Milyonlarca tüketicinin sağlığını ve bütçesini korumak, gıda okuryazarlığını en üst seviyeye çıkarmak amacıyla Tarım ve Orman Bakanlığı tarihi bir ‘Gıda Kalkanı’ paketini devreye aldı. Son iki yılda yürütülecek titiz çalışmalar neticesinde hazırlanan ve Resmi Gazete'de yayımlanan etiket düzenlemeleriyle, gıda sanayisinde şeffaflık dönemi resmen başladı.

Tarım ve Orman Bakanlığının son 2 yılda hayata geçirdiği etiket düzenlemeleriyle tüketiciyi yanıltabilecek ifadeler yasaklanırken, gıdada şeffaflık ve doğru bilgilendirme konusunda önemli adımlar atıldı.

Düzenlemelerle, gıda etiketlerinin daha kolay okunması, yanıltıcı görseller, isimler ve ifadelerin önlenmesi ve gıda okuryazarlığının desteklenmesi amaçlandı. Yapılan düzenlemeler kapsamında gıda işletmecilerinin piyasaya yeni geliştirdikleri gıdaları arz edebilmesinin kuralları ile tüketiciler için gıda güvenilirliğinin yüksek düzeyde sağlanmasına ilişkin koşullar belirlendi. Bu düzenleme çerçevesinde Avrupa Birliği'nin (AB) listesinde olup Türkiye'de kullanımı uygun görülen yeni gıdalar sıralandı. AB listesindeki 189 yeni gıda bileşeni mevzuat kapsamına alınırken, 32 gıda ise GDO'lu mikroorganizma kullanılarak üretilmesi, domuz kaynaklı veya böcek olması gibi nedenlerle kapsam dışında bırakıldı.

Ayrıca, gıdaların adı ve net miktarının, tüketicinin kolaylıkla görebileceği bir yerde bulunması zorunlu hale gelirken, alkol, şeker veya tatlandırıcı içeren ürünlerde bu bilgilerin diğerlerinden ayrı, açık ve belirgin biçimde yazılması şartı getirildi.

Sahip olmadığı özelliklere atıf yapan ifadeler yasaklandı! Aroma verici kullanılarak üretilen ürünlerin etiketlerinde gerçek gıda görsellerinin kullanımına yasak getirildi, ürünün "aromalı" olduğunun açık şekilde belirtilmesi de zorunlu oldu. Birbiriyle karıştırılabilecek gıdaların adında ve etiketinde, sahip olmadığı özelliklere atıf yapan “... tadında”, “... lezzeti”, “... keyfi” gibi ifadelerin kullanımı yasaklandı. Tereyağı aroması eklenmiş ayçiçeği yağı ve margarinlerde “tereyağı tadında”, “tereyağı lezzeti”, “tereyağı keyfi” ve kokolin ürünlerinde “çikolata tadında”, “çikolata lezzeti”, “çikolata keyfi” gibi ifadeler, sütlü buz ürünlerinde “dondurma keyfi”, “dondurma lezzeti” gibi ifadelerin kullanımı engellendi. Zeytinyağı hariç bitkisel yağlarda zeytin veya zeytin ağacı görselleri ile “zeytinyağı tadında/lezzetinde” gibi ifadelerin kullanımı da bu kapsamda yasaklar arasına alındı.

Doğal aroma verici veya doğal renklendirici içeren, bunun dışında aroma ve renklendirici içermeyen gıdalar için bu ifadelere ilişkin kullanım kuralları belirlendi. Yenilebilir buzlu ürün etiketlerinde, ürünün dondurma olduğu algısı oluşturacak ifadelere yer verilmesi de yasaklandı. Marka algısı oluşturacak "köy ürünü" kullanımı sınırlandırıldı! Öte yandan, "köy ürünü" algısı oluşturabilecek marka ve ifadelerin kullanımına da sınırlama getirildi. Kanatlı hayvan ürünlerinde, hayvanların yetiştirme metoduna uygun olmayan ve tüketiciyi yanıltabilecek görsellerin kullanımının önüne geçildi. İçeriğinde farklı bitkisel yağlarla tereyağı veya zeytinyağı bulunan ürünlerde, yalnızca bu bileşenler öne çıkarılarak “tereyağlı” veya “zeytinyağlı” şeklinde adlandırma yapılması yasaklandı. Ayrıca, toplu tüketim yerlerinde servis edilen veya satış yerlerinde paketlenerek sunulan gıdalarda, tüketicinin satın alma tercihini etkileyebilecek bileşenlerin açıkça belirtilmesi zorunlu oldu.

Bu kapsamda birbirinin yerine kullanılabilen bileşenlerin gıdanın adıyla birlikte tüketicinin görebileceği şekilde sunulması kararlaştırıldı. Yer fıstığıyla üretilen baklavada yalnızca "fıstıklı" ifadesi yerine "yer fıstıklı" ifadesinin kullanılması zorunlu hale getirildi. Ürünlerde ithal algısına yönelik ifadeler engelleniyor! Düzenlemeler kapsamında yurt içinde üretilen ürünlerde ithal algısı oluşturacak, ithal ürünlerde ise yurt içinde üretildiği izlenimi verecek marka, ifade ve görsellerin kullanımı yasaklandı.

Gıdaların silah, kafatası, beyin, dudak ve göz gibi şekil veya görsellerle piyasaya arz edilmesinin önüne geçildi. İçeriğinde krema bulunmayan ürünlerde “krema” ifadesi kullanılamayacak, bunun yerine “krema sos” ifadesi yer alacak. Bitki çaylarında hazırlama yönteminin etiket üzerinde açık şekilde belirtilmesi de zorunlu oldu. Öte yandan, menülerde ürün içerikleri ile enerji değerlerine ilişkin bilgilerin tüketicilere sunulması şartı da getirildi.