ROMA - İTALYA Roma, yaklaşık beş yüzyıl boyunca Batı dünyasının merkezi oldu. M.S. 2. yüzyılda nüfusu 1 milyonu aşan şehir, Avrupa’nın en büyük yerleşimiydi. İmparatorluğun yol ağı sayesinde ordular ve ticaret hızlı biçimde hareket ediyor, Roma hem askeri hem ekonomik güç merkezi olarak öne çıkıyordu. Kolezyum, Pantheon ve Forum Romanum gibi yapılar Roma’nın ihtişamını simgelerken; Roma hukuku ve Latince dili modern Avrupa’nın temel taşlarından biri haline geldi.

İnsanlık tarihine yön veren şehirler yeniden gündemde. ABD merkezli Quartz haber sitesi tarafından hazırlanan ‘Dünya Tarihinin En Güçlü 15 Şehri’ listesinde Roma’dan Bağdat’a, Atina’dan Semerkant’a kadar medeniyetlerin kaderini değiştiren merkezler sıralandı. Türkiye’den İstanbul’un da yer aldığı listede şehirlerin yalnızca askeri ya da ekonomik güçleri değil; bilim, kültür, ticaret ve siyasi etkileri de dikkate alındı. Bin yılı aşkın süre dünyanın en stratejik noktalarından biri olan İstanbul’un, Bizans ve Osmanlı dönemlerindeki küresel etkisine özellikle vurgu yapıldı.

Tarih boyunca birçok şehir bir dönem dünyanın siyasi, ekonomik ve kültürel merkezi oldu. ABD merkezli Quartz haber sitesi, tarihin en güçlü 15 şehrini listeledi.. İnsanlık tarihi boyunca güç, ticaret ve medeniyetin merkezi sürekli el değiştirdi. Bir dönem dünyanın en önemli şehri olan merkezlerden bazıları savaşlar, ekonomik dönüşümler, ticaret yollarının değişmesi ya da siyasi çöküşler nedeniyle zamanla eski etkilerini kaybetti. Bazıları ise hala ihtişamını ve önemini koruyor. İşte o şehirler...

BAĞDAT - IRAK Quartz'ın listesinden edinilen bilgilere göre 762 yılında Abbasi Halifesi Mansur tarafından kurulan Bağdat, yaklaşık beş asır boyunca dünyanın bilim ve ticaret merkeziydi. 'Bilgelik Evi' adlı akademik kurumda Yunan, Pers ve Hint eserleri Arapçaya çevrildi; cebir ve algoritma gibi kavramlar burada geliştirildi. Çin’den gelen kağıt teknolojisi sayesinde bilimsel üretim hızlandı.

İSTANBUL - TÜRKİYE İstanbul, bin yılı aşkın süre dünyanın en güçlü ve en korunaklı şehirlerinden biri oldu. Avrupa ile Asya’nın birleştiği noktada yer alan şehir, bir dönem Bizans İmparatorluğu’nun siyasi ve ekonomik merkeziydi. Şehir, 1453 yılında Fatih Sultan Mehmed tarafından fethedildi ve Osmanlı’nın başkenti oldu. Metropol, Avrupa ve Türkiye'nin en popüler ve turistik şehirlerinden biri olmaya devam ediyor.

İSKENDERİYE - MISIR Büyük İskender tarafından M.Ö. 331’de kurulan İskenderiye, antik dünyanın en önemli bilim merkezlerinden biri haline geldi. Dünyaca ünlü İskenderiye Kütüphanesi’nde matematik, astronomi ve tıp alanında büyük çalışmalar yapıldı. Öklid geometriyi burada geliştirdi, Eratosthenes dünyanın çevresini büyük doğrulukla hesapladı. Şehir, Roma ve İslam dönemlerinde önemini korusa da Kahire’nin yükselişiyle eski merkezi konumunu kaybetti.

CHANG’AN - ÇİN Tang Hanedanlığı döneminde Çin’in başkenti olan Chang’an, 8. yüzyılda dünyanın en kalabalık ve en kozmopolit şehriydi. İpek Yolu’nun doğu ucunda yer alan şehir; Pers, Arap, Hint ve Orta Asyalı tüccarları ağırlıyordu. Budizm burada büyük gelişim gösterdi. Şairler Li Bai ve Du Fu gibi isimler Çin edebiyatının zirvesini oluşturdu. Tang Hanedanlığı’nın çöküşüyle birlikte şehir eski etkisini kaybetti.

