Türkiye'ye olan doğalgaz borcunu ödemeyen Bulgaristan, Ankara ile masaya oturarak önemli bir enerji işbirliğine imza attı. Yapılan anlaşma dünya enerji çevrelerinde gündem oldu.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar'ın yılbaşından itibaren dile getirdiği "Türkiye Petrolleri'ni yurt dışında büyütme" stratejisi, uluslararası enerji şirketleriyle imzalanan işbirliği anlaşmalarıyla somutlaşmaya başladı. Söz konusu strateji kapsamında TPAO'nun 2028'de günlük yaklaşık 500 bin varil petrol ve doğal gaz üretimine ulaşması, sonraki aşamada ise üretimini günlük 1 milyon varile çıkarması hedeflenirken şirketin Irak'taki Kerkük ortaklığının ardından Bulgaristan'ın Karadeniz'deki Khan Tervel sahasına katılması bu vizyonun son halkası oldu.

TPAO'nun Bulgaristan hamlesi, 18 Şubat'ta imzalanan ortaklık anlaşmasının Bulgaristan Bakanlar Kurulu tarafından temmuz sonunda onaylanmasıyla resmiyet kazandı.

Kararla birlikte TPAO Bulgaristan'ın Karadeniz'deki münhasır ekonomik bölgesinde yer alan Khan Tervel Blok 1-26 sahasındaki petrol ve doğal gaz arama ruhsatına yüzde 33 payla ortak oldu. Böylece şirket, Shell'in operatörlüğünde yürütülecek arama faaliyetlerine yeni ruhsat sahibi olarak katılırken, projedeki ortaklık yapısı yüzde 42 Shell, yüzde 33 TPAO ve yüzde 25 Avusturyalı enerji şirketi OMV olarak şekillendi.

Yaklaşık 3 bin 800 kilometrekare büyüklüğündeki saha, Türkiye'nin Karadeniz'deki en büyük doğal gaz keşfi olan Sakarya Gaz Sahası'na yakın konumuyla dikkati çekiyor. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Bayraktar, daha önce yaptığı açıklamada ilk aşamada sahada Shell ile birlikte sismik çalışmalar yürütüleceğini, ardından arama kuyusu açılmasının planlandığını ve projenin yaklaşık 5 yıllık arama ruhsatı kapsamında ilerleyeceğini belirtmişti.

Sakarya Gaz Sahası'nda edinilen derin deniz arama ve üretim tecrübesini bölgeye taşımayı hedefleyen TPAO'nun bu ortaklıkla Karadeniz'deki uluslararası deniz arama faaliyetlerini genişletmesi ve küresel enerji şirketleriyle teknik işbirliğini güçlendirmesi bekleniyor.

TPAO, Bulgaristan'daki deniz arama faaliyetlerinin yanı sıra Kerkük ortaklığıyla uluslararası kara üretim portföyünü de genişletti. Anlaşma kapsamında TPAO, bp ve ConocoPhillips ile birlikte Kerkük'teki Baba ve Avanah kubbeleri ile Bai Hassan, Jambur ve Khabbaz sahalarını geliştirmek üzere kurulan konsorsiyuma yüzde 15 payla katıldı.

Irak'ın Maden Çıkaran Endüstriler Şeffaflık Girişimi'nin (EITI) son saha bazlı verilerine göre, TPAO'nun ortak olduğu sahalarda günlük yaklaşık 300 bin varil petrol üretimi gerçekleştiriliyor. Projenin ilk aşamada 3 milyar varil petrol eş değeri hidrokarbon kaynağını kapsadığı değerlendirilirken sözleşme alanının toplamda 20 milyar varil petrol eşdeğeri kaynak potansiyeline sahip olduğu öngörülüyor.

Uzmanlar, Kerkük ortaklığının TPAO'nun yurt dışındaki üretim kapasitesini güçlendirmesinin yanı sıra Türkiye'nin enerji arz güvenliği ve bölgesel enerji merkezi olma hedefi açısından da stratejik önem taşıdığına dikkati çekiyor.

