Artan hayat pahalılığı ve enflasyonist ortam, vatandaşları kredi kartı kampanyalarına ve taksit fırsatlarına çok daha yoğun bir şekilde yöneltti. Ancak bankaların büyük puntolarla duyurduğu e-ticaret fırsatları, sanal POS altyapılarındaki gizli bir yazılım detayı yüzünden binlerce tüketiciyi mağdur etti.

Tüketici hakem heyetlerine yağan şikayet dosyaları, internet alışverişlerinde kurulan bu teknik tuzağı tüm çıplaklığıyla deşifre ederek sektörel bir krizi ortaya çıkardı. Kazanıldığı sanılan hediye puanların ve ekstra taksitlerin iptal edilmesi, finans kuruluşları ile müşterileri çok sert bir şekilde karşı karşıya getirdi.

Milyonlarca kredi kartı kullanıcısı, aile bütçesini rahatlatmak ve ay sonunu getirebilmek amacıyla bankalardan gelen SMS bildirimlerindeki kampanyalara büyük bir hızla onay verdi. Özel giyim, akaryakıt veya teknoloji harcamalarına sunulan son derece cazip bonusların rüzgârına kapılan vatandaşlar, internet üzerinden siparişlerini tamamladıktan sonra ekstrelerinde büyük bir hüsranla karşılaştı.

Vaat edilen binlerce liralık puanları veya peşin fiyatına taksit imkânlarını göremeyen tüketiciler, müşteri hizmetlerini aradıklarında tamamen farklı ve karmaşık teknik mazeretler dinlemek zorunda kaldı. Haklarını aramak isteyen bilinçli tüketicilerin dijital şikayet platformlarına akın etmesi, bankacılık sistemindeki bu yasal boşluğun ne kadar devasa boyutlara ulaştığını gözler önüne serdi. Elektronik ticaretin altın çağını yaşadığı bu dönemde, finansal kuruluşların uyguladığı çifte standart, müşteri güvenini derinden sarsan büyük bir skandala dönüştü.

İnternet üzerinden yapılan harcamalarda tüketicilerin kampanyadan faydalanamamasının ardındaki temel sebep, bankacılık terminolojisinde MCC (Merchant Category Code) olarak bilinen üye iş yeri sektör kodlarından kaynaklanmaktadır. Tüketici, tüm dünyaca tanınmış bir giyim markasının resmi internet sitesinden alışveriş yaptığında, bu işlemin doğal olarak giyim kategorisinde sayılacağından en ufak bir şüphe duymamaktadır.

Fakat e-ticaret firmaları, daha düşük komisyon oranları ödemek, vergi avantajlarından yararlanmak veya farklı ödeme kuruluşlarının sanal POS altyapılarını sitelerine entegre etmek amacıyla bu sektör kodlarını karma bir yapıya çevirebilmektedir. Bu teknik manevra sonucunda bankanın gelişmiş algoritması, yapılan harcamayı "giyim" değil "genel elektronik ticaret", "hizmet bedeli" veya "çeşitli gıda dışı ürünler" olarak kayda geçirdiği için müşteriyi otomatik olarak kampanya dışı bırakmaktadır.

Müşteri temsilcileri, sistemin tamamen önceden belirlenmiş kurallara uygun işlediğini savunurken, alışveriş yapılan firmalar ise ödeme altyapısını suçlayarak sorumluluktan kaçınma yoluna gitmektedir. Arada sıkışıp kalan mağdur tüketici ise kazandığını sandığı finansal avantajlardan tamamen mahrum kalarak, beklediğinden çok daha ağır ve ödemesi zor bir ekstreyle baş başa bırakılmaktadır.

Sektördeki bazı dev teknoloji firmalarının sunduğu tekil ödeme arayüzleri de, paranın asıl satıcıya gitmeden önce bir havuzda toplanmasına sebep olduğu için banka sistemleri işlemi doğrudan bir hizmet bedeli olarak fişlemektedir. Bu kod karmaşası, e-ticaret sektöründe acilen yasal bir düzenlemeyle çözülmesi gereken kronik bir soruna dönüşmüş durumdadır.

Sektör Kodunu Önceden Teyit Etmek: Yüklü miktarda bir alışverişi tamamlamadan önce, ilgili sitenin ödeme altyapısının hangi kategori koduna sahip olduğunu bankanın çağrı merkezinden veya bir önceki küçük harcamanın detayları kısmından kontrol etmek riskleri minimuma indirmektedir.

Pazaryeri Sitelerindeki Çatı Firma Riski: Birden fazla mağazanın satış yaptığı devasa e-ticaret platformlarından alınan ürünler, genellikle satıcı mağaza yerine tek bir büyük teknoloji firması adına faturalandırıldığı için, spesifik sektör kampanyalarına çoğu zaman dâhil edilmemektedir.

Ödeme Kuruluşlarının Aracı Sistemlerinden Kaçınmak: Doğrudan banka yerine üçüncü parti aracı kurumlar üzerinden çekilen tutarlar, bankaların kampanyalarındaki en temel şart olan "kendi bankamızın POS cihazı kullanılmalıdır" kuralını ihlal ettiği gerekçesiyle sistem tarafından doğrudan reddedilmektedir.

Bu teknik ayrıntılar, banka kampanyalarının arkasındaki çetrefilli yapıyı ve tüketiciyi zorlayan görünmez şartları net bir şekilde ortaya koymaktadır. Reklam panolarında ve televizyon ekranlarında çok basitmiş gibi sunulan puan kazanım süreçlerinin, aslında ciddi bir finansal okuryazarlık ve hukuki dikkat gerektirdiği uzmanlarca açıklanmıştır. Yaşanan bu toplu mağduriyetler, sözleşmelerin altındaki küçük puntolu metinleri okumadan hareket etmenin ne kadar büyük hayal kırıklıklarına yol açtığını bir kez daha kanıtlamıştır.

Tüketici haklarını koruma dernekleri, kampanyalara katılım sağladığı hâlde hak ettiği avantajları elde edemeyen vatandaşlar için izlenmesi gereken yasal yol haritasını detaylı bir şekilde kamuoyuyla paylaştı. İlk adım olarak bankanın genel müdürlüğüne yazılı bir itiraz dilekçesi sunulması, işlemin faturası ile birlikte harcamanın aslında kampanya koşullarını fiziki olarak sağladığının resmi yollarla belgelenmesi tavsiye edilmektedir.

Şayet banka bu haklı talebi incelemeye almadan veya olumsuz bir dönüşle reddederse, uyuşmazlık tutarına göre ilçe veya il Tüketici Hakem Heyetlerine e-Devlet sistemi üzerinden ücretsiz ve son derece pratik bir şekilde başvuru yapılması yasal bir haktır.

Hukukçuların işaret ettiği emsal kararlara göre mahkemeler ve heyetler, standart bir tüketicinin teknik kod hatalarını veya e-ticaret sitelerinin sanal POS altyapılarını bilmek zorunda olmadığına hükmederek, mağduriyetlerin eksiksiz giderilmesi yönünde bankalara bağlayıcı yaptırımlar uygulamaktadır. Kaynak: TGRT Haber