İngiltere'de tarlasında kaybettiği çekicini metal dedektörüyle arayan bir çiftçi, şans eseri 1.75 milyon sterlin değerindeki Roma dönemine ait dev bir hazineye ulaştı. Toprağın 1500 yıldır gizlediği 15 binden fazla altın ve gümüş sikke ile mücevherden oluşan "Hoxne Hazinesi", dünya arkeoloji tarihinin en önemli keşifleri arasına girdi.

İngiltere'nin Suffolk kentinde tarlada kaybettiği çekici arayan bir çiftçi, metal dedektörü sayesinde Roma dönemine ait tarihin en büyük altın ve gümüş koleksiyonlarından birini keşfetti. Yaklaşık 1,75 milyon sterlin değerindeki 15 bin parçalık Hoxne Hazinesi, Roma İmparatorluğu'nun Britanya'daki son günlerine ışık tutuyor. İngiltere'deki Suffolk bölgesinde yaşayan çiftçi Peter Whatling, arazisinde çalışırken değerli bir çekicini kaybetti. Çekici bulabilmek için arkadaşı Eric Lawes'ten yardım isteyen çiftçi, arkadaşının getirdiği metal dedektörüyle tarlada arama yapmaya başladı. Dedektörün arazinin belirli bir noktasında üst üste sinyal vermesi üzerine toprağı kazmaya başlayan ikili, hayatlarının sürpriziyle karşılaştı. Toprağın altında 15 binden fazla altın, gümüş sikke ve değerli mücevher bulan iki arkadaş durumu hemen arkeoloji uzmanlarına bildirdi.

16 Kasım 1992 tarihinde yapılan bu tesadüfi keşfin ardından yetkililer 17 Kasım 1992 sabahı bölgede acil kazı çalışması başlattı. Arkeologların titiz incelemeleri sonucunda toprağın altından 14 bin 865 adet altın, gümüş ve bronz Roma sikkesi ile yaklaşık 200 adet değerli mutfak eşyası ve mücevher çıkarıldı. 1500 yıldan fazla süre boyunca bozulmadan toprak altında kalan koleksiyon, 1993 yılında İngiliz hükümeti tarafından resmi olarak ulusal hazine ilan edildi. Uzmanların yaptığı incelemelere göre bu devasa servet 5. yüzyılın başlarında özenle hazırlanmış ahşap bir kutunun içine yerleştirilerek toprağa gömüldü.

Tarihçiler hazinenin gömüldüğü döneme ilişkin önemli verilere ulaştı. O dönemde Britanya topraklarındaki Roma yönetimi gitgide zayıflıyor, bölge büyük bir siyasi istikrarsızlık ve istila tehdidiyle karşı karşıya kalıyordu. Roma elitlerinin servetlerini istilacılardan geçici olarak korumak amacıyla bu yönteme başvurduğu tahmin ediliyor. Ailenin kim olduğu ya da bu serveti geri almak için neden dönmediği bilinmese de ahşap kutunun kalıntıları o dönemin üretim tekniklerini ve zenginlik kalıplarını anlamayı sağladı.

Kayıp bir çekici ararken ortaya çıkarılan Hoxne Hazinesi, bugün dünya çapındaki Roma arkeolojisi araştırmalarında en önemli referans noktası sayılıyor. Keşfin ardından koruma altına alınan parçaların tamamı Londra'daki British Museum koleksiyonuna dahil edildi. Yapılan değerleme çalışmalarının ardından 1,75 milyon sterlin değer biçilen hazinenin ödülü, arazi sahibi ile kaşif arasında paylaştırıldı. Bu olay, vatandaşların tesadüfen buldukları tarihi eserleri zaman kaybetmeden resmi makamlara bildirmesinin önemini gösteren en büyük küresel örneklerden biri oldu.