ABD Başkanı Donald Trump, şubat ayında pek çok ülkeye karşı uygulanmaya başlanan ve süresi dolmak üzere olan yüzde 10'luk gümrük vergisinin yerini alacak yeni bir adım attı. Trump'ın yeni gümrük tarifesi hazırlıkları küresel ticarette tansiyonu yükseltirken, Türkiye için öne çıkan tablo dikkat çekti. İşte detaylar...

Geçici gümrük vergisinin süresi dolmak üzereyken ABD Başkanı Trump, bu kez "zorla çalıştırma" gerekçesini öne sürerek aralarında müttefiklerinin de olduğu 80'den fazla ülkeye yeni tarifeler getirdi. Yeni düzenleme kapsamında İngiltere, Meksika, Kanada, Avustralya, Hindistan, Çin ve Avrupa Birliği'nin (AB) 27 üyesinin de aralarında bulunduğu 80'den fazla ülkeye yüzde 10 ve yüzde 12,5 oranında gümrük vergisi uygulanacak.

Arjantin, Bangladeş, Kamboçya, Kanada, Ekvador, El Salvador, Guatemala, Honduras, Hindistan, Endonezya, Ürdün, Malezya, Meksika, Pakistan, Sri Lanka, Trinidad ve Tobago ile Birleşik Krallık yüzde 10 oranında gümrük vergisine tabi olacak. AB ve Tayvan menşeli ürünler için En Çok Kayrılan Ülke vergi oranı dikkate alınarak toplam vergi yükü yüzde 10, Japonya, Güney Kore ve İsviçre ürünleri için ise yüzde 12,5 olacak.

Çin, Hong Kong, Avustralya, Yeni Zelanda, Filipinler, Singapur, Tayland, Vietnam, Türkiye, Rusya, Norveç, Kazakistan, Bahreyn, Mısır, Irak, İsrail, Kuveyt, Libya, Fas, Umman, Katar, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Cezayir, Angola, Nijerya, Güney Afrika, Bahamalar, Brezilya, Şili, Kolombiya, Kosta Rika, Dominik Cumhuriyeti, Guyana, Nikaragua, Peru, Uruguay, Venezuela için ise gümrük vergisi oranı yüzde 12,5 olarak uygulanacak. Yeni tarifelerin, 1974 tarihli Ticaret Yasası'nın 301. Maddesi kapsamında uygulanacağı belirtildi. Söz konusu hüküm, zorla çalıştırma uygulamalarına başvuran ülkelere karşı önlem alınmasını öngörüyor.

Yüksek Mahkeme, uygulamaya sokulan yüzde 10'luk gümrük vergisini şubat ayında aldığı kararla yasa dışı bulmuştu. ABD Anayasası'na göre vergi koyma yetkisi Kongre'ye ait. Ancak Trump geçen yıl nisan ayında başkana ulusal acil durumlarda uluslararası ekonomik işlemleri düzenleme yetkisi veren yasa kapsamında yüzde 10'luk gümrük tarifesi açıklamıştı. Bunun üzerine Trump, başka bir ticaret yasasına dayanarak yüzde 10'luk yeni bir tarife açıkladı. Ancak bu yasa tarifelerin en fazla 150 gün uygulanmasına izin veriyor. Söz konusu tarifelerin bugün gece yarısından bir dakika sonra sona ermesi öngörülüyordu.

Yeni tarifeler ABD'nin müttefikleri ve önemli ticaret ortaklarının tepkisini çekti. Avustralya ve Brezilya, tarifeleri "gerekçesiz" olarak niteleyerek kaldırılmaları için girişimde bulunacaklarını açıkladı. Norveç Dışişleri Bakanı da yeni tarifelerin herhangi bir dayanağı olmadığını söyledi. ABD'nin en büyük ticaret ortaklarından Kanada ise "hedef alınmaması gerektiğini" belirterek zorla çalıştırma yoluyla üretilen malların ithalatıyla mücadelede öncü ülkelerden biri olduğunu savundu. Anayasa hukukçuları ve ekonomi uzmanları, Trump’ın ticaret politikasındaki bu hamlesini "başkanlık yetkilerinin aşılması" olarak değerlendiriyor.

Peterson Uluslararası İktisat Enstitüsü Kıdemli Uzmanı Alan Wolff, İngiliz gazetesi The Guardian'a yaptığı değerlendirmeye Anayasa'ya göre vergi yetkisinin tamamen Kongre'ye ait olduğunu belirtti. Wolff, yeni gümrük vergilerinin mahkemeye taşınması durumunda Yüksek Mahkeme tarafından yeniden iptal edilmesinin yüksek bir ihtimal olduğunu dile getirdi. İran savaşının etkisiyle fırlayan enerji fiyatları enflasyonu son üç yılın zirvesine taşırken halkın tarifelere olan tepkisi de büyüyor. Guardian için yapılan Harris Poll anketine göre Amerikalıların yüzde 70’i Trump'ın tarifeleri yüzünden daha yüksek fiyatlar ödediğini belirtiyor. Seçmenlerin yüzde 72'si tarifelerin tüketiciler üzerinde olumsuz etki yarattığını düşünüyor.