Türkiye’nin elindeki S-400 hava savunma sistemlerini BAE’ye satma projesi, hem Moskova hem de Ankara kulislerinde hareketliliği artırdı. Uzun süredir gizlilikle yürütülen müzakerelerin, F-35 programına dönüşü engelleyen CAATSA yaptırımlarını aşmak için bir "anahtar" olabileceği değerlendiriliyor. Kremlin’in bu satışa prensipte onay vermesi, bölgedeki dengeleri değiştirecek devasa bir diplomatik hamle olarak görülüyor.

Middle East Eye'ın haberine göre S-400 sistemlerinin üçüncü bir ülkeye, yani BAE'ye satılmasına yönelik müzakereler aylardır gizlilik içinde yürütülüyor. Kremlin de Cuma günü yaptığı resmi açıklamayla, Türkiye ile sistemlerin üçüncü bir ülkeye satışı konusunda görüşmeler yapıldığını dolaylı olarak doğruladı.

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, konunun son derece hassas olduğunu ve istişarelerin şimdilik devam edeceğini belirtti. Rus bir kaynak ise Moskova'nın yaklaşıma dair şu dikkat çekici ifadeleri kullandı:

"Moskova’nın, Türkiye’nin sistemleri üçüncü bir ülkeye satma fikrine yanıtı 'Neden olmasın?' şeklinde oldu. Ancak üzerinde çalışılması gereken bazı detaylar var ve son kararı Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in vermesi gerekiyor." Aynı kaynak, BAE'nin bu alımı yapması halinde Rusya için en önemli şartın, Ankara ile imzalanan orijinal sözleşme şartlarına tamamen sadık kalınması ve BAE'nin buna uyması olduğunu vurguladı.

Türkiye'nin 2019'da S-400 alması, Ankara-Washington hattında büyük bir krize yol açmış; Türkiye beşinci nesil F-35 savaş uçağı programından çıkarılmış ve savunma sanayisine yönelik CAATSA yaptırımlarına maruz kalmıştı. ABD, Türkiye için üretilen 6 adet F-35 uçağını hala hangarlarında tutuyor. Donald Trump’ın 2025 yılında yeniden göreve gelmesinin ardından iki ülke ilişkileri onarılmaya başlarken, F-35 programına dönüşün en büyük engeli olarak S-400'ler masada duruyordu.

ABD’nin 2020 Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası (NDAA), F-35'lerin teslim edilmesi ve yaptırımların kalkması için Türkiye'nin elinde hiçbir şekilde S-400 sistemi bulundurmamasını şart koşuyor. Daha önce S-400'lerin kritik parçalarının sökülerek ABD koordinasyonunda güvenli bir yerde saklanması formülü tartışılmış ancak bu formül yaptırımların tamamen kaldırılması için yeterli görülmemişti.

BAE seçeneği ise yaptırımları tamamen bitirebilecek kesin bir çözüm olarak görülüyor. Anlaşma Türkiye ile BAE arasında olacağı için ABD yaptırımlarının da ihlal edilmeyeceği belirtiliyor. Middle East Eye'a konuşan kaynaklar BAE’nin halihazırda Rus yapımı Pantsir gibi hava savunma sistemlerini operasyonel olarak kullandığına dikkat çekiyor. Abu Dabi yönetimi, savunma kapasitesini güçlendirmek amacıyla askeri alımlarını farklı ülkelerden çeşitlendirme stratejisi izliyor.

Avrupalı bir yatırımcının aktardığına göre, Rusya ile BAE arasında perde arkasında bazı gerilimler de mevcut. Abu Dabi, Moskova’nın Körfez ülkelerine insansız hava araçları ve balistik füzeler gönderen İran’a verdiği destekten rahatsızlık duyuyor. Buna rağmen S-400 alımının askeri dengeler açısından BAE için kritik olduğu ifade ediliyor.

Kaynaklar, normal şartlarda Cuma günü Türkiye'nin S-400'lerin üçüncü bir ülkeye satışı için görüşmelere başlandığını kamuoyuna duyurmayı planladığını ancak bu açıklamanın son anda iptal edildiğini belirtti. İptalin gerekçesi hakkında ise detay verilmedi. Rusya'nın bu satışa neden izin verdiği sorusu ise Ankara kulislerinde farklı bir tartışmayı beraberinde getirdi. Siyasi analistler, Moskova'nın bu jest karşılığında Ankara'dan bazı tavizler isteyebileceğini öngörüyor. Türkiye ile Rusya arasında hayati önem taşıyan ve henüz yenilenmemiş olan dev doğalgaz anlaşması üzerindeki müzakerelerin halen devam etmesi, bu taviz senaryolarını güçlendiriyor.