Avrupa’da yürütülen InsectNeuroNano projesi kapsamında araştırmacılar, bal arılarının olağanüstü yön bulma yeteneğini taklit eden, mikrowatt seviyesinde enerji tüketen ultra küçük çipler geliştiriyor. Bu teknoloji, cihazların GPS’siz konum belirleme kabiliyetinde devrim yaratabilir.

Avrupa’da yürütülen InsectNeuroNano projesi kapsamında araştırmacılar, bal arılarının olağanüstü yön bulma yeteneğini taklit eden, mikrowatt seviyesinde enerji tüketen ultra küçük çipler geliştiriyor. Bu teknoloji, cihazların GPS’siz konum belirleme kabiliyetinde devrim yaratabilir.

Bilim insanları, doğanın en verimli navigasyon sistemlerinden biri olan bal arılarının yön bulma mekanizmasını laboratuvara taşıdı. Avrupa Birliği destekli InsectNeuroNano projesinde, araştırmacılar arı beyninin olağanüstü enerji verimliliğini modelleyerek mikrowatt seviyesinde güç tüketen GPS benzeri mikroçipler üzerinde çalışıyor.

Bal arıları, gökyüzündeki ışık desenlerini ve kendi hareket hızlarını analiz ederek konumlarını belirliyor. Bu sayede, kovandan kilometrelerce uzağa gidip tekrar dönebiliyor. Üstelik bu karmaşık hesaplamaları yalnızca 10 mikrowatt gibi inanılmaz düşük bir enerjiyle yapıyorlar.

Araştırmacıların hesaplamalarına göre bir arı, saniyede yaklaşık 10 trilyon işlem (10 TOPS) eşdeğerinde veriyi işlerken yalnızca 0,01 watt’ın altında enerji harcıyor. Karşılaştırmak gerekirse, modern bir Intel Core Ultra 285K işlemci, benzer iş yükü için 10–15 watt aralığında enerji kullanıyor. Bu da arı beyninin, aynı işlem gücünü yaklaşık bir milyon kat daha az enerjiyle gerçekleştirdiği anlamına geliyor. Bu farktan ilham alan ekip, doğadaki biyolojik verimliliği elektronik sistemlere taşımak için çalışıyor.

Projede yer alan Anders Mikkelsen, geliştirdikleri yeni nesil çiplerin nanofotonik devrelere dayandığını belirtiyor. Bu sistemler, elektriğin yerine ışığı veri taşıyıcısı olarak kullanıyor ve metrenin milyarda biri ölçeğindeki yapılarda ışığın yönlendirilmesini sağlıyor.

Bu yaklaşım, genel amaçlı işlemciler yerine tek göreve odaklı, ultra verimli işlem üniteleri geliştirmeye olanak tanıyor. Çipler, özellikle çevresel sensörler, mikro robotlar, dronlar ve IoT cihazları gibi sınırlı enerjiye sahip sistemlerde devrim yaratabilir.

Araştırma ekibi, arı beyninin bazı temel işlevlerini taklit edebilen ilk laboratuvar prototipini üretmeyi başardı. Ancak uzmanlara göre bu teknolojinin ticari ve sahada kullanılabilir hale gelmesi için en az 10 yıl daha geliştirme süreci gerekiyor.

Proje 2026’ya kadar devam edecek. Yine de bilim dünyası, biyolojik zekadan ilham alan mikro işlemciler alanında bu ilerlemeyi “kritik bir eşik” olarak değerlendiriyor.

Bal arılarının bilişsel süreçlerini taklit eden bu çipler, gelecekte uydu bağlantısına ihtiyaç duymadan kendi konumunu belirleyebilen cihazların önünü açabilir.

Uzmanlar, bu teknolojinin enerji verimliliğinde yeni bir çağ başlatabileceğini ve doğal zekânın elektronik sistemlerle birleşmesinin önünü açacağını vurguluyor.

Arı beyninin doğadaki mükemmel verimliliğinden ilham alan bilim insanları, mikrowatt seviyesinde güç tüketen konum belirleme çipleri geliştiriyor.

Bu teknoloji, gelecekte doğal zekâ temelli işlemcilerin kapısını aralayabilir. Haber Kaynağı: Techspot