Çin, geleneksel jet yakıtı yerine doğrudan sıvı hidrojeni yakan devrim niteliğindeki motoruyla 16 dakikalık tarihi bir test uçuşu gerçekleştirdi. Eksi 253 derecede saklanan yakıtla çalışan teknoloji, Airbus’ın yakıt hücresi yöntemine karşı Pekin’in "doğrudan yanma" üstünlüğünü ortaya koydu.

Çin, 4 Nisan'da gerçekleştirdiği test uçuşuyla havacılık tarihinde bir ilke imza attı: Megawatt sınıfı bir hidrojen turboprop motoru, gökyüzüyle buluştu, bu uçuşu devrimci kılan, uçağın "suyla çalışması" değil, hidrojeni bir jet yakıtı gibi doğrudan motorun içinde yakması. Çin Havacılık Motoru Şirketi (AECC) tarafından geliştirilen AEP100 motoru, Batılı rakiplerinden tamamen farklı bir mühendislik yolu izliyor.

Hidrojenle uçmanın iki ana yolu var ve dünya devleri bu konuda keskin bir ayrım yaşıyor: Çin’in seçimi (doğrudan yanma): AEP100 motoru, sıvı hidrojeni eksi 253 derecede depoluyor ve geleneksel jet motorlarına benzer şekilde doğrudan türbin çevriminde yakıyor. Bu yöntem, devasa yolcu uçakları için gerekli olan yüksek güç yoğunluğunu sağlıyor. Airbus’ın seçimi (yakıt hücresi): Avrupalı havacılık devi, ZEROe projesiyle hidrojeni elektriğe dönüştüren yakıt hücrelerini tercih ediyor. Bu, egzozdan sadece su buharı çıkması anlamına gelse de, güç yoğunluğu ve ölçeklenebilirlik konusunda mühendislik zorlukları barındırıyor.

Hidrojenin bir yakıt olarak kullanılması, aşırı uçlarda dans etmek anlamına geliyor. Sıvı hidrojenin uçuş boyunca dondurucu sıcaklıkta tutulması gerekiyor. Çinli uzmanlar, AEP100 ile temel bileşenlerden tam motor entegrasyonuna kadar eksiksiz bir "teknoloji zinciri" kurduklarını savunuyor. Türbin motorları, büyük kargo ve yolcu uçakları için gerekli olan itkiyi sağlamada şimdilik yakıt hücrelerinden bir adım önde görünüyor. 4 Nisan’daki testin zamanlaması tesadüf değil. İran ile yaşanan gerilim ve Hürmüz Boğazı'ndaki aksaklıklar, petrol fiyatlarını tırmandırırken Pekin için "enerji bağımsızlığı" bir ulusal güvenlik meselesine dönüştü.

Çin Mühendislik Akademisi, 2035'e kadar bölgesel, 2050'ye kadar ise ana akım ticari uçaklarda yaygın hidrojen kullanımını hedefleyen bir program açıkladı. Yakın zamanda hidrojenli bir yolcu uçağına binmek şimdilik uzak bir ihtimal. Teknoloji öncelikle insansız kargo taşımacılığı ve ada lojistiğinde kullanılacak. 16 dakikalık test, motorun çalıştığını kanıtladı ancak dayanıklılık ve bakım maliyetleri hala büyük birer soru işareti. Havalimanlarında hidrojen dolum tesislerinin bulunmaması, ticari uçuşların önündeki en büyük bürokratik ve fiziksel engel.

Airbus 2035 için yakıt hücreli uçak sözü verirken, Çin’in doğrudan yanma teknolojisindeki ısrarı, "kim daha uzağa ve daha ağır yükle uçacak?" sorusunun cevabı olabilir. İki farklı teknik yol, gelecekte hibrit modellerde birleşebilir; ancak bugün Zhuzhou’daki o 16 dakikalık uçuş, Çin’in enerji satrancında önemli bir kareyi daha ele geçirdiğini gösteriyor.