Uğur Kakascı, Tolga Özbek'in sitesinde "TB3’te İtalyan ortaklığı bizi mi büyütür, yoksa gelecekteki rakiplerimizi mi?" başlıklı bir yazı kaleme aldı. İtalyanların bu tarz ortaklıklarla kendi silahlarını ortaya çıkardığını aktaran Kakascı önemli tespitlerde bulundu. İşte o yazı...

TB-3 Astore Levante: İtalyanların kendi geliştirdikleri faydalı yük ve mühimmat paketini TB-3 platformuna entegre ederek bu pakete/konfigürasyona verdikleri ticari ad! Astore İtalyanca’da “Çakır kuşu” demek ve üzerindeki mühimmatın (bizdeki CİRİT benzeri) da adı. Levante ise “Doğu” anlamına geliyor; Akdeniz/Doğu Akdeniz operasyon alanını temsil eden jeopolitik bir terim. Biraz da bize gönderme sanırım.

İtalyan’lar F-35B’lerin yanına konuşlandıracak kısa pistli, katlanabilir kanatlı bir İHA arıyordu. Bulmuş oldular. Gövde bizden; İtalyanlar kendi markalarını vitrine çıkarıyor. Elbette bunun önemli avantajları var. Avrupa pazarına erişim, NATO sertifikasyon süreçleri, yeni müşterilere ulaşma, ortak üretim, lojistik ağlar ve küresel tedarik zincirlerine entegrasyon küçümsenecek kazanımlar değil.

Hiçbir savunma sanayisi şirketi dünyada tek başına büyümüyor. Peki, İtalyanları nasıl bilirsiniz? Ben de uzun yıllar çalıştım kendileriyle. İtalya’nın savunma sanayisine baktığınızda dikkat çekici bir özellik görürsünüz. İtalyanlar ortaklıklardan “öğrenerek” büyür.

Projelerde yalnızca parça üretmediler; A’dan Z’ye her şeyini de yakından öğrendiler. Örneğin, Bell lisansı altında helikopter üreterek Agusta dev bir firmaya dönüştü. Westland ile ortaklıkları tamamen satın alıp yutmaları ile sonuçlandı. Oto Melara, Almanya ile top üretim ortaklığıyla doğdu. Fransız FREMM’inden ABD Donanması’na sattıkları Constellation fırkateynini çıkardılar. Leonardo’nun küresel pazarda “jet eğitim uçağının kralı” diye sattığı M-346’nın kökeni Rus Yak-130 projesidir.

Örnekler çok. “Ne yani, biz de yaptık!” diyenler de haklı. F-16, CN-235, Cougar ve ATAK gibi projeler bize sadece platform kazandırmadı; savunma sanayimizin bilgi ve insan kaynağının oluşmasına da katkı sağladı. Peki aynı süreç bugün bizim için tersine işliyor olabilir mi? Bu soruyu bence küçümsemeyin!

Üstelik Avrupa artık 10 yıl önceki Avrupa değil. Ukrayna savaşıyla birlikte İHA ekosistemine milyarlarca avroluk yatırım yapılıyor. Leonardo’dan Airbus’a, Dassault’dan Rheinmetall’e kadar birçok şirket yeni nesil insansız sistemler üzerinde çalışıyor. Yani Türkiye’nin karşısında artık birkaç rakip değil, hızla büyüyen bir ekosistem var. İşte bu yüzden asıl sorunun “Onlar öğrenmeden bir sonraki seviyeye geçebiliyor muyuz?” olması gerektiğini düşünüyorum.

Türkiye’nin gerçek avantajı artık sadece platform değildir: o eşsiz zaman ve doktrin liderliği! Bu zaman avantajını; yeni teknolojilere dönüştürebildiğimiz sürece önde kalırız. Savunma sanayiinde liderlik, bugünün en iyi ürününe sahip olmak değil! Liderlik; rakipler sizin bugünkü ürününüze yetiştiğinde, sizin çoktan yarının teknolojisini üretmeye başlamış olmanızdır.