İspanya’da keşfedilen devasa gri monazit yatağı, Avrupa’nın yeşil teknoloji ve elektrikli araç üretimi için hayati öneme sahip nadir toprak elementi ihtiyacını karşılama potansiyeli taşıyor. Yıllık 2 bin 300 ton üretim öngörülen proje, AB'nin Çin’e olan yüksek bağımlılığını kırmayı hedeflerken, bölgedeki çevreciler su tüketimi konusunda ciddi endişelerini dile getiriyor.

İspanya’nın orta kesimindeki Campo de Montiel bölgesinde tespit edilen gri monazit yatağı, Avrupa’nın temiz enerji stratejileri ile yerel çevresel kaygıları karşı karşıya getirdi. Quantum Mineria şirketi tarafından yürütülen proje, bölgedeki kaynakların Avrupa’nın nadir toprak elementi ihtiyacının önemli bir bölümünü karşılayabileceğini öngörürken; yerel yönetimler, tarım üreticileri ve çevre örgütleri projeye karşı çıkıyor. Quantum Mineria, 2020 yılından bu yana bölgedeki gri monazit kaynaklarına odaklandığını ve Kasım 2022'den itibaren tüm kaynaklarını "Neodimio" adlı araştırma projesine yönlendirdiğini açıkladı. Şirketin verilerine göre, alandan yılda yaklaşık 2.300 ABD tonu nadir toprak elementi üretilmesi planlanıyor.

Bu miktarın, yılda 350.000 elektrikli araç veya 10.000 rüzgar türbini için gerekli malzemeyi sağlayabileceği ve Avrupa’nın yıllık ihtiyacının üçte birine kadarını karşılayabileceği belirtildi. Nadir toprak elementleri (seryum, neodimyum, lantan); elektrikli araç motorları, rüzgar türbinleri, akıllı telefonlar ve yüksek performanslı mıknatıslar gibi yeşil teknoloji ürünlerinin üretiminde kritik öneme sahip. Avrupa Kritik Hammaddeler Yasası, 2030 yılına kadar AB’nin stratejik hammadde ihtiyacının yüzde 10’unu kendi topraklarından çıkarmasını ve tek bir dış ülkeye olan bağımlılığın yüzde 65’i geçmemesini hedefliyor.

Avrupa Komisyonu verilerine göre, kalıcı mıknatıslarda kullanılan nadir toprak elementlerinin yüzde 100’ü şu anda Çin’de işleniyor. Avrupa Sayıştayı ise 2026 tarihli raporunda, AB'nin ithalatı çeşitlendirme çabalarının henüz net sonuçlar vermediğini ve stratejik malzemelerde tek bir ülkeye bağımlılığın sürdüğünü kaydetti.

Maden projesine karşı çıkan yerel gruplar, kurak bir iklime sahip olan tarım bölgesinde projenin hayata geçmesi durumunda yıllık yaklaşık 310.000 - 500.000 metreküp su tüketimi oluşabileceğini ifade etti. Quantum Mineria ise mevcut araştırma fazında su tüketilmediğini ve atık üretilmediğini; gelecekte kurulması planlanan zenginleştirme tesisinde ise suyun kapalı devre sistemle geri dönüştürülerek kullanılacağını bildirdi.