Dünyanın farklı coğrafyalarında yetişen bazı meyveler, kısa hasat dönemi, sınırlı üretim ve taşımaya uygun olmamaları nedeniyle pek çok ülkede bilinmiyor. Tropikal ormanlardan dağ yamaçlarına kadar uzanan bölgelerde yetişen bu ender meyveler, görünümleri ve özellikleriyle merak uyandırıyor.

Dünyada bildiğimiz elma, muz, portakal ya da çilekten çok daha fazlası var. Tropikal iklimlerde, yerel pazarlarda ya da yalnızca belirli bölgelerde yetişen bazı meyveler, raf ömrünün kısa olması ve sınırlı üretim nedeniyle geniş kitlelere ulaşamıyor. Bu nedenle birçok kişi için adı bile yabancı olan bu meyveler, son yıllarda sıra dışı görüntüleri ve farklı tatlarıyla ilgi çekiyor.

Cupuacu: Cupuacu, ağırlıklı olarak Amazon yağmur ormanlarının vahşi doğasında yetişen sıra dışı meyvelerden biri. Peru’nun bazı bölgelerinde yerel halk tarafından da yetiştirilen bu meyve, yaklaşık 20 santimetreye ulaşan boyu ve 2 kilograma yaklaşan ağırlığıyla dikkat çekiyor. Dışarıdan bakıldığında kalın kabuğu ve yabani görünümüyle sert bir meyveyi andırsa da iç kısmında yumuşak, aromatik ve lezzetli bir posa bulunuyor. Hoş kokulu özüyle öne çıkan Cupuacu; B1, B2 ve B3 vitaminleri bakımından zengin yapısıyla bağışıklığı desteklerken, içerdiği antioksidanlarla vücut direncine katkı sağlıyor. Meyvenin en dikkat çeken yanı ise tadında saklı. Kakao, muz, armut ve ananası çağrıştıran aroması sayesinde Brezilya’da yalnızca taze tüketilmiyor; dondurma, reçel, tatlı ve meyve suyu gibi birçok farklı üründe de kullanılıyor.

Çerimoya: Çerimoya, And Dağları’nın bereketli yamaçlarında yetişen ve özellikle Arjantin ile Şili hattında bilinen özel meyvelerden biri olarak öne çıkıyor. Güney Afrika’da da yetiştirilen bu nadir meyve; yeşile çalan kabuğu, düzensiz oval formu ve 500 grama kadar ulaşabilen ağırlığıyla dikkat çekiyor. Tatlı kokusu ve yumuşak iç dokusuyla tropikal meyveler arasında ayrı bir yere sahip olan çerimoya; vitamin, mineral ve antioksidan bakımından zengin içeriğiyle de değerli görülüyor. Meyvenin özü özellikle tatlılarda, dondurma üzerinde ve salatalarda kullanılabiliyor. Çerimoyayı asıl farklı kılan ise çok katmanlı aroması. Muz, ananas, çilek ve vanilyayı aynı anda hatırlatan tadı nedeniyle dünyanın en lezzetli tropikal meyveleri arasında gösteriliyor. Hatta ünlü yazar Mark Twain’in çerimoya için “insanoğlunun tattığı en lezzetli meyve” sözünü söylediği sık sık aktarılıyor.

Mangosten: Mangosten, Endonezya kökenli tropikal meyveler arasında yer alıyor ve Güney Asya’nın bazı ülkelerinde de yetişiyor. Dış kabuğundaki koyu mor rengiyle dikkat çeken bu meyve, kalın kabuğunun içinde küçük, beyaz ve sulu dilimler barındırıyor. Yenilebilir kısmı üçgenimsi yapısıyla kolayca ayrılırken, tadı tatlı ve hafif ekşimsi aromasıyla öne çıkıyor. Bu özelliği nedeniyle mangosten, birçok yerde “tropik meyvelerin kraliçesi” olarak anılıyor. C vitamini bakımından zengin olan meyve, bağışıklık sistemini destekleyen içeriğiyle dikkat çekiyor. Yağ ve kolesterol içermemesi de onu hafif tropikal meyveler arasında öne çıkarıyor. Güney Asya ülkelerinde özellikle yaz aylarında meyve suyu, tatlı ve serinletici içeceklerde sıkça kullanılan mangosten, kalın kabuğuna rağmen iç kısmındaki yumuşak ve ferahlatıcı dokusuyla ilgi görüyor.