TPAO, son dönemde dünyanın önde gelen enerji şirketleriyle kurduğu ortaklıklar ve işbirliği anlaşmalarıyla uluslararası ağını genişletmeye devam ediyor. Kerkük ve Bulgaristan projeleriyle bp, ConocoPhillips, Shell ve OMV gibi küresel enerji şirketleriyle stratejik ortaklıklarını güçlendiren şirket, yılın ilk yarısında uluslararası enerji devleriyle yeni işbirliklerine imza attı. Bu kapsamda şirket, ocakta ABD'li ExxonMobil'in iştiraki ESSO Exploration International Limited ile Karadeniz, Akdeniz ve diğer potansiyel bölgelerde petrol ve doğal gaz arama faaliyetlerini kapsayan mutabakat zaptı imzaladı. Şubatta ABD'li Chevron ile Türkiye'de ve yurt dışında petrol ve doğal gaz arama ile üretim alanlarında işbirliğini öngören mutabakat zaptı imzalayan şirket, İngiliz enerji şirketi bp ile ise petrol ve doğal gaz alanında stratejik işbirliği anlaşmasına vardı.

Şirket ayrıca nisanda da Fransız enerji şirketi TotalEnergies ile Karadeniz'de ve uluslararası alanlarda ortak arama fırsatlarının değerlendirilmesini amaçlayan işbirliğini mutabakat zaptıyla resmileştirdi. Böylece TPAO, yurt içinde Gabar ve Sakarya gibi stratejik sahalardaki arama ve üretim faaliyetlerini sürdürürken yurt dışında kara üretim projeleri ile deniz arama faaliyetlerine katılarak "Türkiye Petrolleri'ni yurt dışında büyütme" stratejisini adım adım hayata geçiriyor.

Uluslararası veri şirketi Primary Vision Network Enerji ve Ekonomi Analisti Osama Rizvi, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, TPAO'nun Irak'taki Kerkük projesinin ardından Bulgaristan hamlesiyle uluslararası alandaki varlığını güçlendirdiğini söyledi. Rizvi, söz konusu adımların Türkiye'yi yalnızca bir enerji transit ülkesi olmanın ötesine taşıdığını belirterek, sözlerini şöyle sürdürdü: "Üretim projelerinde doğrudan pay sahibi olmak, Türkiye'ye gelir elde etme, arz seçeneklerini çeşitlendirme ve arama, üretim, boru hatları, ticaret ile rafinaj gibi enerji değer zincirinin farklı halkalarında daha fazla söz sahibi olma imkanı sunuyor. Böylece Türkiye yalnızca coğrafi avantajına değil, sahip olduğu enerji varlıklarına dayanan stratejik bir etki alanı da kazanıyor." Norveç'teki Oslo Üniversitesinde Doktora Sonrası Araştırma Görevlisi Francesco Sassi de TPAO'nun son yıllarda faaliyet alanını önemli ölçüde genişlettiğini ifade ederek, "TPAO, Türkiye'nin enerji diplomasisinin önemli aktörlerinden biri haline geldi ve bu durum Ankara'nın son yıllarda daha iddialı hale gelen dış politika yaklaşımının da önemli bir unsurunu oluşturuyor." dedi.

Sassi, Türkiye'nin giderek daha iddialı bir politika izlediğine işaret ederek, şunları kaydetti: "Bu adımların önemli bir bölümü, Ankara'nın Mavi Vatan vizyonunun yalnızca Türkiye'nin çevresindeki geniş coğrafyada nüfuzunu artırma hedefiyle değil, aynı zamanda enerji ihtiyaçları ve enerji çıkarlarıyla da yakından bağlantılı olduğunu gösteriyor. Gelecekte ise Karadeniz'deki uluslararası arama ve geliştirme projelerinde, özellikle Avrupalı enerji şirketleriyle kurulabilecek işbirlikleri, TPAO'nun uluslararası profilini güçlendirebilir ve Ankara'nın enerji alanındaki stratejik hedeflerini destekleyen önemli bir araç haline gelebilir."