İstinaf Mahkemesi, e-Devlet ve UYAP üzerinden dosya görüntüleyen milyonlarca kişiyi yakından ilgilendiren bir karara imza attı. "Tebligat bana ulaşmadı" diyerek icra takibine itirazda bulunan kiracının savunması, UYAP kayıtlarına takıldı. Kiracı, tek bir 'tık' ile haksız bulundu.

Kira alacağı nedeniyle başlatılan bir icra takibinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi, dikkat çeken bir karar verdi. Kararda, borçlunun UYAP Vatandaş Portal üzerinden icra dosyasındaki belgeleri incelemesinin, takipten haberdar olduğunun göstergesi kabul edildi. Bu nedenle “Tebligat elime ulaşmadı, yasal sürem başlamadı” düşüncesinin her durumda geçerli olmayabileceğine dikkat çekildi. Kira uyuşmazlıklarında ödeme emri, tebligat ve itiraz süreleri büyük önem taşıyor. Özellikle icra takiplerinde tebligatın usulüne uygun yapılıp yapılmadığı taraflar arasında ciddi hukuki tartışmalara yol açabiliyor.

Söz konusu karar, UYAP Vatandaş Portal kullanımının yasal süreler açısından ne kadar önemli olabileceğini ortaya koydu. Dava, Nişantaşı’nda bulunan bir taşınmazın kiralanmasının ardından kira bedelinin zamanında ödenmediği iddiasıyla açıldı. Milliyet'in haberine göre, müvekkili davada ev sahibi konumunda olan avukat Gizem Gonce, Nişantaşı’nda bulunan taşınmazın kiraya verildiğini, ancak kiracının kira bedelini zamanında ödemediği gerekçesiyle icra takibi başlattıklarını söyledi. İcra takibi kapsamında kiracıya ödeme emri gönderildi. Ancak Kiracı, yapılan tebligatın kendisine ulaşmadığını öne sürdü. Kiracı tarafı, takipten daha sonra ve tesadüfen haberdar olduğunu belirterek tebligatın usulsüz olduğunu savunarak tebliğ tarihine itiraz etti. Kiracı vekili mahkemeye sunduğu dilekçede, müvekkili hakkında başlatılan icra takibine ilişkin tebligatın usulsüz olduğunu ileri sürdü.

Dilekçede borçlunun ödeme emrini teslim almadığı, takipten haricen ve tesadüfen haberdar olduğu ve icra dosyasını 11 Ekim 2024 tarihinde öğrendiği iddia edildi. Ayrıca tebligatın kişinin bilinen son adresine yapılmadığı ileri sürüldü. Tebligat mazbatasında kiracının adreste geçici mi yoksa sürekli mi bulunmadığına ilişkin yeterli açıklamanın olmadığı, bilgi alınan komşunun kimliğinin açık biçimde belirtilmediği ve tebligat gönderilen İzmir adresinin borçlunun fiilen yaşadığı adres olmadığı savunuldu. Bu gerekçelerle ödeme emrinin öğrenme tarihinin 11 Ekim 2024 olarak kabul edilmesi talep edildi.

İlk derece mahkemesi, kiracı tarafının yaptığı başvuruyu değerlendirerek tebligatın usulsüz olduğu yönünde karar verdi. Mahkeme kararında, borçlunun MERNİS adresine gönderilen ilk ödeme emrinin “muhatabın taşındığı” gerekçesiyle iade edildiği belirtildi. Daha sonra aynı MERNİS adresine Tebligat Kanunu’nun 21/2. maddesi kapsamında yeniden tebligat yapıldığı kaydedildi. Mahkeme ayrıca taraflar arasında imzalanan kira sözleşmesindeki adres bilgilerini de değerlendirdi. Kira sözleşmesinde borçlunun adresinin Nişantaşı olarak gösterildiği, kiralanan taşınmazın da aynı bölgede bulunduğu ifade edildi. İlk derece mahkemesi, kira sözleşmesinde belirtilen bilinen adreslere tebligat çıkarılmadan doğrudan MERNİS adresine Tebligat Kanunu’nun 21/2. maddesine göre işlem yapılmasını usulsüz kabul etti. Bunun üzerine kiracının şikâyeti kabul edildi.

