Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, işverenlerin son dönemde işçilerin dava açma hakkını ellerinden almak için sıkça başvurduğu ve kamuoyunda "jet arabuluculuk" olarak bilinen yönteme darbe vuran emsal niteliğinde bir karara imza attı. Yüksek mahkeme, işten çıkarıldığı gün apar topar şirketin anlaşmalı arabulucusuna götürülerek haklarından feragat ettiğine dair belge imzalatılan işçilerin özgür iradelerinin baskı altında kalabileceğine hükmetti. Ağır anksiyete tedavisi gören bir işçinin haklarının eksik ödenmesi üzerine açtığı davayı karara bağlayan Yargıtay, sağlıklı bir müzakere ortamı sunulmadan ve makul bir ek fayda sağlanmadan aynı gün alınan acele imzaların hukuken tamamen geçersiz sayılacağını ilan etti.

İşçi ve işveren arasındaki anlaşmazlıklarda tartışma yaratan “jet arabuluculuk” uygulamasına Yargıtay’dan emsal niteliğinde karar geldi. Yüksek mahkeme, işten çıkarıldığı gün apar topar arabulucuya götürülerek belge imzalatılan işçilerin iradesinin baskı altında oluşabileceğine dikkat çekerek, bu şekilde alınan imzaların geçersiz sayılabileceğine hükmetti.

SGK Uzmanı İsa Karakaş Türkiye Gazetesi’ndeki köşesinde, Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin dikkat çeken kararını değerlendirdi. Kararda, işverenlerin son dönemde sıkça başvurduğu ve kamuoyunda “jet arabuluculuk” olarak bilinen yönteme hukuki sınır getirildi.

Yargıtay, işçinin işten çıkarıldığı gün hızlı şekilde arabulucuya yönlendirilip haklarından feragat ettirilmesinin, gerçek bir müzakere ortamı oluşturmadığını vurguladı. Mahkeme, bu yöntemin işçinin dava açmasının önüne geçmek amacıyla kullanılmasının kabul edilemeyeceğini belirtti. Emsal karara konu olan olayda, bir fabrikada 6 yıldan uzun süredir çalışan ve ağır anksiyete tedavisi gören işçinin iş akdi sağlık sorunları gerekçe gösterilerek feshedildi.

İddiaya göre ağır ilaç kullanan işçi, işten çıkarıldığı gün şirketin anlaşmalı olduğu arabulucunun ofisine götürüldü. İşçiye tüm haklarının ödeneceği söylenerek bazı belgeler imzalatıldı. Ancak 6 yıllık çalışmasına rağmen işçiye verilen miktarın, aynı iş yerinde 3 yıllık kıdeme sahip başka bir çalışanın aldığı tazminattan daha düşük olduğu ortaya çıktı. Bunun üzerine işçi konuyu yargıya taşıdı.

İş Mahkemesi, işçinin işten çıkarıldığı gün arabuluculuk sürecine dahil edildiğini ve sağlıklı değerlendirme yapabilmesi için yeterli süre tanınmadığını belirterek imzalanan tutanakları geçersiz saydı. Mahkeme ayrıca, sürecin işçinin özgür iradesiyle başladığına dair herhangi bir delil bulunmadığını ve işçiye yasal haklarının dışında makul bir ek fayda sağlanmadığını kaydetti.

İşverenin yaptığı istinaf başvurusu da Bölge Adliye Mahkemesi tarafından reddedildi. İstinaf mahkemesi, ağır ilaç kullanan işçinin zayıf durumundan faydalanıldığını ve fesihle arabuluculuk işlemlerinin aynı gün tamamlanmasının gerçek bir pazarlık ortamı oluşmadığını gösterdiğini ifade etti.

Dosyayı son olarak inceleyen Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, Bölge Adliye Mahkemesi’nin kararını hukuka uygun bularak onadı. Kararla birlikte, işçinin baskı altında ya da zor durumda olduğu anda alınan imzaların hukuken geçersiz sayılabileceği netleşmiş oldu. Böylece işverenlerin, işçilerin dava hakkını ortadan kaldırmaya yönelik hızlı arabuluculuk yöntemlerine karşı önemli bir emsal karar verilmiş oldu.