SGK Uzmanı Murat Özdamar, Akit okurları için, "Engelli bakımı parası kimlere ödenir?" başlıklı bir yazı kaleme aldı. Siz de merak ettiklerinizi yorumlar kısmında sorun, Özdamar cevaplasın...

SGK Uzmanı Murat Özdamar, Akit okurları için, "Engelli bakımı parası kimlere ödenir?" başlıklı bir yazı kaleme aldı. Siz de merak ettiklerinizi yorumlar kısmında sorun, Özdamar cevaplasın...

Sosyal Güvenlik Uzmanı Murat Özdamar sizlerden gelen sorulara cevap veriyor. İşte bu hafta sizlerden gelen sorular ve Özdamar’ın cevapları:

Soru: Babam vefat etti. İlk SSK girişi 2006 yılında başlamış. Yatan primlerin toplamı 1300 gün olduğundan nasılsa emekli olamayacağım diye primlerini toplu olarak almış. Biz babamın aldığı primleri yatırıp anneme aylık bağlatabilir miyiz? İshak U.

Cevap: Emekli maaşı bağlanmadan ölen sigortalının ailesinden dul eş, reşit olmayan çocukları, bekar, dul kalmış yahut boşanmış kızları ile bazı koşulları sağlayan anne ve babasına ölüm aylığı bağlanabilmesi için en az 1800 gün priminin bulunması gerekiyor. Ancak ölenin en son ödenen priminin SSK sigortası olması halinde 1800 gün primi olmasa da borçlanma hariç en az beş yıl sigortalılık süresi ve 900 gün prim ödemesi varsa ailesine ölüm aylığı bağlanabiliyor. Verdiğiniz bilgilere göre babanız SSK sigortalısı imiş, Yatan primler ölüm aylığı bağlamaya yeterli. Ancak annenize ölüm aylığı bağlanabilmesi için babanızın adına sigorta hizmeti ihyası yapılması gerekiyor. SGK’ya ihya ödemesi için başvuruyu müteakip ödemeyi yapmanız halinde annenize ölüm aylığı bağlanacaktır.

Soru: Ben 11.7.2001 tarihinde kamu kurumunda işçi olarak çalışmaya başladım. Sigorta öncesi 18 ay askerlik yapmıştım. Askerlik borçlanması emeklilik yaşıma etki yapmayacak ancak emekli maaşım artacak ise borçlanmak isterim. Borçlanma yapmak emekli maaşımı artırır mı? Aziz I.

Cevap: Sigortalı olunan tarihten önce askerlik borçlanması yapılması halinde borçlanma süreleri ilk defa sigortalı olunan tarihten geriye gidilerek ilgili dönemlere sigortalı hizmeti sayılır. Bu halde 18 ay askerlik borçlanma yapmanız halinde 10.1.2000-10.7.2001 tarihleri arasına ilave 540 gün sigortalı hizmeti kazanırsınız. Emekli maaşını belirleyen iki önemli unsur var. Bunlardan birisi prim gün sayısı diğeri ise prime esas kazançtır. Eğer borçlanmayı asgari ücret üzerinden yani günlüğü 495,45 TL tutardan yaparsanız 10.1.2000-10.7.2001 tarihleri arasındaki prim matrahınız asgari ücret olur. Bu halde kamuda işçi olmakla ortalama prim matrah düzeyiniz asgari ücretin çok üzerinde olduğundan askerlik borçlanması yapmak emekli maaşınızı artırmayacaktır. 2000/Ocak-Temmuz arası prim matrahı üst sınırı asgarinin 3 katı, 2000/Ağustos-2001/Mart arası prim matrahı üst sınırı asgarinin 4 katı, 2001/Nisan-2004/Haziran arası ise prim matrahı üst sınırı asgarinin 5 katı idi. Buna göre askerlik borçlanmasını en az asgari ücretin 3 katı üzerinden borçlanma yapmanız emekli maaşınızı artırma işlevi görecektir.

