Türkiye'ye verileceği konuşulan F-35 savaş uçaklarıyla ilgili İsviçre basınından çok konuşulacak bir iddia gündeme geldi. İşte detaylar...

İsviçre merkezli bir haber sitesi, ABD Hükümet Hesap Verebilirlik Ofisi’nin (GAO) F-35 savaş uçaklarının üretim ve modernizasyon sürecindeki sorunları ele alan raporunun Pentagon tarafından kamuoyuna açıklanmasının engellendiğini yazdı. Raporda, üretim takvimlerindeki gecikmeler ile uçağın kullanılabilirlik ve lojistik sorunlarının yer aldığı belirtiliyor.

F-35 savaş uçağı programına ilişkin hazırlanan kritik bir raporun kamuoyuna açıklanmaması, programın üretim ve modernizasyon sürecindeki sorunlara yönelik yeni tartışmaları beraberinde getirdi. İsviçre merkezli bir haber sitesi, İsviçre kamu yayıncısı RTS’nin haberine dayandırdığı haberinde, ABD Hükümet Hesap Verebilirlik Ofisi’nin (GAO) F-35 programına ilişkin hazırladığı raporun Pentagon tarafından ABD’de yayımlanmasının engellendiğini aktardı. GAO içerisinden bir kaynak, söz konusu belgenin kamuoyuna açıklanamayacağına karar verildiğini doğruladı.

Raporda, F-35’in 2025 mali yılına ilişkin başlıca üretim ve modernizasyon sorunlarının ele alındığı belirtildi. Havacılık uzmanı Bill Sweetman’a göre bu durum, GAO’nun F-35 konusunda hazırladığı bir raporun ABD’de ilk kez yayımlanmaması anlamına geliyor.

Bir başka GAO kaynağı ise Pentagon’un belgeyi “kontrole tabi sınıflandırılmamış bilgi” (CUI) kapsamında değerlendirdiğini bildirdi. ABD Savunma Bakanlığı, kararın gerekçesini F-35 Lightning II Müşterek Program Ofisi aracılığıyla RTS’ye açıkladı.

Bakanlık, F-35 programının yıllık değerlendirmesi kapsamında yapılan güvenlik incelemesinde teknik performans göstergeleri, operasyonel hazırlık verileri ve alt yüklenicilere ait özel bilgilerin bir araya getirilmesinin CUI kriterlerini karşıladığının belirlendiğini kaydetti. Bu verilerin toplu halde sunulmasının operasyonel güvenlik açısından risk oluşturduğu ifade edildi.

F-35 programının ortaklarından Northrop Grumman’da daha önce yöneticilik yapan Sweetman ise raporun yayımlanmamasının programdaki sorunların üzerinin örtülmesi anlamına geldiğini savundu. Sweetman, raporun kamuoyuna açıklanması halinde birçok F-35 üretim projesinin tamamlanma tarihlerinin değiştirildiğinin ve takvimlerin ileriye atıldığının görüleceğini öne sürdü. Bunun, programın ciddi zorluklarla karşı karşıya bulunduğunu gösterdiğini söyledi. Habere göre F-35’in modernizasyon sürecindeki temel sorunlardan biri uçaktaki bilgisayar donanımıyla ilgili. Bunun yanı sıra tahrik ve soğutma sistemlerinin de çeşitli lojistik zorluklar yarattığı, uçağın aşırı ısınma eğiliminin bulunduğu kaydedildi.

Bu sorunlara kronik yedek parça sıkıntısının da eklenmesiyle F-35’in görevlerini yerine getirme kapasitesinin olumsuz etkilendiği belirtildi. İsviçre’nin 2021 yılında F-35A’yı yeni savaş uçağı olarak seçtiği dönemde ABD’nin, uçağın zamanın yüzde 67’sinde göreve hazır olacağını bildirdiği aktarıldı. Haberde, bu oranın daha sonra yüzde 44’e düşürüldüğü ifade edildi. Sweetman, F-35 programında yıllar boyunca performansın zaman içinde artacağı, arızaların azalacağı ve bakım süreçlerinin hızlanacağı varsayımının bulunduğunu ancak son gelişmelerin bu beklentinin karşılanmadığına işaret ettiğini belirtti. Uzman, daha fazla yedek parça alınması, daha düşük kullanılabilirlik oranlarının kabul edilmesi ve uçakların desteklenmesi için daha fazla kaynak ayrılması gerekeceğini savundu.

İsviçre Hava Kuvvetleri’nde F-35 operasyonlarından sorumlu Crédric Aufranc ise aynı endişeleri paylaşmadıklarını söyledi. Aufranc, rutin operasyonların sürdürülebilmesi için gerekli yedek parça miktarının buna göre planlandığını belirtti.

Ayrıca üretici desteğinin kesilmesi ihtimaline karşı uçakların kullanılmaya devam edebilmesini sağlamak amacıyla ek bir yedek parça paketinin de sipariş edildiğini açıkladı. İsviçre için üretilecek F-35’lerin montajına ABD’de ilkbahar aylarında başlandığı belirtilirken, açıklanan programa göre ilk uçakların 2028 yılında İsviçre’ye ulaşması bekleniyor. KAYNAK: SAVUNMATR