SGK Uzmanı Murat Özdamar, Akit okurları için, "Engelli bakımı parası kimlere ödenir?" başlıklı bir yazı kaleme aldı. Siz de merak ettiklerinizi yorumlar kısmında sorun, Özdamar cevaplasın...

Sosyal Güvenlik Uzmanı Murat Özdamar sizlerden gelen sorulara cevap veriyor. İşte bu hafta sizlerden gelen sorular ve Özdamar’ın cevapları:

Soru: Ben 1978 doğumluyum. Sigortam 6.2.2001 tarihinde başladı. Şu ana kadar 4712 gün prim ödemem oldu. Askerliğim, borçlansam EYT’ye girip yaş beklemeden emekli olma hakkım oluşur mu? Ali G.

Cevap: İlk defa 8.9.1999 tarihinden önce sigortalı olanlar yaş beklemeden emekli olabiliyor. Emeklilik için gereken prim ise sigortalı olunan tarihe göre 5000 gün prim ile 5975 gün prim aralığında oluyor. SSK veya Bağ-Kur şartlarından emekli olacak kişiler askerli ilk defa sigortalı olduğu tarihten önce yapmışsa ve askerlik borçlanması yapılması şartıyla ilk sigorta başlangıcı borçlanılan süre kadar geri gidiyor. Sigortalı olduktan sonra askere gidenlerin borçlanması halinde ise ilk sigorta başlangıç tarihi değişmiyor. Bunların askerlik borçlanması prim gün sayısını artırıyor. Verdiğiniz bilgilere göre 23 yaşında sigortalı olmuşsunuz. Ancak askerliğinizi ilk defa sigortalı olduktan önce mi sonra mı yaptığınızı belirtmemişsiniz. Eğer askerliğinizi sigortadan önce yapmışsanız ve askerlik süresi de en az 17 ay ise bu durumda en az 17 ay süreli askerlik borçlanması yapmanız halinde ilk sigorta girişiniz 6.9.1999 tarihine gelecek ve EYT kapsamından 5975 gün primle emekli olma hakkınız oluşacak. Askerlik süreniz 17 aydan kısa ise yahut askerliği ilk sigortalı olduğunuz tarihten sonra yapmışsanız bu halde borçlanma yapsanız da EYT kapsamına girmeniz mümkün olmayacak ve ancak 60 yaşında emekli olmaya hak kazanacaksınız.

Soru: Ben emekli olmak için prim günümü 22 Nisan 2026 tarihinde tamamlayacağım. Buna göre emeklilik başvurumu Nisan ayında yapacağım. Bu durumda ben Kurban Bayramı İkramiyesi alabilecek miyim? İbrahim D.

Cevap: Emekliler Bayram İkramiyesi ödemesi hususu 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunun ek 18 inci maddesinde düzenlenmiştir. Madde metninde özetle, bayramın içinde bulunduğu ayda emekli aylığı alma şartlarını sağlayan emeklilere Bayram İkramiyesi ödemesi yapılacağı düzenlenmiştir. Bu sene Kurban Bayramı’nı, mayıs ayında eda edeceğiz. İlk defa aylık bağlananlar için aylık başlangıç tarihi özel sektör için 1.5.2026 tarihi, kamu sektörü için 15.5.2026 tarihi olanlara, emekli aylığı geç bağlansa bile Bayram İkramiyesi ödenecektir. Buna göre Nisan ayında emeklilik başvurusu yapmanız ve 1.5.2026 tarihinde emekli aylığı bağlanması şartıyla size hak ettiğiniz Kurban Bayramı ikramiye emekli maaş hesabınıza yatırılacaktır. Şayet aylık bağlanma işlemi Nisan ayında sonuçlanırsa ikramiye ödemesi Mayıs ayında yapılacak ancak aylık bağlanma işlemi Nisan ayında değil de Mayıs ayında sonuçlanırsa bu kez ikramiye Haziran ayında ayın 8-12’si gibi maaş hesabınıza yatırılacaktır. Ramazan Bayramı’nı Mart ayında idrak ettik. Emekli aylığı 2026/Mart ayında bağlanan ancak emekli maaşına giriş tarihi 1.4.2026 tarihi öncesi olanlar ise Ramazan Bayramı İkramiyesi ödemesini 1-2 gün içinde alacaklar.