Soru: Ben şu an sigortalı işte çalışmıyorum. Genellikle günübirlik olarak sigorta yapılmayan işleri yapıyorum. Emekli olmak için 800 gün eksiğim var. Beni sigortalı gösterecek tanıdık işyerine primini elden verip kendimi SSK sigortalısı bildirtsem bir sorun yaşar mıyım?. Bunun yerine isteğe bağlı prim ödersem bu durum emekli maaş miktarını olumsuz yönde etkiler mi? Selim B.

Cevap: SSK sigortalısı olmanın en temel şartı işyerinde eylemli biçimde yani bizzat çalışmaktır. Bir işyerinde iş görmeyen yani fiilen çalışması bulunmayanlar yasa gereği SSK sigortalısı olamıyor. Eğer bir kişi çalışmadığı halde kendisini bir yerde sigortalı göstertmiş olsa ve ilerleyen zaman içinde SGK bunu tespit ederse bildirilen SSK hizmetlerini iptal eder. Türkiye’de ikamet eden ve 18 yaşını tamamlamış olan herkes isteğe bağlı sigortalı olarak prim ödeme imkânına sahip. Tavsiyem, yasal olmayan bu yola tevessül etmemeniz. Yasanın izin verdiği biçimde isteğe bağlı sigortaya prim ödemeniz en doğru yöntemdir. Aksi halde daha sonra mağduriyet yaşayabilirsiniz. Ayrıca isteğe bağlı prim ödemek emeklilik statünüzü değiştirmeyecekse maaş bakımından SSK’lı olmakla isteğe bağlı, yani Bağ-Kur sigortalısı olmak arasında hiçbir fark olmayacak. Maaş farkını belirleyen sigortanın statüsü değil ödenen prim matrahının yüksekliğidir.

Soru: Benim ilk sigortam 2002 yılında başladı. Şu an çalıştığım işyerine 2014 yılında girdim. Toplamda 6405 gün prim ödemem var. Ayrıca 15 ay askerlik borçlanma hakkımı kullanmadım. Çalıştığım işyerinden istifa edip kıdem tazminatı almak için ne yapmalıyım? Mustafa K.

Cevap: Genel kural olarak istifa eden işçinin kıdem tazminatı alma hakkı bulunmuyor. Ancak haklı nedenle iş sözleşmesinin feshi halinde işçi kıdem tazminatı alabiliyor. Ayrıca emekli olmak için yaş dışında kalan diğer şartları sağlayıp emeklilik yaşını beklemek amacıyla işten ayrılan işçilerin de kıdem tazminatı alma hakkı bulunuyor. Bunun için de SGK’dan kıdem tazminatına esas yazının alınıp işverene sunulması gerekiyor. Siz ilk defa 9.9.1999-30.4.2008 arası sigortalı olmuşsunuz. Eğer 7000 gün priminiz bulunsa veya ilk sigortalılık tarihinin üzerinden 25 yıl geçmiş olsa SGK’dan kıdem tazminat yazısı alabilecek ve işyerinden de istifa etseniz dahi kıdem tazminatı alma hakkınız söz konusu olabilecekti. Bu halde 450 gün askerlik borçlanması yaparsanız priminin 6855 gün olacak. Bu durumda beş ay daha çalışıp borçlanma dahil prim gününü 7000 güne çıkarırsanız istifa halinde kıdem tazminatı almanız mümkün olacak.

Soru: Aynı işyerinde 16 yıl çalıştım. 2025 yılında EYT’den yararlanarak emekli oldum. Bir ay ara verdikten sonra 2025/Nisan ayında aynı işyerinde yeniden çalışmaya başladım. Benim yıllık izin sürem ne kadar olmalı. Ali Ö.

Cevap: Yıllık izin hakkı, 4857 sayılı İş Kanununun 54’üncü maddesinde düzenlenmiştir. Yasadaki düzenlemeye göre izin sürelerinin hesabında kıdem süresi; işçinin aynı işverenin değişik zamanlarda da olsa aynı işyerinde ya da değişik işyerlerinde geçen kıdem süresi birleştirilerek belirlenir. Bu husus 4857 sayılı İş Kanununun emredici bir hükmüdür. İşyerindeki kıdeminiz 15 yıldan fazla olduğu için 2026 yılındaki yıllık izin hakkınız 26 gün olacaktır.