Türkiye'nin Katar, Ürdün ve İngiltere'den tedarik etmeye hazırlandığı Eurofighter savaş uçaklarının uçuş maliyetiyle ilgili dikkat çeken bir rapor ortaya çıktı.

Eurofighter Typhoon’un işletme maliyetleri, yayımlanan güncel veriler ışığında dikkat çekici seviyelere ulaştı. Escudo Digital’in haberine göre ABD Kongre Bütçe Ofisi (CBO) ve Hükümet Hesap Verebilirlik Ofisi (GAO) tarafından 2024–2026 yılları arasında yayımlanan verilere göre, Typhoon’un bir saatlik uçuş maliyeti 60 bin ila 65 bin dolar arasında değişiyor.

Bu maliyet; personel, bakım, yazılım ve genel giderler gibi doğrudan belirli bir faaliyete atfedilemeyen ancak programın sürdürülebilmesi için gerekli olan kalemleri kapsıyor. Söz konusu rakam, Eurofighter’ı ABD’nin en gelişmiş savaş uçaklarından F-22 Raptor ile aynı maliyet kategorisine yerleştirirken, F-35A’nın üzerinde konumlandırıyor.

Aynı kaynaklara göre F-35A’nın saatlik uçuş maliyeti 34 bin ile 42 bin dolar arasında değişiyor. Her ne kadar bu rakam, Pentagon’un hedeflediği 25 bin dolar seviyesinin üzerinde kalsa da Eurofighter ile arasındaki fark dikkat çekici boyutta. Örneğin, 100 uçaktan oluşan bir filonun her birinin yılda 200 saat uçuş yaptığı senaryoda, iki platform arasındaki maliyet farkı yıllık yaklaşık 400 milyon dolara ulaşıyor. Bu fark, 30 yıllık operasyon sürecinde stratejik bir unsur haline geliyor.

Eurofighter’ın daha yüksek maliyetli olmasının temelinde teknik değil yapısal nedenler bulunuyor. 1980’lerde geliştirilen program, ortak ülkeler Almanya, Birleşik Krallık, İtalya ve İspanya arasında “adil iş paylaşımı” prensibiyle şekillendirildi. Bu yaklaşım, rekabete dayalı bir üretim yerine her ülkenin katkısı oranında üretim payı almasını sağladı. Ancak sonuç olarak dört farklı ülkenin düzenlemeleri, bakım standartları ve yönetim yapılarıyla parçalı bir tedarik zinciri ortaya çıktı.

Buna ek olarak, Typhoon’un çift motorlu yapısı da maliyetleri artırıyor. EJ200 motorları yüksek itki-ağırlık oranı ve art yakıcı kullanmadan süpersonik uçuş (supercruise) kabiliyeti sunarken, yakıt tüketimi ve bakım ihtiyacını da yükseltiyor. Normal şartlarda saatte yaklaşık 6.500 litre yakıt tüketen bu motorlar, muharebe konfigürasyonunda art yakıcı kullanımıyla bu miktarın iki katından fazlasına çıkabiliyor.

F-35A ise tek motorlu yapısı ve Lockheed Martin liderliğinde yürütülen merkezi bakım-idame sistemi sayesinde daha ölçeklenebilir bir yapı sunuyor. Ayrıca 1.000’den fazla uçaktan oluşan küresel kullanıcı ağı, yazılım ve sistem güncellemelerinin maliyetini geniş bir tabana yayıyor. 2021 yılında İsviçre tarafından yapılan ve her iki platformu standart kriterlerle karşılaştıran değerlendirme sürecinde, F-35A’nın maliyet açısından açık ara en iyi sonucu verdiği belirtildi. Bu değerlendirme sonucunda İsviçre ABD yapımı uçağı tercih ederken, İspanya Eurofighter programına devam etme kararı aldı.

Kısa süre önce Birleşik Krallık Savunma Bakanlığı ile Türkiye arasında bu uçaklara yönelik eğitim, destek ekipmanı ve hizmetleri sağlamak üzere kapsamlı yeni bir anlaşma gerçekleştirildi. Sözleşme kapsamında BAE Systems; yedek parça, destek ekipmanı, mühendis ve pilot eğitimleri, gerçekçi eğitim simülatörleri ve elektronik harp kabiliyetlerini teslim edecek. 8 milyar sterlinlik sözleşme paketi kapsamında 20 adet uçağa ek olarak METEOR füzeleri, yedek parçalar, pilot ve yer teknisyenlerinin eğitimi, simülatörler ve üç yıllık teknik destek sağlanacak. Ayrıca 10 Türk pilotu ile yaklaşık 100 yer ekibi teknisyeni Birleşik Krallık’ta eğitim alacak.

Türkiye, Eurofighter Typhoon tedarik planında ilk aşamada iki filo oluşturmayı hedefliyor. Mevcut 44 uçağa ek olarak Katar’dan alınacak 12 adet Tranche 3A Eurofighter’ın bu yapıda yer alacağı belirtilirken, söz konusu uçakların AESA radar ve Meteor füzesi kullanabilme kabiliyetine sahip olduğu ifade ediliyor. Buna ek olarak Türkiye’nin Katar ve Umman’dan 12’şer adet ihtiyaç fazlası uçak tedariki konusunda mutabakata vardığı, Umman’dan alınacak uçakların modernizasyon sonrası 2028’den itibaren teslim edileceği aktarılıyor. Katar’dan alınacak ek 12 uçakla birlikte kısa vadede toplam 24 uçağın envantere katılması öngörülürken, Birleşik Krallık’tan sipariş edilen Tranche 4 uçakların teslimatının da 2028 itibarıyla başlaması planlanıyor. Bir Eurofighter filosunun 12 ila 16 uçaktan oluştuğu dikkate alındığında, Türkiye’nin ilk etapta 24 uçaklık bir yapı kurmayı, toplamda ise 56 uçağa ulaşarak filo kapasitesini genişletmeyi hedeflediği belirtiliyor.

KAYNAK: SAVUNMATR