Apple'ın Rus uygulamalarını mağazasından kaldırması ve Kremlin'in dün yürürlüğe koyduğu "Apple ID ile giriş yasağı" sonrası Rusya'da iPhone kullanımı tam anlamıyla bir çıkmaza girdi. Uygulama güncellemeleri ve yerel ödeme kanalları tamamen kapanırken, Moskova yönetimi 15 Temmuz'a kadar süre tanıdığı ABD'li teknoloji devini 4 milyar rublelik dev bir para cezasıyla uyardı. Kısıtlamalar nedeniyle cihazların işlevini yitirmeye başlaması üzerine Rus yetkililer, kullanıcılara acilen Android sisteme geçiş yapmaları çağrısında bulundu.

Dünyanın en popüler akıllı telefonlarından iPhone'u Rusya'da kullanmak giderek zorlaşırken, ABD merkezli Apple'ın Rus uygulamalarını mağazasından kaldırması, ödeme imkanlarının daralması ve Rusya'nın yabancı dijital hizmetlere yönelik düzenlemeleri kullanıcıların günlük yaşamına daha fazla yansıyor.

Rusya'da iPhone kullanıcılarının karşısına son dönemde yalnızca uygulama indirme sorunları değil, ödeme, bildirim, güncelleme ve hesaplara giriş gibi temel alanlarda da yeni kısıtlamalar çıkıyor. Apple, 25 Haziran'da Rus teknoloji şirketi VK'ye ait VKontakte, Odnoklassniki, VK Video, VK Music, VK Messenger, Mail, Dzen ve Skillbox dahil çok sayıda uygulamayı App Store'dan kaldırdı.

VK'den yapılan açıklamada, şirketin karara ilişkin önceden bilgilendirilmediği, uygulamaların iPhone ve iPad'lere artık indirilemediği ve güncellenemediği belirtildi. Açıklamada, VK'nin herhangi bir yaptırım listesinde yer almadığına işaret edilirken, uygulamaların daha önce yüklendiği cihazlarda çalışmayı sürdürdüğü ancak kullanıcıların bildirim ve güncelleme sorunlarıyla karşılaşabileceği kaydedildi. Apple, haziran başında da Rusya'nın ulusal mesajlaşma uygulaması MAX'ı App Store'dan kaldırdı.

MAX'ı daha önce cihazlarına yükleyen kullanıcıların uygulamayı kullanmayı sürdürdüğü ancak bildirim alamadığı, uygulamanın silinmesi halinde ise yeniden yüklenemediği açıklandı. Rusya Dijital Kalkınma Bakanı Maksut Şadayev, Apple'ın gerekçe göstermeden aldığı kararın 20 milyondan fazla iPhone ve iPad kullanıcısının MAX'a erişimini etkilediğini belirtti. Rusya Dijital Kalkınma Bakanlığı da VK uygulamalarının kaldırılmasının siyasi gerekçelerle alındığını ve haksız rekabet oluşturabileceğini bildirerek, konunun incelenmesi için Rusya Federal Rekabet Servisine (FAS) başvurdu. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov ise Apple'ın Rus uygulamalarını uyarı yapmadan kaldırmasının şirketin ticari hizmet sağlayıcısı olarak güvenilirliğini sorgulattığını söyledi. Rus makamlarının Apple'dan açıklama isteyeceğini belirten Peskov, gerekli açıklamaların yapılmaması halinde şirketle ilişkilerin geleceğine ilişkin değerlendirme yapılacağını ifade etti. Rusya Devlet Duması Bilgi Politikası Komitesi Başkanı Sergey Boyarskiy de Apple'ın kararının siyasi nitelik taşıdığını belirterek, milyonlarca kullanıcının iletişim, eğlence ve eğitim hizmetlerine erişiminin sınırlandığını kaydetti.

APPLE’A 4 MİLYAR RUBLELİK CEZA RİSKİ FAS, Apple'a gönderdiği uyarıda, iOS işletim sistemli cihazlarda Rus arama motorlarına yönelik ayrımcı koşulların kaldırılmasını ve yerli yazılımların önceden yüklenmesine ilişkin yasal şartların yerine getirilmesini istedi. Kurum, iPhone ve iPad'lerde yabancı bir arama motorunun varsayılan olarak sunulduğunu, Rus arama motorlarını tercih eden kullanıcıların ayarları manuel olarak değiştirmek zorunda kaldığını bildirdi. Apple'ın 15 Temmuz'a kadar gerekli adımları atmaması halinde rekabet yasası kapsamında soruşturma başlatılacağı, ihlal tespit edilmesi durumunda şirkete 4 milyar rubleye kadar para cezası uygulanabileceği belirtildi. Rusya'da ithal edilen akıllı telefon, tablet ve bilgisayarlarda belirli Rus yazılımlarının önceden yüklenmesine ilişkin yasa 2021'de yürürlüğe girerken, Apple Rus makamlarıyla varılan uzlaşma doğrultusunda uygulamaları cihazlara doğrudan yüklemek yerine ilk kurulum sırasında kullanıcılara Rus yazılımlarını indirme seçeneği sunmuştu.

ÖDEME İMKANLARI DA DARALIYOR Rusya ile Batılı ülkeler arasındaki diplomatik ve ekonomik ilişkilerin bozulmaya başladığı 2022'den bu yana çok sayıda Rus bankasının, ödeme hizmetinin, harita uygulamasının ve diğer dijital platformların uygulamaları App Store'dan kaldırıldı. Bazı bankacılık uygulamaları farklı isimlerle geçici olarak mağazaya dönse de kısa süre sonra yeniden kaldırılırken, kullanıcılar internet sürümleri veya bankaların şubelerde sunduğu alternatif yükleme yöntemlerine yöneldi. Apple Pay'in ülkede kullanılamaması ve çeşitli VPN uygulamalarının Rusya'daki App Store'dan kaldırılması da iPhone kullanıcılarının karşılaştığı diğer sorunlar arasında yer alırken, Apple hesabına mobil operatör faturası üzerinden bakiye yükleme imkanı da 1 Nisan itibarıyla sona erdi. Böylece kullanıcıların uygulama satın alma, uygulama içi ödeme, iCloud ve diğer aboneliklerde kullandığı son yerel ödeme yöntemlerinden biri de kaldırılmış oldu.

APPLE ID KULLANIMI DA SONA ERİYOR Rusya'da internet sitelerinde kullanıcıların Apple ID ve Google ID dahil yabancı servisler üzerinden yetkilendirilmesine idari para cezası öngören düzenleme de dün yürürlüğe girdi. Yeni düzenlemeye göre, Rusya'daki kullanıcıların internet sitelerine giriş ve yetkilendirme işlemleri Rus telefon numarası, Gosuslugi adlı kamu hizmetleri uygulaması gibi sistemler üzerinden yapılabilecek. Söz konusu kuralın ihlali halinde vatandaşlara, yetkililere ve şirketlere para cezası uygulanacak. Buna ilişkin örneklerden biri Rus harita ve navigasyon hizmeti 2GIS oldu. Şirket, kullanıcılarına gönderdiği bildirimde, 6 Temmuz'dan itibaren Apple ID ve Google hesaplarıyla giriş seçeneğinin kullanılamayacağını duyurdu. Böylece Apple ve iPhone'un Rusya'daki geleceğine ilişkin belirsizlik artarken, Rus yetkililer de kullanıcıların ve kurumların Android işletim sistemli cihazlara yönelmesi gerektiğine işaret ediyor.