Soru: Ben 53 yaşındayım. İlk sigorta başlangıcım 2016 yılında başladı. Şu ana kadar 1620 gün tarım Bağ-Kur primi ödedim. Eşimden ölüm aylığı alıyorum. Yatırdığım primlerimi toplu olarak alsam bir kaybım olur mu? Nalan B.

Cevap: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası kanunun hükümleri gereği, yatan sigorta primlerinin sigortalıya iadesi yapılmıyor. Ancak emekli olmak için yaşı tamamlamasına rağmen sigortalılık süresi veya prim gün eksiği ya da hem sigortalılık süresi hem de prim gün eksiği bulunan ve bu nedenle emekli olamayan sigortalılar, yatırılan primlerin güncel karşılığını toplu olarak alabiliyor. Sosyal sigortalarda bu uygulamanın adı toptan ödemedir. Toptan ödemeye esas emeklilik yaşı kadınlar için 58 erkekler için ise 60’tır. Emeklilik yaşınız 58 olduğundan, 58 yaşına geldiğinizde toptan ödeme talep edebilir ve buna bağlı olarak yatan primlerin enflasyon oranları ve büyüme oranları gözetilerek güncellenen karşılığını alabiliriniz. Benim size tavsiyem, toptan ödeme almak yerine emekli olmanızdır. Bu nedenle isteğe bağlı prim ödeyerek 5400 gün prim üzerinden Bağ-Kur emeklisi olmanız menfaatinize olur. Ayrıca isteğe bağlı prim ödemek emekli maaş hissenizi de azaltmaz.

Soru: Ben 21 sene önce yüzde 63 oranındaki engelli raporu ile vergi indirim belgesi almıştım. Şu ana kadar 1805 gün primi tamamladım. Malulen emekli olma hakkım var mı? Mehmet Ali S.

Cevap: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümlerine göre, 10 yıl sigortalılık süresi bulunan yani ilk defa sigortalı olduğu tarihin üzerinden en az on yıl geçmiş olan ve en az 1800 gün prim ödemesi bulunan sigortalılar, malullük sigortası kapsamına giriyor. 10 yıl sigortalılık süresi ve 1800 gün prim ödeme şartları oluşmuş, SGK Bölge Sağlık Kurulu tarafından da malul kararı verilmişse malullük aylığı bağlanıyor. Belirtelim ki; sigortalının malul olduğuna karar veren merci SGK Bölge Sağlık Kuruludur. İtiraz halinde son kararı ise Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu veriyor. Genellikle SGK Bölge Sağlık Kurulunun malul sayıp saymama aşamasında ihtilaflar yaşanıyor. Öncelikle şunu hatırlatalım. 5510 sayılı Kanun hükmüne göre, doğuştan veya sonradan olsa bile ilk defa sigortalı olunan tarihten önce malullük derecesinde engelliliği olanlar malulen emekli olamıyor. Diğer bir ifade ile bu durumdakiler malullük sigortası kapsamında değil. Bunlara malullük aylığı değil, 15 yıl sigortalılık süresini tamamlaması ve en az işe giriş tarihine göre 3600 ile 3960 gün prim ödemesi şartıyla engellilere mahsus yaşlılık aylığı bağlanıyor. Malullükte bir diğer önemli husus şudur. Malullük yönetmeliğine göre, sigortalının hastalığı birden fazla ise her hastalık için belirlenen engellilik dereceleri matematiksel olarak toplanmıyor. En yüksek engellilik derecesine bakılıyor. En yüksek olan rahatsızlığa bağlı engellilik derecesi yüzde 60 ve üzerinde ise malul kararı veriliyor. Bu nedenle birden fazla rahatsızlığı olan sigortalıların en yüksek rahatsızlığına bağlı engellilik derecesi malullük sınırı olan yüzde 60’ın altında ise bu sigortalıların, engellilere mahsus şartlardan emekli olma planı yapması isabet olur. Priminiz 1800 günün üzerinde. Vergi indirim belgesini 23 sene önce aldığınıza göre 10 yıl sigortalılık süreniz de oluşmuş. SGK’ya malullük tespiti başvurusu veya malullük aylığı başvurusu yapmanız halinde malul olup olmadığınız anlaşılacak ve buna göre bir yol haritası oluşturmanız mümkün olacak.