Türkiye'nin Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi satın almasının ardından uygulanan yaptırımlar nedeniyle, bedelini ödemesine rağmen teslim alamadığı F-35 savaş uçaklarına ilişkin yeni detaylar ortaya çıktı. Ankara'ya ulaştırılması planlanan uçakların nasıl teslim edileceğine yönelik yol haritası da netleşmeye başladı.

GZT'de yer alan habere göre, Türkiye'nin S-400 hava savunma sistemi alımı sonrası askıya alınan F-35 savaş uçağı programına dönüşü, ABD'de değişen siyasi iklimle birlikte yeniden masaya yatırılıyor. Washington yönetiminin ambargoları esnetme sinyalleri ve ABD Başkanı Donald Trump'ın müttefiklere silah satışına müdahale edilmesine karşı çıkan sert açıklamaları, yıllardır Amerikan hangarlarında bekleyen altı adet F-35 jetinin Türkiye'ye teslimat ihtimalini güçlendirdi. Milli Savunma Bakanlığı'nın S-400 sistemlerinin Birleşik Arap Emirlikleri'ne devri konusunda yürüttüğü görüşmeler, hem CAATSA yaptırımlarının aşılması hem de Rusya ile diplomatik bağların korunması için stratejik bir zemin oluşturuyor.

Hürriyet gazetesine süreci değerlendiren Türk polimer bilimcisi Ergün Kırlıkovalı'ya göre, jetlerin iadesi için öncelikle yaptırımların kalktığının Kongre'ye bildirilmesi ve Türkiye'nin haksız yere feshedilen ortaklık anlaşmasına yeniden taraf yapılması gerekiyor. Hukuki zemin sağlandıktan sonra, Türkiye'nin dondurulan 1.4 milyar dolarlık hakkı ile uçakların yedi yıllık hangar ve bakım masrafları masaya gelecek.

Ankara'nın, ABD Hazinesi'nde tutulan parasından doğan faiz gelirini öne sürerek bu tutarı bakım maliyetlerinden düşürmeyi talep etme hakkı bulunuyor.

F-35'ler yalnızca birer savaş uçağı değil, aynı zamanda saniyede gigabaytlarca veri işleyen uçan dev bilgisayarlar olarak görev yapıyor. Bu nedenle, Türk Hava Kuvvetleri'nin siber altyapısının, jetlerin küresel operasyonel ağı olan ALIS veya yeni planlanan ODİN sistemlerine bağlanabilmesi için Pentagon tarafından detaylı bir denetimden geçirilip akredite edilmesi şart. Söz konusu dijital güvenlik onayı alınmadan uçakların teslimatı ve operasyonel kullanımı mümkün görünmüyor.

Luke Hava Üssü'nde "derin uyku" adı verilen sıkı bir prosedürle, korozyona karşı koruyucu sıvılarla muhafaza edilen altı uçağın uçuşa hazır hale gelmesi ciddi bir mühendislik mesaisi gerektiriyor. Jetlerin hidrolik hatları tamamen yenilenecek, kauçuk contalar test edilecek ve görünmezliği sağlayan hassas polimer boyada oluşan deformasyonlar kazınıp baştan onarılacak.

Ayrıca geride kalan yedi yılda yaşanan teknolojik ilerlemeler nedeniyle uçakların elektronik donanımları tamamen sökülerek en güncel TR-3 uçuş yazılımlarıyla modernize edilecek. Uzmanlara göre bu uyandırma ve onarım işlemi 6 ila 12 ay sürebilirken, ABD'ye gidecek Türk pilotlarının da yeniden kapsamlı bir uçuş eğitiminden geçmesi gerekecek.

Türkiye'nin F-35 programına geri dönme ihtimali, Ortadoğu ve Doğu Akdeniz'de hava üstünlüğünü kaybetmekten çekinen ülkeleri harekete geçirdi. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Yunanistan destekçileri ve Amerikan Ermeni Ulusal Komitesi (ANCA), Türkiye'ye jet verilmemesi için Washington'da devasa bir lobi kampanyası yürütüyor. İsrail yanlısı kurumlar F-35 kodlarının sızdırılabileceği gibi güvenlik iddialarını Amerikan Kongresi'nde sıkça gündeme getirerek satışı engellemeye çalışıyor.

Türkiye'nin programdan çıkarılmasıyla TUSAŞ, Alp Havacılık ve AYESAŞ gibi şirketlerin milyarlarca dolarlık üretim payları başka ülkelere devredilmiş olsa da, Ankara için Roketsan ve Aselsan imzalı yerli mühimmatların (SOM-J) F-35'lere entegrasyonu gibi yeni stratejik kapılar açılabilir. Ayrıca savunma uzmanları, beşinci nesil jetlerin filoya katılmasının yerli savaş uçağımız KAAN projesine zarar vermeyeceğini, aksine Türk Hava Kuvvetleri'ne kazandıracağı ağ merkezli operasyon ve sensör füzyonu tecrübesiyle KAAN'ın gelişim sürecini doğrudan besleyeceğini vurguluyor.