Yeşeren ve filizlenen patates, soğan ve sarımsak yenir mi sorusu her daim günün konusu olmuş durumdadır...

Mutfakta sık karşılaştığımız filizlenen patates, soğan ve sarımsak sadece bir görüntü değişimi mi, yoksa ciddi bir sağlık tehdidi mi? Diyetisyen Ayça Sena Yılmaz, Merve Kantarcı Çulha'ya yaptığı özel açıklamalarda ezber bozan gerçekleri gün yüzüne çıkardı. Patatesteki yeşillenmenin neden olduğu "solanin" tehlikesinden, filizlenen sarımsağın şaşırtan etkisine kadar tüm merak edilenleri yazdık. İşte filizlenen patates, soğan ve sarımsak üçlüsüyle ilgili merak edilenler…

Çoğu zaman "bir şey olmaz" diyerek filizlerini temizleyip tükettiğimiz patates, soğan ve sarımsak aslında vücudumuza farklı mesajlar gönderiyor. Özellikle patates üzerindeki yeşil lekeler ve filizler, vücutta ciddi tahribata yol açabilecek toksik bileşiklerin habercisi olabilirken; soğan ve sarımsakta süreç bambaşka işliyor. Peki, hangi filizlenme "zehir" anlamına geliyor, hangisi besin değerini değiştiriyor?

Uzman Diyetisyen Ayça Sena Yılmaz, mutfaktaki bu sinsi tehlikelere karşı tüketicileri uyardı ve güvenli tüketim için altın değerinde tavsiyeler verdi.

İşte Diyetisyen Ayça Sena Yılmaz'ın filizlenen sebzeler konusunda sorularımıza verdiği cevaplar; Patates, soğan ve sarımsak üçlüsünün filizlenmesi neden riskli? Filizlenen sebzeler çok sık karşılaşılan bir durumdur; ancak her filizlenme aynı durumu ifade etmez. Özellikle patates gibi köklü sebzeler söz konusu olduğunda bu durum yalnızca görsel bir değişim değil, aynı zamanda sağlık açısından dikkat edilmesi gereken bir durumu işaret eder.

Patates uygun olmayan koşullarda beklediğinde filizlenebilir ve kabuk kısmında yeşillenme oluşur. Bu süreçte patatesin doğal savunma mekanizması devreye girer ve solanin gibi toksik bileşiklerin miktarı artabilir. Peki, bu yeşil renk tehlikeli mi? Besinlerde yeşil renk her ne kadar klorofil kaynaklı olsa da bu aynı zamanda toksin artışının önemli bir göstergesi olabilir. Bu maddelerin yüksek miktarda vücuda alınması mide de bulantı, kusma, ishal ve baş dönmesi gibi belirtilere yol açabilir; nadir durumlarda ise sinir sistemi üzerinde ciddi etkiler de görülebilir. Bu nedenle yoğun şekilde yeşillenmiş, yumuşamış patateslerin tüketilmemesi gerekir.

Ancak küçük filizlenmelerde ise filizlerin ve yeşil kısımların derin şekilde temizlenmesi koşuluyla sınırlı tüketim mümkün olsa da genel yaklaşım riskten kaçınmak yönünde olmalıdır. Buna karşılık olarak sarımsak ve soğan gibi sebzelerde filizlenme çok daha farklı bir anlam taşıyabilir. Bu ürünlerde filizlenme, patatesteki gibi toksin artışıyla direkt ilişkilendirilmez. Filizlenen sarımsakta bazı çalışmalar antioksidan kapasitenin arttığını, özellikle polifenoller gibi bileşiklerde yükselme olabileceğini göstermektedir. Ancak bu artış, sarımsağı filizlenmiş halde tüketelim anlamına gelmez daha çok biyokimyasal bir değişim olarak değerlendirilmelidir.

Bu durumlar sebzelerin tadını nasıl etkiler? Öte yandan tat profili belirgin şekilde değişir ve bozuk, keskin bir hale gelebilir. Soğanda ise filizlenme sırasında besin öğeleri gelişen filize aktarılır; bu durum soğanın besin değerinde kısmi azalmaya ve dokusunda yumuşamaya bozuk dokuya neden olur. Yine de sağlık açısından toksik bir risk oluşturmazlar ve tüketilmesinde genel olarak sağlık açısından sakınca yoktur

Aslında Bu farklılığın temelinde bitkilerin savunma stratejileri yer alıPatates, zararlılara karşı kendini korumak için toksik alkaloidler üretirken; soğan ve sarımsak daha çok kükürtlü ve aromatik bileşikler geliştirir. Bu bileşikler antimikrobiyal özellik gösterebilir, ancak insan sağlığı açısından patatesteki gibi bir toksisite riski oluşturmaz.

Sonuç olarak filizlenme her sebzede "zehir" anlamına gelmez; ancak patates gibi bazı kök sebzeler söz konusu olduğunda bu sürecin ciddiye alınması gerekir.

Akşam'a göre; Tüketiciler için en doğru yaklaşım, patateste yeşillenme ve yoğun filizlenme gördüklerinde ürünü tüketmemek ve kalite değişimini dikkate alarak karar vermektir