Türkiye'ye yeniden verileceği konuşulan F-35 savaş uçakları son dönemde birçok kaza ve arıza olayıyla gündeme gelirken ABD'deki 1,5 trilyon dolarlık sipariş tartışmalara neden oldu.

ABD Hava Kuvvetleri ile Deniz Kuvvetleri, yeni bütçe planlaması kapsamında Lockheed Martin üretimi F-35 Lightning II savaş uçaklarının alımını önümüzdeki beş yılda artırmayı hedefliyor. Açıklanan projeksiyonlar, uzun süredir maliyet, bakım ve performans tartışmalarının odağında yer alan program için Washington yönetiminin güven tazelediğini gösterdi.

Planlamaya göre ABD Hava Kuvvetleri, gelecek yıl 38 adet olarak öngörülen F-35A alımını 2028 mali yılında 42’ye çıkaracak. Bu rakamın 2029’da 46’ya, 2030 ve 2031 yıllarında ise 48’er adede yükselmesi bekleniyor. Böylece filonun modernizasyon sürecinin hız kazanacağı değerlendiriliyor.

ABD Deniz Kuvvetleri ile Deniz Piyadeleri için planlanan alımlar da dikkat çekti. Bu yıl 23 uçak seviyesinde bulunan sipariş sayısının gelecek yıl 47 adede yükselmesi öngörülüyor. Sonraki dönemde ise 2028’de 43 jet, 2029-2031 arasında ise yıllık 38 veya daha düşük seviyelerde tedarik planlanıyor.

Yeni projeksiyonlara göre Kongre’nin bu yıl onayladığı 47 uçaklık seviyeye karşılık, toplam talep sayısı 85 F-35’e kadar yükseldi. Bu tablo, Lockheed Martin açısından önemli bir gelir artışı potansiyeli anlamına geliyor. Şirket, ABD’nin en büyük savunma yüklenicileri arasında ilk sırada yer alıyor.

Söz konusu alımlar, yönetimin savunma bütçesini yüzde 40’tan fazla artırarak 1,5 trilyon dolara çıkarma talebinin parçası olarak öne çıktı. Ancak bu devasa bütçe önerisinin hem mali muhafazakâr çevrelerden hem de Demokrat Parti cephesinden itiraz görmesi bekleniyor.

Elon Musk daha önce F-35 programını “pahalı, karmaşık ve her işi yapan ama hiçbir işte en iyi olmayan sistem” sözleriyle eleştirmişti. Musk ayrıca insanlı savaş uçaklarının drone çağında eski kaldığını savunmuştu. Buna karşın Pentagon’un yeni alım planı, F-35 programına verilen desteğin sürdüğünü ortaya koydu.

Program için olumlu bütçe sinyalleri verilse de eleştiriler tamamen sona ermiş değil. ABD Sayıştay benzeri denetim kurumu GAO, uçakların göreve hazır olma oranının hedeflerin altında kaldığını açıklamıştı. Yazılım modernizasyon süreçlerinde yaşanan gecikmeler de halen gündemde bulunuyor.