Ev sahibi tarafı ise ilk derece mahkemesinin kararına itiraz ederek dosyayı istinafa taşıdı. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi dosyayı yeniden değerlendirdi ve ilk derece mahkemesinden farklı bir sonuca ulaştı. İstinaf incelemesinde özellikle kiracının UYAP Vatandaş Portal üzerinden icra dosyasına yaptığı girişler ve dosyadaki belgeleri hangi tarihlerde görüntülediği ele alındı. Bu inceleme davanın sonucunu değiştiren en önemli ayrıntılardan biri oldu. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi tarafından yapılan değerlendirmede, borçluya çıkarılan ilk tebligatın iade edilmesinin ardından MERNİS adresine Tebligat Kanunu’nun 21/2. maddesi kapsamında 9 Eylül 2024 tarihinde tebligat yapılmasında usulsüzlük bulunmadığı sonucuna varıldı. Ancak karardaki asıl dikkat çekici nokta, borçlunun UYAP Vatandaş Portal üzerinden icra dosyasını hangi tarihte görüntülediğinin incelenmesi oldu. Mahkeme, borçlunun UYAP Vatandaş Portal üzerinden icra takibinden daha önce haberdar olup olmadığının ilk derece mahkemesi tarafından yeterince araştırılmadığına dikkat çekti.

Dosya inceleme kayıtlarına göre kiracının icra dosyasında kendisine gönderilen tebligatları 28 Eylül 2024 tarihinde görüntülediği belirlendi. Takibe dayanak belgeyi ise 4 Ekim 2024 tarihinde, takip talebini de 10 Ekim 2024 tarihinde incelediği tespit edildi. Bu kayıtlar karşısında kiracının “İcra takibinden 11 Ekim 2024 tarihinde haberdar oldum” şeklindeki iddiası istinaf mahkemesi tarafından kabul edilmedi. Mahkemenin değerlendirmesinde yasal şikâyet süresi de önemli rol oynadı. İcra ve İflas Kanunu kapsamında tebligata ilişkin şikâyetlerin öğrenme tarihinden itibaren belirli süre içerisinde yapılması gerekiyor. İstinaf mahkemesi, borçlunun UYAP Vatandaş Portal üzerinden dosyayı 28 Eylül 2024 tarihinde incelediğini dikkate aldı.

Bu tarih borçlunun takipten haberdar olduğunun göstergesi olarak kabul edildi. Dolayısıyla şikâyetin de öğrenme tarihinden itibaren başlayan yasal süre içinde yapılması gerektiği sonucuna ulaşıldı. Borçlunun başvurusunun bu süre içerisinde yapılmadığı değerlendirilerek şikâyetin süre yönünden reddedilmesi gerektiği belirtildi. Kararda öne çıkan başka bir nokta ise UYAP Vatandaş Portal’ın kullanım şekli oldu. UYAP Vatandaş Portal’a kişiye özel e-Devlet şifresi, elektronik imza veya benzeri kişisel doğrulama yöntemleriyle giriş yapılabiliyor. Bu nedenle kişinin kendi hesabıyla icra dosyasına girerek belgeleri görüntülemesi, mahkemeler açısından dosyadan haberdar olduğuna ilişkin önemli bir veri olarak değerlendirilebiliyor.

İstinaf mahkemesinin değerlendirmesinde Yargıtay 12. Hukuk Dairesi’nin benzer konulardaki yerleşik içtihatları da dikkate alındı. Mahkeme, borçlunun en geç 28 Eylül 2024 tarihinde takipten haberdar olduğunun kabul edilmesi gerektiğine hükmetti. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi, ilk derece mahkemesinin şikâyetin kabulü yönündeki kararını isabetsiz buldu. İstinaf mahkemesi, şikâyetin süresinde yapılmadığı gerekçesiyle reddedilmesi gerektiğine karar verdi. Böylece ilk derece mahkemesinin kararı kaldırıldı. Kararla birlikte kiracının tebligata ilişkin itirazı sonuç doğurmadı ve icra takibinde ev sahibi tarafı lehine önemli bir hukuki sonuç ortaya çıktı.

Avukat Gizem Gonce, kararın vatandaşlar açısından önemli bir uyarı niteliğinde olduğunu belirtti. Gonce, birçok kişinin fiziksel tebligat eline ulaşmadığı zaman yasal sürenin başlamadığını düşündüğünü ifade ederek UYAP sistemindeki hareketlerin de hukuki süreçlerde dikkate alınabileceğine dikkat çekti.

Gonce, şu değerlendirmede bulundu: “Vatandaşlar, ‘Tebligat bana gelmediyse benim yasal sürem başlamamıştır’ şeklinde düşünebiliyor. Fakat UYAP sistemine yapılan girişler de mahkemeler tarafından kontrol edilebiliyor. Bu nedenle vatandaşların UYAP veya e-Devlet üzerinden bir icra dosyası, dava dosyası ya da hukuki işlem gördüklerinde yasal süreleri dikkatle takip etmeleri önem taşıyor."