Mucize meyve: Mucize meyve, Batı Afrika’nın tropikal ormanlarında yetişen küçük, kırmızı renkli ve etkisiyle şaşırtan ender meyvelerden biri. Onu sıra dışı yapan asıl özellik tadı değil, yendikten sonra ağızda oluşturduğu algı değişimi. İçeriğinde bulunan “miraculin” adlı doğal protein, ekşi tatların bir süreliğine tatlı gibi hissedilmesine neden olabiliyor. Bu nedenle limon gibi yoğun ekşi bir yiyecek tüketildiğinde bile damakta beklenmedik şekilde tatlı bir aroma oluşabiliyor. Tat algısını geçici olarak değiştiren bu özelliği, mucize meyveyi bilim dünyasının da ilgisini çeken meyveler arasına taşıyor. Özellikle kemoterapi sonrası tat alma duyusunda değişiklik yaşayan kişiler üzerindeki etkileri üzerine araştırmalar sürdürülüyor.

Durian: Durian, Güney Asya’da “meyvelerin kralı” olarak anılan en sıra dışı tropikal meyvelerden biri. Endonezya ve Malezya kökenli olan bu meyve, bugün sınırlı sayıda türüyle biliniyor. Dış görünüşü kadar kokusuyla da dikkat çeken durian; yeşil, dikenli kabuğu, 30 santimetreye ulaşabilen boyu ve 4 kilograma kadar çıkabilen ağırlığıyla oldukça gösterişli bir yapıya sahip. Ancak onu asıl meşhur eden özelliği keskin ve ağır kokusu. Bu nedenle Singapur, Tayland, Çin ve Japonya’da bazı toplu alanlara alınması yasaklanabiliyor. Kokusuna rağmen iç kısmı bambaşka bir deneyim sunuyor. Kremamsı dokusuyla öne çıkan durianın tadı; badem, vanilya ve muzu çağrıştıran tatlı bir aromaya benzetiliyor. Bu yüzden durian, kimileri için ilk lokmada vazgeçilmez bir lezzete dönüşürken, kimileri için ağır kokusu nedeniyle bir daha denenmek istenmeyen meyveler arasında yer alıyor.

Afrika boynuzlu salatalık: Afrika boynuzlu salatalık, diğer adıyla Kiwano, görünümüyle ilk bakışta dikkat çeken en eski meyve türlerinden biri olarak kabul ediliyor. Yaklaşık 3 bin yıllık geçmişe sahip olduğu belirtilen bu meyve, sarı-turuncu renkteki dikenli kabuğu nedeniyle “boynuzlu salatalık” adıyla anılıyor. Bazı bölgelerde farklı isimlerle de bilinen Kiwano’nun iç kısmı, bol çekirdekli ve jel kıvamında yeşil bir yapıdan oluşuyor. 5 ila 10 santimetre uzunluğa ulaşabilen meyvenin tadı ise salatalık ile limon arasında ferahlatıcı bir aromaya benzetiliyor. C vitamini bakımından zengin kabuğuyla da öne çıkan Afrika boynuzlu salatalık, geleneksel kullanımda cilt sorunlarından idrar ve böbrek rahatsızlıklarına kadar farklı alanlarda değerlendiriliyor. Hafif ekşimsi tadı ve sıra dışı görüntüsüyle Kiwano, egzotik meyveler arasında en merak edilen türlerden biri olarak öne çıkıyor.

Jabuticaba: Jabuticaba, Güneydoğu Brezilya’ya özgü, görünümüyle dikkat çeken nadir tropikal meyvelerden biri. Mor renkli bu meyveyi ilginç kılan en önemli özellik, diğer birçok meyvenin aksine dallarda değil doğrudan ağacın gövdesinde yetişmesi. Bu nedenle uzaktan bakıldığında gövdeye tutunmuş üzüm tanelerini andırıyor. Sert kabuğunun içinde sulu ve aromatik bir meyve özü bulunan jabuticaba, özellikle reçel, meyve suyu ve fermente içecek yapımında kullanılıyor. Ancak raf ömrünün çok kısa olması, bu meyvenin yetiştiği bölgenin dışına taşınmasını zorlaştırıyor. Bu yüzden jabuticaba, çoğunlukla yerel pazarlarda ve üretildiği bölgelerde tüketilebilen özel lezzetler arasında yer alıyor.

