Türkiye ile Irak arasındaki 53 yıllık petrol anlaşmasının bitimine sayılı günler kaldı. Irak basını, Ankara'nın mevcut anlaşma yerine yeni şartların sıralandığı başka bir mutabat metnini masaya getirdiğini öne sürüyor.

Olcay Aydilek'in aktardığına göre, ABD ile İran arasında yaşanan gerilim nedeniyle Hürmüz Boğazı'na alternatif enerji rotaları yeniden gündeme gelirken, Türkiye ile Irak arasındaki Kerkük-Ceyhan Ham Petrol Boru Hattı Anlaşması kritik bir döneme giriyor. 1973 yılında imzalanan ve 2010'da 15 yıl daha uzatılan anlaşma, 27 Temmuz 2026'da sona erecek.

Geçen yıl alınan Cumhurbaşkanı kararı doğrultusunda anlaşmanın süresi uzatılmayacak. Taraflar bu tarihe kadar yeni bir mutabakata varamazsa Irak'tan Türkiye'ye petrol akışı duracak.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, mevcut hattın hiçbir zaman tam kapasiteyle kullanılmadığını belirterek, yeni dönemde Irak'ın güneyindeki Basra'yı da kapsayan daha geniş bir boru hattı planlandığını açıklamıştı. Ancak Ankara ile Bağdat arasında yürütülen görüşmelerden henüz sonuç çıkmadı.

Uzmanlar, Hürmüz Boğazı'ndaki risklerin arttığı bir dönemde Basra'dan Ceyhan'a uzanacak yeni bir enerji koridorunun hem Türkiye hem de Irak açısından stratejik önem taşıdığına dikkat çekiyor.

Kerkük-Ceyhan hattı, Türkiye'nin 2014-2018 yılları arasında Irak'ın onayı olmadan yapılan petrol ihracatına aracılık ettiği gerekçesiyle açılan uluslararası tahkim davası nedeniyle yaklaşık iki buçuk yıl kapalı kalmıştı. Tahkim mahkemesi Türkiye'nin yaklaşık 1,5 milyar dolar tazminat ödemesine hükmetmiş, petrol akışı ise geçen yıl yeniden başlamıştı. Taraflar arasında 2018 sonrası dönemi kapsayan ikinci bir tahkim süreci de devam ediyor.

Enerji yönetimi, henüz ortak bir mutabakata varılamadığını ve kısa vadede yeni bir anlaşmanın imzalanmasının da beklenmediğini belirtiyor.

Irak'ın Bağdat Ticaret Odası Sözcüsü Reşid es-Saadi, Türkiye'nin sona ermek üzere olan kritik petrol anlaşmasını uzatma teklifini geçtiğimiz günlerde reddettiğini iddia etmişti.

İki ülke arasında 1973 yılında imzalanan ve süresi dolmak üzere olan petrol boru hattı anlaşmasının akıbetine değinen es-Saadi, Ankara'nın Bağdat'tan gelen taleplere kapıları kapattığını öne sürdü. Türkiye'nin ret kararının arkasında Bağdat hükümetine baskı kurma stratejisi olduğunu savunan es-Saadi, "Irak, Türkiye'den anlaşmayı bir yıl daha uzatmasını talep etti ancak Türkiye bunu reddetti. Türkiye bu kartı, Irak hükümetine kendi isteklerini kabul ettirmek için bir baskı aracı olarak kullanıyor." diye konuşmuştu.

Ankara'nın masaya getirdiği şartları maddeler halinde sıralayan es-Saadi, Fişhabur üzerinden geçen hat için yeni maliyetlerin gündemde olduğunu belirtti. Türkiye'nin taleplerinin detaylarını anlatan es-Saadi, "İlk olarak, Türkiye'nin bu boru hattından geçen petrol için varil başına ödenen geçiş ücretlerinde artış talep ettiğini biliyoruz. İkinci olarak, günlük 100 bin varil indirimli petrol istiyorlar." ifadelerini kullanmıştı.

Üçüncü ve en dikkat çekici talebin Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi (IKBY) ile ilgili olduğunun altını çizen es-Saadi, konuya "Türkiye, Irak Merkez Bankası'nın Kürdistan bölgesinde faaliyet gösteren yabancı petrol şirketlerinin alacaklarını ödemesini istiyor. Sizin bu konuyla ne ilginiz var?" sözleriyle işaret etmişti.