Ukrayna ile savaş halinde olan Rusya'da ülkenin en büyük bankası halkın nakit kullanımına yönelik rahatsızlığını dile getirdi.

Rusya'nın en büyük bankası Sberbank, ülke genelinde nakit para kullanımındaki belirgin artıştan duyduğu rahatsızlığı kamuoyuyla paylaştı.

Uzun yıllardır dijitalleşmenin öncüsü olarak kabul edilen Rusya ekonomisinde, son dönemde hem vergi baskısı hem de teknik aksaklıklar nedeniyle vatandaşların ve işletmelerin yeniden fiziksel paraya yönelmesi dikkat çekiyor.

Sberbank Başkan Yardımcısı ve Finans Direktörü Taras Skvortsov, gazetecilere yaptığı açıklamada, geçmiş yıllarda istikrarlı biçimde artan nakit dışı ödeme oranının artık tersine döndüğünü söyledi. Skvortsov, somut rakamlar vermekten kaçınsa da bu eğilimin temelinde yatan nedenin vergi mevzuatındaki değişiklikler olduğunu vurguladı. "Nakite bir kayış var, bunun radikal olduğunu söyleyemem. Bu, vergi artışlarının sonuçlarından biri" diyerek artan mali yükün işletmeleri kayıt dışına ittiğine işaret etti.

Merkez Bankası verilerine göre Şubat-Mart döneminde dolaşımdaki nakit para hacmi 0,5 trilyon ruble arttı. Düzenleyici kurum bu sıçramayı, mobil internet bağlantısında yaşanan kesintilere ve bunun halk ile iş dünyasını "nakit rezervi oluşturmaya itmesine" bağladı. Uzmanlara göre, VPN erişimindeki sıkıntılar ve bankacılık uygulamalarındaki bağlantı problemleri, tüketiciyi pratik çözüm olarak yanında nakit taşımaya sevk ediyor. T-Investments Baş Ekonomisti Sofya Donets, bu durumun geçici bir adaptasyon krizi mi yoksa kalıcı bir yapısal dönüşüm mü olduğunu sorgularken, "Eğer talep daha çok iletişim kopukluğu endişesinden kaynaklanıyorsa kısa süreli bir dalgalanma görürüz. Ancak sebep vergi baskısıysa bu eğilim çok daha kalıcı olur ve maliye için büyük bir baş ağrısına dönüşür" yorumunu yaptı.

Moskova'da self-employed olarak çalışan masöz ve fizyoterapist Darya, müşterilerinin kendiliğinden nakit ödemeye yöneldiğini söylüyor. Darya'ya göre insanlar, VPN açıp kapatmanın ve banka uygulamalarına erişmeye çalışmanın getirdiği "stres"ten kaçınırken, aynı zamanda vergiden tasarruf etmenin bir yolunu buluyor. "Nakit olarak aldığım paralar genelde evde yastık altında duruyor, birikim hesabına bile yatmıyor. Bu durum devlet için paranın tamamen dijitalde olduğu bir senaryodan çok daha zararlı" diyen Darya, kayıt dışı ekonominin sıradan vatandaşa kadar nasıl sirayet ettiğini gözler önüne seriyor.

Öte yandan kurumsal şirketler hâlâ kayıt altında kalmaya özen gösteriyor. BeeLingvo dil okulları zincirinin sahibi Maksim Balandin, kendi cirolarında nakit oranının yüzde 30 seviyesinde sabit kaldığını, hatta düştüğünü belirtiyor. Buna rağmen nakit ödemenin kendisi için avantajlarına dikkat çeken Balandin, "Online ödemede yüzde 3, fiziki pos cihazında yüzde 2'ye varan banka komisyonlarından kurtuluyorsunuz. Ancak nakit para, yönetim ve güvenlik açısından ayrı bir dert" diyerek işletmelerin yaşadığı ikilemi özetliyor.

Yatırım bankacısı ve Bitkogan medya sisteminin kurucusu Yevgeniy Kogan, özellikle küçük işletmelerde "Nakit olursa indirim olur" ya da "Sadece nakit geçerlidir" söylemlerinin yaygınlaştığını belirtiyor. Tüketici hakları yasasına göre bu durumun açık bir ihlal olduğunu hatırlatan Kogan, asıl motivasyonun vergiden kaçınmak olduğunu vurguluyor: "İşletmeler bu vergi yükünü kaldıramayacaklarını anladılar. İnternet kesintileri bu işin en fazla 'lik bahanesi. Geri kalan yüzde 80'lik kısım tamamen vergi minimizasyonu. İnsanlar mecburen nakite dönüyor çünkü başka türlü ayakta kalmaları mümkün görünmüyor." Ekonomistler, bu yılki nakit talebinin son üç yılın belirgin şekilde üzerinde seyrettiğini ve piyasada "dijital iz" bırakmama eğiliminin güçlendiğini ifade ediyor.