Physalis: Physalis, Güney Amerika kökenli egzotik meyveler arasında yer alıyor ve görünümüyle ilk bakışta dikkat çekiyor. İnce, fener şeklini andıran zarif yaprakların içinde gelişen bu küçük meyve, Türkiye’de daha çok altın çilek adıyla biliniyor. Parlak sarı-turuncu rengi, tatlı ve hafif ekşimsi aromasıyla hem taze tüketimde hem de tatlı sunumlarında tercih ediliyor. C vitamini ve antioksidan bileşikler bakımından öne çıkan physalis, pastalarda, meyve tabaklarında ve özel sunumlarda sıkça kullanılıyor. Son yıllarda dekoratif görüntüsü sayesinde şeflerin tabak süslemelerinde de ilgi gören meyvelerden biri haline geldi.

Rambutan: Rambutan, Güneydoğu Asya’da yetişen ve dış görünüşüyle hemen dikkat çeken egzotik meyvelerden biri. Oval yapıya sahip olan bu meyvenin kabuğu, pembemsi-kırmızı tonları ve üzerindeki yumuşak tüyleriyle oldukça sıra dışı bir görüntü sunuyor. Adını, Malaycada “saç” anlamına gelen “rambut” kelimesinden alan rambutan, bu tüylü kabuğuyla diğer tropikal meyvelerden kolayca ayrılıyor. Sonbahar ve ilkbahar sonlarında meyve veren rambutan ağaçlarının ürünü, kabuğu soyulduğunda üzümü andıran sulu ve ferahlatıcı bir iç kısma sahip. Tatlı aromasıyla taze tüketilen bu meyve, karbonhidrat ve protein içeriğiyle de kısa sürede enerji ve ferahlık hissi veren tropikal lezzetler arasında gösteriliyor.

Ackee: Ackee, Batı Afrika’nın tropikal bölgelerinde yetişen ve görünümüyle diğer meyvelerden kolayca ayrılan nadir türlerden biri. Aynı zamanda Jamaika’nın ulusal meyvesi olarak bilinen Ackee, olgunlaştığında açılan kabuğu ve beyni andıran iç yapısıyla oldukça ilginç bir görüntüye sahip. Ancak bu meyveyi özel kılan yalnızca görünüşü değil, tüketim şekli de. Ackee’nin güvenle yenebilmesi için tamamen olgunlaşması gerekiyor. Olgunlaşmadan toplanan meyveler bazı zararlı doğal bileşikler içerebildiği için tüketilmiyor ve bu nedenle hasat zamanı büyük önem taşıyor. Tam olgunluğa ulaştığında ise Ackee, özellikle Jamaika mutfağında sebze yemeklerinde, kahvaltılık tariflerde ve tuzlu balıkla hazırlanan geleneksel yemeklerde sıkça kullanılıyor.

Egzotik meyveler tüketirken nelere dikkat edilmeli? Egzotik meyveler renkleri, kokuları ve farklı görünümleriyle merak uyandırsa da her biri aynı şekilde tüketilmiyor. Bazı türlerin kabuğu yenmezken, bazı meyvelerin çekirdekleri ya da olgunlaşmamış kısımları tüketim için uygun olmayabiliyor. Bu nedenle ilk kez denenecek tropikal meyvelerde küçük porsiyonlarla başlamak daha güvenli bir tercih olabilir. Alerji riski, sindirim hassasiyeti, kronik rahatsızlık ya da özel bir beslenme düzeni söz konusuysa yeni ve alışılmadık meyveleri tüketmeden önce uzman görüşü almakta fayda var.

Dünyanın en nadir meyvesi hangisidir? Dünyanın en nadir meyvesi için tek bir türü göstermek kolay değil. Çünkü bazı meyveler yalnızca belirli iklimlerde yetişiyor, bazıları kısa raf ömrü nedeniyle geniş pazarlara ulaşamıyor, bazıları ise sınırlı üretildiği için sadece yerel bölgelerde biliniyor. Jabuticaba, durian, mucize meyve ve cupuacu; dar coğrafyalarda yetişmeleri ve her ülkede kolay bulunmamaları nedeniyle en nadir egzotik meyveler arasında gösteriliyor.

Durian neden yasak? Durianı yasaklı ya da kısıtlı hale getiren en önemli özellik keskin kokusu. Meyvenin ağır kokusu kapalı alanlarda uzun süre kalabildiği için bazı ülkelerde otel, toplu taşıma ve kapalı mekanlara durian ile girilmesine izin verilmiyor. Bu yasak, meyvenin tadından çok kokusunun çevredekileri rahatsız etmesi nedeniyle uygulanıyor. (Kaynak: Gzt/Lokma)