Türkiye'nin S-400 tedariki nedeniyle yaptırımlara maruz kaldığı ve bedelini ödemesine rağmen teslim alamadığı F-35 savaş uçaklarıyla ilgili çarpıcı bir rapor yayımlandı. Raporda yer alan tespitler, Baykar Yönetim Kurulu Başkanı Selçuk Bayraktar'ın yıllar önce yaptığı dikkat çekici uyarıları yeniden gündeme taşıdı.

Defenceturk'te yer alan habere göre ABD Hükümet Hesap Verilebilirlik Ofisi (GAO) tarafından yayınlanan yeni bir rapora göre, F-35 savaş uçağının harbe hazırlık oranları 2025 mali yılı boyunca düşüşünü sürdürdü ve filonun tam görev yapabilirlik (full mission capable) oranı yüzde 25’e geriledi.

Defense News’in haberine göre uçakların kendilerine verilen görevlerden en az birini yerine getirebildiği sürenin yüzdesini ölçen “görev yapabilir” (mission capable) oranı, 2021 mali yılındaki yüzde 67 seviyesinden 2025 mali yılında D’e düştü. Uçakların atanan tüm görevleri yerine getirebildiği sürenin payını ifade eden “tam görev yapabilir” oranı ise aynı dönemde yüzde 38’den yüzde 25’e kadar geriledi.

ABD Hava Kuvvetleri yetkilileri, rapora yansıyan 2025 mali yılındaki bu sert düşüşün bir kısmını yazılım gecikmelerine, parça tedariki sıkıntılarına ve korozyon sorunları nedeniyle görevlerini icra edemeyen yeni savaş uçaklarına bağladı. GAO ise rapora eklediği özette durumu şu sözlerle özetledi: “F-35, ABD Savunma Bakanlığı’nın en maliyetli silah sistemi konumunda, ancak performans hedeflerine ulaşamadı ve uçağı idame ettirme maliyetleri artmaya devam ediyor.”

F-35 Müşterek Program Ofisi’nin (JPO) harbe hazırlık oranındaki düşüşe verdiği resmi yanıt, Küresel Destek Çözümü Sıfırlaması (Global Support Solution Reset – GSS Reset) oldu. Haziran 2025’te başlatılan bu strateji, 2030 yılına kadar yüzde 80 görev yapabilirlik ve yüzde 65 tam görev yapabilirlik oranına ulaşmayı hedefliyor. Ancak bu hedefe ulaşmak ucuz olmayacak. JPO, kuvvet komutanlıklarının yıllık bütçelerinde talep etmeleri gereken bu rakamın, 2031 mali yılına kadar önceden planlanandan 13,7 milyar dolar daha fazla olacağını tahmin ediyor.

GSS Reset stratejisi; GAO’nun yıllardır dikkat çektiği yedek parça eksiklikleri, bakım sorunları ve yükleniciye aşırı bağımlılık gibi kronik sorunları ele alıyor. Rapora göre talep edilen toplam ek bütçenin yalnızca 2,2 milyar doları GSS Reset için kullanılacak. Geriye kalan yaklaşık 11,5 milyar dolarlık kısım ise kuvvetlerin bütçelediği miktar ile F-35 idamesinin gerçekte gerektirdiği tutar arasındaki devasa farkı kapatacak.

efense News’e göre JPO yetkilileri GAO’ya, harbe hazırlık durumunun “iyileşmeden önce muhtemelen daha da kötüleşeceğini” itiraf etti. Program belgeleri, öngörülen iyileşmelerin 2026 sonlarına veya daha sonrasına kadar somutlaşmayabileceğini gösteriyor.

GAO, GSS Reset’in başarısını engelleyebilecek bazı kritik riskleri şu şekilde tanımladı: Tedarik Zinciri Darboğazı: JPO, 7 milyar dolardan fazla ek parça ve malzemenin teslimatı için özel sektöre bağımlı kalacak. Ancak kilit parçalardaki üretim kapasitesi kısıtlamaları halen devam ediyor. F-35’in üreticisi ve idame yöneticisi Lockheed Martin’in 2025 yılında yaptığı bir çalışmada, tedarikçi ağının yeterince üretemediği 48 kritik parça tespit edildi. Bu parçalar arasında, GAO’nun daha önce jetlerin yerde kalmasına neden olan en büyük faktörlerden biri olarak gösterdiği kanopiler de yer alıyor.

Öte yandan Baykar Savunma Teknik Müdürü Selçuk Bayraktar'ın Türkiye'ye S-400 tedariki sonrası verilmeyen F-35 savaş uçaklarıyla ilgili olarak yaptığı açıklama yeniden gündem oldu. Bayraktar tarafından yapılan açıklamada, şu ifadelere yer verilmişti: “F-35’leri vermiyor olmaları bugün bizim için dezavantaj gibi gözükse de yarın milli savunma sanayiimiz için en hayırlı işlerden biri olabilir.

Zira yurt dışından tedarik edeceğimiz yazılımına tümüyle vakıf olamadığımız dijital bilgisayarların yönettiği, pilotun bastığı tetiğin ne yapıp yapmayacağına karar veren yabancı görev bilgisayarı ve yazılımı olan böylesine bir sistem, bizi bağımsız kullanım açısından ciddi kısıtlamalara maruz bırakabilir. Bunun yanında tedarik, işletme , bakım maliyetleri düşünüldüğünde yıllara sari on milyarlarca dolarlık bir projeden bahsediyoruz.

Evet, bugün itibariyle o kapasiteye sahip bir uçak geliştirmemiz belki 15-20 yıl sürecektir. Geliştirilecek milli platformun tedarik, işletme, bakım ve idame maliyetleri her halükarda F-35’ten daha az olacaktır. Bunun yerine dünyanın halihazırda gittiği yere, geleceğin oyun değiştirici gücü olacak daha düşük maliyetli, yapay zekayla donatılmış insansız savaş uçaklarına, bu sistemlerin sürü kullanımı gelişmiş otonomi ve akıllı kullanım alanlarına çalışmamız, S/İHA platformlarımızda olduğu gibi bizi bu alanda da dünyada lider ülkeler arasına sokabilir…