ATİNA - YUNANİSTAN M.Ö. 5. yüzyılda Atina, felsefe, demokrasi ve sanatın merkeziydi. Pers savaşlarının ardından şehir büyük bir kültürel yükseliş yaşadı. Parthenon bu dönemde inşa edildi. Sokrates, Platon ve Aristoteles’in düşünceleri Batı felsefesinin temelini oluşturdu. Tiyatro eserleri ve demokrasi anlayışı dünya tarihini derinden etkiledi.

KARTACA - TUNUS Kuzey Afrika’daki Kartaca, M.Ö. 4. ve 3. yüzyıllarda Akdeniz’in en büyük ticaret gücüydü. Fenikeliler tarafından kurulan şehir, deniz ticaretinde büyük üstünlük sağladı. Ünlü komutan Hannibal, Roma’ya karşı savaşlarda büyük başarılar kazandı ancak sonunda Kartaca, Pön Savaşları’nın ardından Roma tarafından tamamen yıkıldı.

BABİL - IRAK Mezopotamya’nın en önemli şehirlerinden biri olan Babil, Hammurabi Kanunları ile tarihe geçti. Şehir, Nebukadnezar döneminde yeniden büyük bir güç haline geldi. İştar Kapısı ve efsanevi Asma Bahçeler Babil’in ihtişamını simgeliyordu. Pers Kralı Büyük Kyros’un şehri ele geçirmesiyle Babil’in siyasi gücü sona erdi.

TİMBUKTU - MALİ Mali’de bulunan Timbuktu, 13 ile 16. yüzyıllar arasında Afrika’nın en önemli ticaret ve bilim merkezlerinden biri oldu. Altın ve tuz ticareti şehri zenginleştirirken, medreseler binlerce öğrenciye ev sahipliği yaptı. Şehirde yüz binlerce el yazması eser üretildi. Fas işgali ve deniz ticaret yollarının değişmesi Timbuktu’nun önemini azalttı.

VENEDİK- AVUSTURYA Venedik, yaklaşık dört yüzyıl boyunca Avrupa’nın ticaret başkenti oldu. Doğu ile Batı arasındaki ticareti kontrol eden şehir, güçlü bir deniz imparatorluğu kurdu. Bankacılık sistemi ve muhasebe teknikleri burada gelişti. Ancak Ümit Burnu üzerinden Hindistan’a ulaşan deniz yolunun keşfiyle Venedik ticari üstünlüğünü kaybetti.

SEMERKANT - ÖZBEKİSTAN Özbekistan’daki Semerkant, İpek Yolu’nun en önemli merkezlerinden biriydi. Timur döneminde şehir büyük mimari eserlerle donatıldı. Registan Meydanı ve medreseler İslam mimarisinin en görkemli örnekleri arasında yer aldı. Deniz ticaret yollarının yükselmesiyle şehir eski ticari önemini kaybetti.

HANGZHOU - ÇİN Song Hanedanlığı döneminde Hangzhou, dünyanın en büyük şehirlerinden biriydi. Kağıt para sisteminin kullanıldığı şehir, ticaret ve ipek üretiminde büyük rol oynadı. Marco Polo tarafından “dünyanın en güzel şehri” olarak tanımlanan Hangzhou, Moğol saldırılarının ardından siyasi gücünü kaybetti.

CORDOBA - İSPANYA Yüzyılda Cordoba, Avrupa’nın en gelişmiş şehirlerinden biriydi. Sokak aydınlatması, su sistemleri ve dev kütüphaneleriyle dikkat çekiyordu. Endülüs Emevileri döneminde bilim, tıp ve felsefe alanında büyük ilerlemeler kaydedildi. İbn Rüşd gibi düşünürler burada yetişti. İç savaşlar sonrası şehir eski etkisini kaybetti.

ANGKOR - KAMBOÇYA Kamboçya’daki Angkor, Khmer İmparatorluğu’nun başkentiydi ve dünyanın en büyük sanayi öncesi şehirlerinden biri olarak kabul ediliyor. Dev su kanalları ve baraj sistemleri sayesinde milyonlarca insanı besleyebilen şehir, Angkor Wat Tapınağı ile dünya tarihinin en büyük dini yapılarından birine ev sahipliği yaptı. İklim değişiklikleri ve savaşlar sonucunda şehir terk edildi.

TENOCHTİTLAN Aztek İmparatorluğu’nun başkenti olan Tenochtitlan, bugünkü Mexico City’nin bulunduğu yerde kuruldu. 16. yüzyılda Avrupa şehirlerinden daha büyük ve düzenliydi. Kanallar, su yolları ve tarım sistemleri sayesinde yüz binlerce kişiyi besleyebiliyordu. Ancak İspanyol istilası ve çiçek hastalığı şehrin yıkımına yol açtı. Bugünkü Mexico City, büyük ölçüde bu şehrin kalıntıları üzerine kuruldu.