların tükendiği bir zaman diliminde ecdadımızın bu topraklarda verdiği şanlı mücadele ile, Kurtuluş Savaşı ile, şehit kanları ile atıldı.

1919 baharında Türkiye'nin kaderini değiştiren ve İstiklal Mücadelesinin kırılma noktasına adını yazdıran büyük kumandanlardan biri de kuşkusuz merhum Kazım Karabekir'di. İstiklal Mücadelesine bambaşka bir yer edindiren asker ve devlet adamı Kazım Karabekir, 26 Ocak 1948'de ebediyete göçtü. Kazım Karabekir, 23 Temmuz 1882'de İstanbul'da doğdu. Kuleli Askeri İdadisinde öğrenim gördü, 1902'de Harbiye Mektebi'ni bitirdi.

1905'te Erkan-ı Harbiye'den yüzbaşı rütbesiyle mezun oldu. Bu dönemde İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin Rumeli'de teşkilatlanmasında önemli rol oynadı. II. Meşrutiyet'in ilanının ardından Edirne'deki 3. Ordu Komutanlığına atandı. 1909 yılında 31 Mart Ayaklanması’nın bastırılmasında görev aldı. 14 Nisan 1912'de binbaşılığa yükseldi. Balkan Savaşları döneminde Trakya sınır komiseri olarak önemli görevler yaptı.

1915'de Çanakkale Savaşı'nın başlaması üzerine cepheye geçti. Kerevizdere'de Fransızlara karşı aylarca mücadele etti. 1916'da Kutü'l-Amare'yi kuşatan 18. Kolordu Komutanlığına getirildi, daha sonra Kafkas Cephesi'nde kolordu komutanlığına tayin edildi. Mütarekeden sonra 1919 baharında Erzurum’da 15. Kolordu Komutanlığına getirildi. Ordu müfettişi olarak bölgeye gelen Mustafa Kemal Paşa’ya, görevinden ayrılmasına rağmen destek sağlamaya devam etti. Kurtuluş Savaşı boyunca Doğu Cephesi komutanlığı yaptı. 15 Kasım 1920'de Ermeni ordusunu büyük bir bozguna uğrattı. Rus Sovyet Sosyalist Federe Cumhuriyeti'yle de Kars Antlaşması görüşmelerini yürüttü.

1923'te İstanbul milletvekili seçilerek Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne girdi. Rauf Orbay, Ali Fuat Cebesoy, Refet Bele, Cafer Tayyar Eğilmez, Adnan Adıvar ve arkadaşları ile 27 Kasım 1924'te Cumhuriyet’in ilk muhalefet partisi Terrakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nı kurup genel başkanı oldu. Terrakkiperver Cumhuriyet Fırkası, Şeyh Sait İsyanı nedeniyle 3 Haziran 1925'te kapatıldı. 22 Haziran 1926'da İzmir'de Mustafa Kemal'e düzenlenen suikasttan haberdar olduğu halde bildirmediği iddiasıyla tutuklandı ve İstiklal Mahkemesi'nde idamla yargılandı ancak mahkeme heyetinin oy birliğiyle beraat etti.

İkinci dönem milletvekilliği bitince Kazım Karabekir, 5 Aralık 1927'den 1938'e değin Erenköy'deki -bugün müze olan- köşkünde inzivaya çekildi. Bu bir bakıma günümüz hukuki tabiri ile 'ev hapsi' idi... Milli Şef İsmet İnönü, cumhurbaşkanı olunca Kazım Karabekir de 31 Aralık 1938'de İstanbul milletvekili oldu. 23 Temmuz 1946'da TBMM başkanı seçildi. Karabekir Paşa, protokolde 2 numara olan TBMM Başkanlığı bile yaptı ama yukarıda izah edilen bazı nedenlerden dolayı özellikle son döneminde hep bir 'buruk'tu... 26 Ocak 1948'de Ankara'da vefat etti.