Ukrayna savaşı ile İran'la genişleyen çatışmalar, dünyanın en gelişmiş hava savunma sistemlerinden Patriot'un önleyici füze stoklarını hızla eritiyor. CSIS'in tahminlerine göre ABD, şubat-temmuz döneminde Patriot stoklarının yaklaşık yüzde 65'ini kullandı. İran savaşı öncesinde yaklaşık 2 bin 330 önleyici füzeye sahip olduğu belirtilen ABD'nin stokunun 850'nin altına gerilediği tahmin edilirken, Suudi Arabistan'daki tüketimin de yüzde 86'ya ulaştığı belirtildi.

Patriot stoklarında savaş alarmı Ukrayna'da devam eden savaş ve Orta Doğu'da İran'la genişleyen çatışmalar, hava savunmasının en kritik unsurlarından biri olan Patriot önleyici füzelerine yönelik talebi tarihi seviyelere çıkardı. İlk kez 1991 Körfez Savaşı'nda kullanılan ABD yapımı Patriot sistemi, bugün Ukrayna'dan Körfez ülkelerine kadar geniş bir coğrafyada balistik füze ve hava saldırılarına karşı kullanılıyor. Ancak artan saldırılar, önleyici füze stoklarının üretim hızından çok daha hızlı tüketilmesine yol açıyor.

ABD 6 ayda stokunun yüzde 65'ini kullandı Kesin Patriot stokları gizli tutuluyor. Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi'nin (CSIS) tahminleri ise yaşanan tüketimin boyutunu ortaya koyuyor. CSIS'e göre ABD, şubat-temmuz döneminde sahip olduğu Patriot önleyici füze stoklarının yaklaşık yüzde 65'ini kullandı. İran savaşı başlamadan önce ABD'nin yaklaşık 2 bin 330 Patriot önleyici füzesine sahip olduğu, gelinen noktada ise sayının 850'nin altına düştüğü tahmin ediliyor.

Suudi Arabistan'da daha çarpıcı tablo: Yüzde 86'sı kullanıldı Patriot sıkıntısı yalnızca ABD'yi etkilemiyor. Körfez ülkelerinin cephaneliklerindeki hızlı tüketim de dikkat çekiyor. CSIS'in tahminine göre Suudi Arabistan, çatışmaların ilk 38 gününde elindeki 2 bin 800 PAC-3 önleyici füzesinin yaklaşık yüzde 86'sını kullandı. Böylece Suudi Arabistan'ın Patriot önleyici füze stokunun nisan ayında yaklaşık 400 füzeye kadar gerilediği belirtildi. Diğer Körfez ülkelerinin de stoklarının önemli bölümünü kullandığı ifade ediliyor.

Ukrayna daha fazla Patriot istiyor Cephaneliklerdeki baskıyı artıran diğer cephe ise Ukrayna. Rusya'nın balistik füze saldırılarına karşı savunmasını güçlendirmek isteyen Kiev yönetimi, daha fazla Patriot önleyici füzesi talep ediyor. Ancak İran savaşı nedeniyle ABD ve Körfez ülkelerinin stoklarının azalması, Avrupa ülkelerinin ise kendi hava savunmaları için belirli miktarda füze tutmak istemesi, Ukrayna'ya yapılabilecek sevkiyatları daha kritik hale getiriyor.

Patriot neden bu kadar önemli? Patriot, “Phased Array Tracking Radar for Intercept on Target” ifadesinin kısaltması. 1980'lerde geliştirilen sistem, geçen yıllar içerisinde sürekli modernize edildi. Mobil karadan havaya füze sistemi; kullanılan mühimmatın türüne göre uçaklar, seyir füzeleri ve taktik balistik füzelere karşı görev yapabiliyor. Sistemin 2048 yılına kadar hizmette tutulması planlanıyor. Bir Patriot bataryasında radar, kontrol merkezi, güç ünitesi, füze lançerleri ve destek araçları bulunuyor.

PAC-3 hedefi doğrudan vurarak imha ediyor Patriot'un yetenekleri kullanılan önleyici füzenin türüne göre değişiyor. Eski PAC-2 önleyicileri hedef yakınında infilak eden savaş başlıkları kullanırken, daha gelişmiş PAC-3 ailesi “hit-to-kill”, yani hedefe doğrudan çarparak imha etme teknolojisiyle çalışıyor. PAC-3 Missile Segment Enhancement (MSE) ise balistik füzelerden seyir füzelerine ve uçaklara kadar geniş bir tehdit yelpazesine karşı kullanılabiliyor. Patriot sisteminin radarının 150 kilometrenin üzerinde menzile sahip olduğu ve aynı anda 100'e kadar potansiyel hedefi takip edebildiği belirtiliyor.

Bir Patriot bataryasının fiyatı 1 milyar doları aşıyor Patriot sisteminin yalnızca askeri değil ekonomik maliyeti de son derece yüksek. CSIS'e göre yeni üretilmiş tek bir Patriot bataryasının maliyeti 1 milyar doların üzerinde. Yaklaşık 400 milyon dolarlık bölümünü sistemin kendisi oluştururken, bataryadaki füzelerin maliyetinin yaklaşık 690 milyon dolara ulaşabildiği belirtiliyor. Tek bir PAC-3 önleyici füzesinin tahmini maliyeti ise 4-5 milyon dolar seviyesinde.

19 ülkenin hava savunmasında görev yapıyor Üretici verilerine göre bugüne kadar 240'tan fazla Patriot atış birimi üretildi ve teslim edildi. Patriot sistemi halihazırda 19 ülke tarafından kullanılıyor. ABD, Almanya, Polonya, Ukrayna, Japonya, Katar, Suudi Arabistan ve Mısır bunlardan bazıları. Bu ülkelerin 16'sının en yeni PAC-3 MSE füzelerine sahip olduğu, altı ila sekiz ülkenin ise azalan stoklarını tamamlamak için yeni füze talebinde bulunduğu belirtiliyor.

ABD'den Körfez'e 5 bin 250 füzelik hamle Washington yönetimi azalan stokların yenilenmesi için yeni satışlara yöneldi. ABD; Bahreyn, Kuveyt, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'ne toplam 5 bin 250 önleyici füze satışına onay verdi. Ukrayna'nın kendi topraklarında Patriot önleyici füzelerinin üretimine katılması seçeneğinin de görüşüldüğü belirtiliyor. Seçeneklerden birinin bazı füze parçalarının Ukrayna'da üretilmesi, nihai montajın ise başka bir Avrupa ülkesinde gerçekleştirilmesi olduğu aktarılıyor. 58,6 milyar dolarlık dev sözleşme ABD ordusunun artan ihtiyaca karşı üretimi büyütmek için harekete geçtiği belirtiliyor. ABD Ordusu'nun geçen ay Patriot önleyici füzelerinin üretimi için Lockheed Martin'e değeri 58,6 milyar dolara kadar çıkabilecek bir sözleşme verdiği aktarıldı. Ukrayna ve İran cephelerindeki yüksek tüketim devam ettiği sürece Patriot üretim kapasitesi ile füze stoklarının, ABD ve müttefiklerinin hava savunma planlamasında en kritik başlıklardan biri olmayı sürdüreceği görülüyor.