ABD'nin stratejik odağını Hint-Pasifik’e kaydırarak Avrupa’daki askeri yükümlülüklerini azaltmaya başlaması, kıta genelinde Türkiye'nin merkezde yer aldığı yeni bir savunma mimarisi arayışını tırmandırdı. Rusya-Ukrayna Savaşı'yla mühimmat stoklarında büyük kriz yaşayan Avrupa ülkeleri; Baykar'ın İtalyan Leonardo ve Fransız Safran gibi savunma devleriyle kurduğu ortaklıkların yanı sıra, Almanya'da inşa edilen Türk mühimmat üretim tesisleriyle rotayı tamamen Ankara'ya çevirdi. İspanya'nın yerli jet eğitim uçağı HÜRJET ve 5. nesil savaş uçağı KAAN'a gösterdiği yoğun ilginin yanı sıra, TCG Anadolu’nun NATO’nun Steadfast Dart-2026 tatbikatındaki SİHA şovu, Türkiye'nin artık sadece bir tedarikçi değil, Avrupa güvenliğinin asli ve stratejik bir ortağı olduğunu tüm dünyaya kanıtladı.

Türkiye, hızla büyüyen savunma sanayii, NATO tecrübesi ve sahada etkinliği kanıtlanmış sistemleriyle küresel alanda çekim gücü oluşturuyor. ABD'nin sorumluluklarını azalttığı bir dönemde Avrupa’nın yeni güvenlik mimarisinde üretimden teknolojiye uzanan stratejik bir güç ortağı olarak öne çıkıyor.

Avrupa güvenlik mimarisi, Soğuk Savaş sonrası dönemin en büyük dönüşümlerinden birini yaşıyor. Washington yönetiminin stratejik odağını giderek Hint-Pasifik’e kaydırması ve Avrupa’nın kendi güvenliğinde daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerektiğine dair mesajlarını sertleştirmesi, kıta genelinde yeni bir savunma mimarisi arayışını hızlandırdı. Almanya ve Polonya’daki Amerikan askeri varlığı üzerinden yürüyen tartışmalar da artık geçici diplomatik gerilimler değil, ABD’nin Avrupa’ya yönelik uzun vadeli yaklaşım değişikliğinin işareti olarak görülüyor. Bu yeni dönemde öne çıkan ülkelerin başında ise Türkiye geliyor. NATO’nun ikinci büyük ordusuna sahip olan Türkiye, yalnızca askeri kapasitesiyle değil, hızla büyüyen savunma sanayii ve üretim gücüyle Avrupa’nın güvenlik denkleminde merkezi bir aktöre dönüşüyor. Bu çerçevede, 7-8 Temmuz tarihlerinde Ankara'da düzenlenecek NATO Zirvesi, Türkiye'nin Avrupa'nın güvenliğinin ve istikrarının sağlanmasında İttifak'ın merkez ülkelerinden biri olduğunu vurgulaması anlamında önemli bir rol oynayacak.

Rusya-Ukrayna Savaşı Avrupa’nın savunma alanındaki kırılganlığını açık biçimde ortaya koydu. Avrupa ülkeleri yıllarca ABD güvenlik şemsiyesine dayanırken, savaş sonrası dönemde mühimmat stoklarından hava savunmasına kadar birçok alanda yetersizlik yaşadı. Bunun sonucunda Avrupa Birliği ülkeleri savunma bütçelerini artırırken ortak üretim ve ortak tedarik projelerine yönelmeye başladı. Ancak Avrupa’nın en büyük ihtiyacı; hızlı üretim kapasitesi, düşük maliyetli teknolojiler ve sahada etkinliği kanıtlanmış sistemler. Tam da bu noktada Türkiye’nin geliştirdiği İHA/SİHA teknolojileri, mühimmat sistemleri, eğitim uçakları ve deniz platformları öne çıkıyor. Türk savunma şirketleri artık yalnızca ihracat yapan aktörler değil; Avrupa savunma sanayiinin doğrudan parçası haline gelen stratejik ortaklar olarak değerlendiriliyor.

Son dönemde Türk şirketleri ile Avrupalı savunma devleri arasında kurulan ortaklıklar dikkat çekici seviyeye ulaştı. Baykar ile İtalyan savunma devi Leonardo arasındaki iş birliği, Avrupa’nın insansız hava sistemleri alanındaki en önemli projelerinden biri olarak görülüyor. Anlaşma kapsamında ortak üretim, teknoloji paylaşımı ve Avrupa merkezli yeni platform geliştirme süreçleri hız kazandı. Fransa merkezli motor ve havacılık şirketi Safran’ın da Baykar ile geliştirdiği temaslar, Avrupa’nın Türk savunma teknolojilerine yaklaşımındaki değişimin sembollerinden biri olarak değerlendiriliyor. Uzun yıllar boyunca Türkiye’ye teknoloji transferine mesafeli duran Avrupa şirketleri, artık Türk firmalarıyla doğrudan ortaklık kurmaya başladı. Mühimmat üretiminde faaliyet gösteren Türk şirketlerinin Avrupa’da üretim tesisleri kurması da dikkat çekiyor.

