Dünya genelinde yaşanan savaş ve çatışma ortamı birçok ülkeyi savunma alanında yatırım yapmaya zorlarken 150 adetlik savaş uçağı siparişi gündeme oturdu.

İsveçli savunma devi Saab, Ukrayna ile 150 adet Gripen savaş uçağı satışını kapsayan tarihi bir anlaşmaya hazırlanıyor. Macaristan’ın kredi vetosunu kaldırmasıyla hızlanan sürecin bu yıl içinde tamamlanması bekleniyor.

İsveç devlet televizyonu SVT’de yer alan habere göre, Avrupa’nın savunma mimarisini ve Ukrayna’nın hava gücünü derinden etkileyecek devasa bir askeri anlaşma ufukta göründü. İsveçli havacılık ve savunma şirketi Saab, tarihinin en büyük satışlarından birini Kiev yönetimiyle gerçekleştirmek üzere. Saab CEO’su Micael Johansson, SVT’de yayınlanan Alex Möter adlı programda yaptığı açıklamalarda, 150 adet Gripen savaş uçağını kapsayan bu stratejik hamlenin perde arkasını anlattı.

Sürecin temelleri, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski’nin geçtiğimiz ekim ayında İsveç Başbakanı Ulf Kristersson ile birlikte Linköping’deki Saab tesislerine yaptığı kritik ziyaret sırasında atılmıştı. Bu zirvede, Ukrayna’nın hava sahasını Rusya’ya karşı koruma kapasitesini radikal biçimde artıracak 150 uçaklık bir niyet mektubu imzalanmıştı. Ancak böylesine devasa bir askeri tedarikin önündeki en büyük engel, milyarlarca euroluk finansmanın nasıl sağlanacağıydı.

Anlaşmanın kaderini belirleyen asıl kırılma noktası ise diplomatik arenada yaşandı. Nisan ayında Macaristan’da gerçekleşen yönetim değişikliği, Avrupa Birliği içindeki kilitlenmeyi de ortadan kaldırdı. Yeni Budapeşte yönetimi, Ukrayna’ya sağlanması planlanan 90 milyar euroluk devasa kredi paketinin üzerindeki vetosunu kaldırdığını duyurdu. Bu jeopolitik manevra, Saab ile Kiev arasındaki finansman krizini tek hamlede çözerek tarihi satışın önünü açtı. Finansman engelinin aşılmasının ardından sürecin hızlandığına dikkat çeken Saab CEO’su Micael Johansson, anlaşmanın zaman çizelgesini şu sözlerle özetledi: “Bu tür devasa anlaşmaların nihayete ermesi normal şartlarda birkaç ay sürer. Ancak tüm bu sürecin bu yıl içinde tamamlanmasını umut ediyorum.”

SVT’nin haberine göre, Avrupa savunma sanayisinde dengeleri değiştirecek bu devasa anlaşmanın toplam maliyeti şimdilik belirsizliğini koruyor. CEO Johansson, tek bir Gripen savaş uçağının güncel maliyetine dair detay vermekten kaçınıyor. Ancak savunma analistleri, şirketin yakın geçmişteki satışları üzerinden bir projeksiyon çiziyor. Saab’ın Kasım 2025’te Kolombiya ile imzaladığı 17 adet Gripen uçağını kapsayan anlaşmanın bedeli 34 milyar İsveç kronu (3.35 milyar ABD doları) olarak kayıtlara geçmişti. Bu referans noktası dikkate alındığında, 150 uçaklık Ukrayna paketinin sadece Saab için değil, Avrupa savunma ekonomisi için de eşi benzeri görülmemiş bir hacme ulaşacağı net bir şekilde görülüyor. Bu hamle, Ukrayna’nın uzun vadeli hava savunma stratejisini Batı standartlarına entegre etme yolundaki en somut adımlardan biri olarak tarihe geçmeye hazırlanıyor.