Türkiye'nin Eskişehir Beylikova'daki 694 milyon tonluk nadir toprak elementi için Ankara ile anlaşmak için çalışmalar yürüttüğü konuşulan ABD ile Çin yine karşı karşıya gelmek üzere.

ABD ve Japonya, küresel nadir toprak elementleri piyasasında Çin’in kurduğu hakimiyeti kırmak amacıyla Pasifik Okyanusu’nun devasa derinliklerindeki maden yataklarını işletmeye hazırlanıyor.

Tokyo’nun yaklaşık 1.000 mil güneydoğusunda yer alan Minamitorishima Adası çevresindeki deniz tabanına odaklanan proje, yaklaşık 6 bin metre derinlikte yürütülecek.

Japonya’nın bölgede gerçekleştirdiği test sondajları, özellikle Çin’in tedarikinde baskın olduğu itriyum, gadolinyum ve disprozyum gibi kritik ağır nadir toprak elementlerinin bölgede yüksek miktarda bulunduğunu ortaya koydu. Minamitorishima yakınlarındaki son deneme çalışmalarında yaklaşık 50 ton nadir toprak açısından zengin çamur yüzeye çıkarıldı. Tokyo yönetimi, testleri artırarak 2028 yılına kadar ticari üretime yönelik kapsamlı bir plan geliştirmeyi hedefliyor.

Projenin başarıya ulaşması halinde ABD ve Japonya, ham maddeden mıknatıs üretimine kadar uzanan bağımsız bir tedarik zinciri oluşturma imkanına kavuşacak. Houston merkezli Deep Reach Technology dahil bazı Kuzey Amerikalı şirketlerin projeyle yakından ilgilendiği, ancak resmi görüşmelerin henüz başlangıç aşamasında olduğu belirtiliyor.

Operasyonun önündeki en büyük engel ise benzeri görülmemiş teknik zorluklar. 6 kilometre derinlikte yürütülecek çalışmalar, mevcut açık deniz petrol sondajlarının iki katı bir derinliğe karşılık geliyor. Deniz tabanında atmosferik basıncın yaklaşık 600 katına ulaşan zorlu koşullar, çıkarma sürecinin mühendislik açısından en kritik noktasını oluşturuyor.

The Telgraph geçtiğimiz aylarda yayımladığı haberde, "ABD-Çin rekabetinin merkezindeki kritik maden Türkiye’de. Türkiye’nin sahip olduğu rezervin ileri teknoloji, savunma sanayi ve yapay zekâ teknolojileri açısından kritik öneme sahip. Bu rezerv ABD ile Çin'i karşı karşıya getirecek" ifadeleri kullanılmıştı.