Kuraklık ve su krizi riskine karşı dünyada deniz suyunu içme suyuna dönüştürecek büyük ölçekli projeler başlarken deniz suyundan içme suyu elde edilirken bu yeni uygulama ile ilgili merak edilenleri sizler için araştırdık.

Dünyada deniz suyundan içme suyu üretimi, kuraklık tehdidi ve iklim değişikliğiyle mücadele kapsamında dikkat çeken projeler yer alırken başlatılan altyapı çalışmalarıyla, okyanus suyunun arıtılarak milyonlarca litre temiz suya dönüştürülmesi hedefleniyor. Proje, uzun vadeli su güvenliği açısından kritik adımlardan biri olarak değerlendiriliyor. Bu yeni uygulama ile ilgili merak edilenleri sizler için araştırdık.

Deniz suyundan içme suyu elde edilmesi binlerce yıldır uygulanan bir işlem. Ancak bu süreçte ortaya çıkan tuz oranı çok yüksek atık suyun tekrar denize karıştırılması bölgedeki su altı yaşamını olumsuz şekilde etkiliyor. Deniz Suyundan İçme Suyu Elde Edilirken Çevre Nasıl Etkilenir? sorusuna uzmanlar şöyle cevap veriyor. Su canlı organizmalar için hayati öneme sahip bir bileşik. Okyanuslarda, denizlerde, göllerde, nehirlerde, su buharı şeklinde havada ve yerin altında bol miktarda bulunan su aslında her an çevremizde. Dünya’nın yüzeyinin q’i suyla kaplı olmasına rağmen Dünya üzerindeki suyun ancak %2,5’u tatlı su. Ayrıca içilebilir tatlı suyun sadece yüzde biri insanlar tarafından kullanılabilecek şekilde yerin yüzeyinde bulunuyor. Ulaşılabilir tatlı su miktarının sınırlı olması nedeniyle özellikle dünyanın belli bölgelerinde, örneğin Orta Doğu’da, Kuzey Afrika’da içme suyu ihtiyacı deniz suyunun arıtılması ile sağlanıyor.

Deniz suyundaki tuz oranı yaklaşık %3,5’tur. Aslında tatlı sular da az da olsa tuz içerir. Ancak bu oran deniz suyununkinin yaklaşık 35’te biri kadardır. Deniz suyundan içme suyu elde edilmesi binlerce yıldır uygulanan bir işlem. Örneğin geçmişte gemilerdeki içme suyu ihtiyacı bu şekilde karşılanıyordu. Deniz suyundaki tuzun ayrıştırılması için genellikle iki yöntem kullanılıyor. İlkinde deniz suyu ısıtılarak buharlaşması sağlanıyor. Daha sonra su buharı soğutularak yoğunlaştırılıyor ve sıvı haldeki saf su depolanıyor. İkinci yöntemde ise deniz suyundaki çözünmüş haldeki tuz, sadece belirli büyüklükteki parçacıkları geçiren bir zar kullanılarak, ayrılıyor.

Ancak bu süreçte ortaya çıkan tuz oranı çok yüksek atık suyun tekrar denize karıştırılması bölgedeki su altı yaşamını olumsuz şekilde etkiliyor. Arıtma sistemlerinin tuzlu suyun aşındırıcı etkisinden korunabilmesi için kullanılan kimyasal maddeler de atık su ile birlikte deniz suyuna karışıyor. Ayrıca arıtma tesislerinden çıkan yüksek sıcaklıktaki su, deniz suyunun sıcaklığında artışa neden oluyor. Tuz oranı çok yüksek olduğu için deniz suyundan daha yoğun olan atık suyun özellikle deniz tabanına yakın bölgelerde yaşayan canlı türlerini etkilediği düşünülüyor. Atık suyun, çok sayıda farklı noktadan boşaltılarak deniz suyuyla karışmasının kolaylaştırılması ya da enerji santrallerinde kullanılan soğutma suyu ile karıştırılarak tuz oranının azaltılması sebep olduğu olumsuz etkilerin azaltılmasına yardımcı olabilir. (bilimgenc.tubitak) diğer uzmanlara göre Deniz suyundan içme suyu elde edilmesi (tuz giderme), yüksek enerji tüketimine yol açar ve yan ürün olarak ortaya çıkan aşırı tuzlu atık suyun deşarjı ile deniz ekosistemlerini tahrip eder.

Deniz suyundan içme suyu elde edilir mi? Evet, deniz suyu içme suyuna dönüştürülebilir. Desalinasyon (tuzdan arındırma) adı verilen bu yöntemle DMAX Turkiye deniz suyundaki tuz ve mineraller arıtılarak güvenli içme suyu elde edilir.

Deniz suyunu nasıl içme suyuna çevirebiliriz? Deniz suyunu içme suyuna çevirme işlemi, tuzlu suyun yüksek basınçla zarlardan geçirilmesi (ters ozmoz) veya buharlaştırılıp yoğunlaştırılması (termal yöntemler) ile tuzu ve mineralleri ayrıştırarak temiz su elde etme sürecidir. Bu yöntemlerle deniz suyu, içilebilir saf su haline getirilebilir.

Deniz suyundan içme suyu elde edilirken güneş enerjisi kullanılır mı? Mevcut iklim koşullarında, sadece güneş etkisi ile doğal yolla, basit bir buharlaştırma sistemi uygulanarak deniz suyundan içme suyu elde edilebilirliği değerlendirilmiştir. Projenin uygulanabilirliği, düşük maliyetli oluşu ve yüksek verimde çalışması tercih edilebilirliğini arttırmaktadır. Deniz suyu arıtılarak içilebilir mi? Evet, deniz suyu ileri arıtma teknolojileriyle (ters ozmoz veya damıtma) tuz ve minerallerden arındırılarak içilebilir ve kullanılabilir tatlı suya dönüştürülebilir. Bu yöntem özellikle su kıtlığı çeken bölgelerde, gemilerde ve kıyı tesislerinde yaygın olarak kullanılmaktadır.

Deniz suyundan içme suyu elde eden ülkeler? Orta Doğu, Kuzey Afrika, Asya ve Akdeniz ülkelerinde yaygındır. Deniz suyundan içme suyu elde edecek bir düzenek nasıl olmalı? Deniz suyundan içme suyu elde etmek için en yaygın ve etkili yöntemler ters ozmoz (membran) (basınçla filtreleme) ve distilasyon (damıtma) (buharlaştırma-yoğunlaştırma) düzenekleridir. Deniz suyunu içme suyuna çeviren cihaz tek bir tuşla tuzlu suyu arındırabiliyor.

Deniz suyu arıtma maliyeti: 0.50 ila 2.50 dolar/m³ arasında değişir. Bu maliyet enerji tüketimine, ön arıtma ihtiyacına ve tesisin ölçeğine göre değişir. Büyük ölçekli şehir şebekesi tesislerinin ilk kurulumu ise 300 milyon ile 1 milyar dolar arasında bir yatırım gerektirir.

Evde deniz suyu arıtmak için en etkili yöntemler; güneş enerjili damıtma (buharlaştırma) veya ev tipi ters ozmoz cihazları kullanmaktır. Deniz suyu tuzdan arındırma tesislerinde, Ters Ozmoz ve Termal (Damıtma) olmak üzere iki temel yöntem kullanılır. Bu süreçte suyun içindeki tuz ayrıştırılır ancak ortaya yüksek tuz oranına sahip yoğun bir atık su (salamura) çıkar. Multi-effect distillation, deniz suyundan içme suyu üretmek için kullanılan bir diğer yöntemdir.