Finlandiya'nın Olkiluoto Adası'nda, tam 1,9 milyar yıldır bozulmadan duran devasa bir ana kayanın 430 metre derinliğine inşa edilen "Onkalo" adlı tünel, insanlık tarihinin en uzun vadeli mühendislik projesine ev sahipliği yapıyor. İçine gömülecek nükleer atıkların tam 100 bin yıl boyunca ölümcül kalacağı gizemli tesis, gelecekte insanların bölgeyi kazıp felakete yol açmaması için süreç bittiğinde tamamen yapay bir ormana dönüştürülerek gizlenecek. Bakır kapsüller, sızdırmaz bentonit kili ve depremsiz sert granit çukurlardan oluşan 4 aşamalı devasa bir doğa zırhıyla korunan ölümcül depo, zamana karşı verilmiş felsefi bir meydan okuma olarak nitelendiriliyor.

Finlandiya'nın batı kıyısındaki Olkiluoto Adası'nda, tam 1,9 milyar yıldır neredeyse hiç bozulmadan duran devasa bir ana kayanın kalbine doğru, 430 metre derinliğinde gizemli bir tünel uzanıyor. "Onkalo" (Gizli Yer) adı verilen bu tesis, insanlık tarihinin en sıra dışı ve en uzun vadeli mühendislik projesine ev sahipliği yapıyor.

Onkalo’yu benzersiz kılan şey sadece derinliği değil; içine gömülecek nükleer atıkların tam 100.000 yıl boyunca ölümcül kalacak olması. Kaydedilmiş insanlık tarihinin bile yaklaşık 5.000 yıl (yani bu sürenin 20'de biri) olduğu düşünüldüğünde, Onkalo sıradan bir mühendislik projesi değil; zamana karşı verilmiş felsefi bir meydan okuma.

Ülkenin nükleer reaktörlerini işleten iki dev enerji şirketinin ortak mülkiyetindeki Posiva tarafından işletilen tesiste, reaktörlerden çıkan kullanılmış ölümcül yakıtlar doğaya sızmayacak şekilde izole edilecek. Sistem, doğanın ve bilimin sunduğu 4 temel bariyere dayanıyor:

Bakır kapsüller: Kullanılmış nükleer yakıtlar, korozyona son derece dayanıklı dev bakır kapların içine kapatılacak. Bentonit kili: Bu bakır kaplar, sızdırmazlık özelliği yüksek olan bentonit kili tamponlarıyla sarılacak. Granit çukurlar: Kil korumalı kaplar, tünel sisteminin tabanındaki sert granite açılan özel depolama çukurlarına yerleştirilecek. Fennoskandiya kalkanı (Ana Kaya): En dıştaki devasa zırh ise ana kayanın kendisi. Olkiluoto’nun jeolojik yapısı, gezegenin en yaşlı ve en istikrarlı kıtasal kabuk parçalarından biri. Bölgede milyonlarca yıldır tektonik (deprem) aktivite yaşanmadığı gibi, derinlerdeki yeraltı suyunun kimyasal yapısı bakırın paslanmasını/aşınmasını neredeyse tamamen durduruyor.