Bu çerçevede kıtanın en büyük sanayi ülkesi Almanya'da NATO standartlarındaki 155 mm top mermilerinin üretimi için bir patlayıcı dolum ve üretim tesisi kurulumu gerçekleştirilmekte. Almanya’da da Türk savunma sanayisinin itibarı giderek artıyor. Alman haber sitesi Tagesschau.de, “Türkiye’nin Yeni Yükselen Sektörü” başlığını kullandı. Son olarak Mayıs ayında Belçika Kraliçesi Mathilde'nin 400 iş insanıyla Türkiye'ye yaptığı çıkarmanın merkezinde de savunma sanayii alanında iş birliği bulunuyordu. Gezi kapsamında 30'dan fazla anlaşmaya imza atıldığı belirtildi. Avrupa ülkeleri savaş sonrası dönemde kritik mühimmat açığını kapatmaya çalışırken, Türk savunma sanayiinin seri üretim kapasitesi stratejik önem kazanmış durumda. Savunma alanındaki entegrasyon artık yalnızca siyasi değil, üretim, mühendislik ve teknoloji seviyesinde derin bir karşılıklı bağımlılığa dönüşüyor.

Türkiye’nin Avrupa savunma denklemindeki yükselişinin en dikkat çekici örneklerinden biri ise İspanya’nın HÜRJET uçaklarına yönelik ilgisi oldu. Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ) tarafından geliştirilen HÜRJET'in Avrupa’da alıcı bulması, Türk havacılık platformlarının NATO standardında konum edindiğini gösteriyor. Uzmanlara göre bu gelişme yalnızca bir uçak satışı değil Avrupa’nın savunma tedarik zincirinde Türkiye’ye daha fazla alan açılacağının işareti. Çünkü Avrupa ülkeleri artık Amerikan sistemlerine tam bağımlı kalmadan, NATO uyumlu farklı üreticilerle çalışma seçeneğini güçlendirmek istiyor. İspanya'nın yine Türkiye'nin 5. Nesil Savaş uçağı KAAN'a ilgi gösterdiği İspanya medyasında yer aldı. Bu süreç Türkiye’yi yalnızca tedarikçi değil, Avrupa güvenlik mimarisinin asli ortaklarından biri haline getiriyor.

Türkiye’nin yükselen rolünün bir diğer önemli göstergesi ise NATO’nun Steadfast Dart-2026 tatbikatı oldu. Almanya ev sahipliğinde Baltık Denizi’nde gerçekleştirilen tatbikata katılan TCG Anadolu, “SİHA gemisi” konseptiyle ilk kez bu ölçekte bir NATO görevinde yer aldı. Tatbikat sırasında Bayraktar TB3 SİHA’larının gemi konuşlu operasyon icra etmesi, NATO içinde yeni nesil savaş konseptlerinin Türkiye merkezli şekillenmeye başladığı yorumlarına neden oldu. Avrupa açısından bu tablo, Türkiye’nin yalnızca bölgesel bir güç değil, kıta savunmasının kritik aktörlerinden biri haline geldiğini gösteriyor. Hakeza, Efes 2026 Tatbikatı'nda Türk ordusunun otonom silah sistemleriyle konvansiyonel sistemleri hibrit savaş konsepti çerçevesinde etkin kabiliyetler sergilemesi de, Avrupa'nın güvenlik ve savunma konseptinde Ankara'nın oynayabileceği rolü bir kez daha göz önüne serdi.

Türkiye ile Avrupa arasında gelişen savunma iş birlikleri uzun vadede küresel jeopolitikte üçüncü bir güç ekseni oluşturabilir. ABD’nin Avrupa’daki askeri yükümlülüklerini azaltma eğilimi, kıtayı yeni ortaklıklar kurmaya zorluyor. Ancak Avrupa’nın kısa vadede tamamen bağımsız bir savunma kapasitesi oluşturması kolay görünmüyor. Türkiye ise genç savunma sanayii, savaş sahasında test edilmiş sistemleri, yüksek üretim hızı ve NATO tecrübesiyle Avrupa için kritik tamamlayıcı güç olarak öne çıkıyor. Drone teknolojileri, mühimmat üretimi, eğitim uçakları, deniz platformları ve ortak savunma projeleri üzerinden kurulan ilişkiler, Ankara ile Avrupa arasında yeni nesil stratejik bağ oluşturuyor.