Finlandiya'nın Eurajoki bölgesine kurulan nükleer atıkların depolandığı yaklaşık 1,9 milyar yıllık son derece sağlam ana kaya içerisine inşa edilen Onkalo nükleer atık deposu, faaliyete geçmek için son aşamaya geldi.

Fince'de "mağara" anlamına gelen Onkalo, yüksek seviyeli radyoaktif atıkların kalıcı olarak depolanmasına yönelik dünyanın ilk uygulamaya alınan çözümü olmaya hazırlanıyor.

Nükleer enerjiyi 1950'lerden bu yana kullanan ülkelerin karşı karşıya olduğu en büyük sorunlardan biri olan kullanılmış yakıtların güvenli şekilde bertaraf edilmesi konusunda Finlandiya önemli bir adım atıyor. İsveç ve Fransa gibi ülkeler de benzer yer altı depolama projeleri geliştirirken, bu sistemi hayata geçirmeye en yakın ülke Finlandiya olarak öne çıkıyor.

Finlandiya Radyasyon ve Nükleer Güvenlik Otoritesi (STUK) tarafından bu ay içerisinde nihai değerlendirmenin tamamlanması ve ardından işletme lisansının verilmesi bekleniyor. Nükleer enerji şirketi TVO'nun CEO'su Philippe Bordarier, tesisin yıl sonuna kadar ya da en geç gelecek yılın ilk aylarında hizmete alınmasını hedeflediklerini açıkladı.

100 BİN YIL GÜVENLİK HEDEFİ Onkalo'nun yüzlerce metre derinlikte bulunan geniş tünellerinde depolanacak kullanılmış nükleer yakıtlar, binlerce yıl boyunca yüksek seviyede radyoaktif özellik taşımaya devam edecek. İlk olarak Baltık Denizi kıyısındaki Olkiluoto Nükleer Santrali'nde su havuzlarında soğutulan atıklar, daha sonra bu yer altı tesisine nakledilecek.

Yaklaşık 6.500 ton uranyum depolama kapasitesine sahip olan tesis, Finlandiya'da faaliyet gösteren beş nükleer reaktörden çıkan tüm kullanılmış yakıtları uzun vadeli olarak muhafaza edecek şekilde tasarlandı.

Nükleer atık yönetim şirketi Posiva tarafından 2004 yılında yapımına başlanan tesis için yaklaşık 1 milyar euro (1,16 milyar dolar) harcandı. Yer altındaki tünel sisteminin yaklaşık 100 yıl boyunca aktif olarak kullanılması planlanırken, ileride yeni reaktörlerin devreye alınması halinde bu sürenin uzatılması da mümkün görülüyor.

Depolama işlemleri tamamlandığında tüm tüneller kalıcı olarak kapatılacak. Uzmanlara göre yapının, nükleer yakıtın radyoaktivitesinin doğal uranyum cevheri seviyesine gerileyeceği en az 100 bin yıllık süreç boyunca güvenliğini koruması gerekiyor.

ÇOK KATMANLI KORUMA SİSTEMİ Kullanılmış yakıt çubukları, yüzeyde özel olarak üretilen ve korozyona karşı yüksek dayanıklılık gösteren bakır kapsüllerin içine yerleştirilecek. Ardından bu kapsüller yer altındaki özel kuyulara indirilecek ve çevreleri bentonit kiliyle doldurulacak.

Kimyager Lauri Parviainen, bentonit kilinin bütünlüğünü koruduğu sürece sistemin güvenliğini sağlayacağını belirtiyor. Yaklaşık 300 metre uzunluğundaki her bertaraf tüneli dolduğunda ise çelik takviyeli büyük beton tıkaçlarla tamamen mühürlenecek./ kaynak: haber7