Türkiye genelindeki bankalar, yüksek enflasyon ve artan işlem hacimleri nedeniyle ATM'lerde sessiz sedasız yeni bir banknot düzenlemesini hayata geçirmeye başladı. Daha önce 5, 10 ve 20 TL'yi kaldıran cihazlarda artık 50 TL'lik banknotların da sistem dışı bırakılmasıyla en düşük para çekme limiti fiilen 100 TL'ye yükseldi. Bu durum özellikle hesaplarında düşük bakiye bulunan dar gelirlileri, emeklileri ve öğrencileri zor durumda bırakırken, semt pazarlarinde ve mahalle esnafında da devasa bir para üstü krizinin fitilini ateşledi.

Türkiye genelinde ATM’lerde dikkat çekmeden uygulamaya alınan yeni banknot düzeni, vatandaşın nakit paraya erişimini zorlaştırmaya başladı. Bankalar, ATM kapasitesini daha verimli kullanabilmek için önce 5, 10 ve 20 TL’lik banknotları sistemden çıkarırken, şimdi de birçok cihazda 50 TL’lik banknotların kaldırıldığı görülüyor. Çok sayıda ATM’de en düşük para çekme limitinin 100 TL’ye yükselmesi ise özellikle günlük küçük harcamaları doğrudan etkiliyor.

Yeni uygulamadan en çok hesabında düşük bakiye bulunan vatandaşlar etkileniyor. ATM’lerden küçük kupür çekemeyen vatandaşlar, paralarına erişmekte güçlük yaşıyor. Özellikle öğrenciler, emekliler ve dar gelirli vatandaşların günlük harcamalarını küçük tutarlarla yaptığı belirtilirken, düşük miktarda nakit çekememenin günlük yaşamı zorlaştırdığı ifade ediliyor.

Türkiye gazetesinin haberine göre, dolaşımdaki en küçük kullanılabilir banknotun fiilen 100 TL’ye çıkması, semt pazarları ve mahalle esnafını da olumsuz etkiledi. Nakit alışverişin yoğun olduğu pazarlarda küçük tutarlı ödemelerde para üstü sorunu büyürken, hem müşteriler hem de esnaf zor durumda kalıyor. Özellikle gramaj kaynaklı fiyat değişimlerinin yaşandığı pazarlarda ödeme anlarında tartışmalar yaşandığı belirtiliyor.

Küçük banknot sıkıntısından en fazla etkilenen kesimlerden biri de küçük esnaf oldu. Bakkal, market, tekel bayii, eczane ve pazarcılar gün içerisinde müşterilere para üstü verebilmek için çevrede bozuk para aramak zorunda kalıyor. Bazı işletmelerin güne başka dükkânlardan para bozdurarak başladığı ifade ediliyor. Eczanelerde ilaç fark ücretleri ve küsuratlı alışverişlerde ödeme sorunlarının zaman zaman vatandaş ile işletmeleri karşı karşıya getirdiği belirtiliyor.

Ekonomist Ahmet Karaoğlu, yaşanan durumun temel nedeninin yüksek enflasyon olduğunu söyledi. Karaoğlu, “ATM haznelerinin fiziki bir sınırı var ve ortalama işlem tutarları artınca bankalar mecburen 100 ve 200 TL’lik banknotlara yer açmak zorunda kaldı. Ancak bunun sokaktaki maliyeti çok ağır. Fiyatların yukarı yuvarlanması dar gelirlinin cebine ‘gizli enflasyon’ olarak yansıyor. Ayrıca öğrencilerin veya emeklilerin düşük bakiyelerine erişememesi büyük problem” dedi.

Karaoğlu, küçük esnafı ve dar gelirli vatandaşları rahatlatacak yeni bir nakit akışı planlaması yapılmaması halinde sokak ekonomisinde ciddi sorunlar yaşanabileceği uyarısında bulundu.